STRESZCZENIA WYSTĄPIEŃ NA V MIĘDZYNARODOWY KONGRES POLSKIEGO TOWARZYSTWA ZDROWIA PUBLICZNEGO

WROCŁAW, 28−29 listopada 2019

(w kolejności alfabetycznej według nazwisk autorów, w wersji przesłanej przez autorów)

SUBSTANTIATION OF NECESSITY FOR MONITORING IN THE ENVIRONMENTAL OBJECTS OF AVERMECTIN INSECTICIDES CONSIDERING THEIR POSSIBLE IMPACT ON THE THYROID GLAND

Antonenko А.1, Vavrinevych O.1, Omelchuk S.2, Shpak B.3, Bardov V.1, Novohatska O.1, Zinchenko T.1, Tkachenko S.1

1HYGIENE AND ECOLOGY DEPARTMENT № 1, BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

2HYGIENE AND ECOLOGY INSTITUTE OF BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

3REGISTRATION AND REGULATION DEPARTMENT OF SYNGENTA LLC, BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

Introduction: On the one hand, pesticides are an economical, labor-saving and effective mean for the control of pests, diseases and weeds in agriculture. On the other hand, they are a significant risk factor for professional and non-professional contingents. Especially given their potential impact on the endocrine organs.

The aim: Substantiation of monitoring in the environmental objects necessity of avermectin insecticides considering their possible impact on the thyroid gland.

Material and Methods: Methods of laboratory and field hygiene experiments, physico-chemical (chromatographic), physical methods, methods of mathematical modeling (calculation) and statistical analysis. Statistical processing of the results performed with statistical software IBM SPSS StatisticsBase v.22.

Results: When deciding on the necessity of monitoring a pesticide that affects the thyroid gland, evaluate each of the proposed indicators in points. Namely: allowable daily dose; hazard class according to StateStandard 8.8.1.002-98; effect on the thyroid gland as a target organ; the level of tyrosine in the blood plasma, nmol/ml; half-life (τ50) in soil, water, crops, day; leaching index in soil and surface water (LEACH, c.u.); the maximum possible concentration of pesticide in water (SCI-GROW, µg/l); integral index of contaminated with pesticide water (IIPCWC) and food consumption (IIPCFC), points. Find their total. If the formulation based on the test compound are used on different crops or in different soil and climatic conditions, then the highest value of the half-life is taken for evaluation. After adding all points received, the necessity for monitoring is evaluated as follows: for a total of 11-16 points – monitoring is not required; 17-27 points – monitoring is desirable; 28-38 – mandatory monitoring; 39-44 – pesticide application should be prohibited. We have studied two avermectins in our study: abamectin and emamectin benzoate. Each criterion was evaluated according to the proposed scale in points and their sum was calculated: 25 and 24 points for abamectin respectively in the soil and climatic conditions of Ukraine and other European countries; 22 and 20 points for emamectin benzoate, respectively.

Conclusion: Based on the results obtained, both test compounds are assigned to the second pesticide group, hygienic monitoring of which is desirable but not obligatory. This is due to their low stability in environmental objects.

Słowa kluczowe: monitoring, obiekty środowiskowe, insektycydy, tarczyca

Key words: monitoring, environmental objects, insecticides, thyroid gland

Public Health Forum 2019

BIEGI DŁUGODYSTANSOWE W POPULACJI POLSKIEJ JAKO AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA ZWIĘKSZAJĄCA JAKOŚĆ ŻYCIA OSÓB W STARSZYM WIEKU

LONG DISTANCE RUNNING IN THE POLISH POPULATION AS PHYSICAL ACTIVITY INCREASING THE QUALITY OF LIFE OF ELDERLY PEOPLE

Bajura S., Kosendiak A.

STUDIUM WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I SPORTU UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: W ostatnich latach coraz częściej dostrzega się znaczenie aktywności ruchowej w życiu osób starszych. Aktywność fizyczna jest niezwykle istotnym czynnikiem w profilaktyce przedwczesnej starości, warunkuje dłuższe zachowanie zdrowia, sprawności i niezależności. W populacji polskiej zwiększa się świadomość roli zdrowego stylu życia. Coraz więcej osób starszych zaczyna podejmować aktywność fizyczną, w tym bieganie. Dystans maratonu może stanowić wyzwanie dla ludzi młodych, ale także coraz częściej staje się wyzwaniem dla wielu seniorów. Uczestnictwo w tego typu zawodach w pewnym stopniu świadczy o wysokim stopniu wytrenowania i sprawności fizycznej, co przekłada się na lepszą jakość życia. Osoby starsze pozostające aktywnie fizycznie dłużej zachowują lepsze zdrowie.

Cel pracy: Analiza uczestnictwa biegaczy w wieku powyżej 60. roku życia oraz wskazanie zależności między aktywnością fizyczną osób starszych a zmniejszeniem nakładów finansowych na ochronę zdrowia.

Materiał i metody: Materiał badawczy stanowili biegacze powyżej 60. roku życia biorący udział w maratonach należących do projektu Korony Maratonów Polskich w latach 20152019. Należą do nich: Maraton Dębno, Cracovia Maraton, Wrocław Maraton, Maraton Warszawski oraz Poznań Maraton. Metodę badań stanowiła analiza dokumentu źródłowego – wykorzystano bazy danych z wynikami poszczególnych imprez biegowych znajdujące się na stronie internetowej https://enduhub.com/pl/.

Wyniki: W 2015 średni ogólny wynik w maratonie dla osób starszych wyniósł 04:31:20 przy uczestnictwie 600 osób, a w 2019 wyniósł 04:38:43 dla 614 osób. Przy poziomie istotności p<0,5 różnica ta była istotna statystycznie (p=0,002291). Średnia frekwencja uczestników w maratonach należących do Korony Maratonów Polskich w latach 2015−2019 wyniosła 623,8 os., w tym 36,6 kobiet i 587,2 mężczyzn. Wśród Polaków największą grupę stanowili mężczyźni w kategorii M60 – 83%. Zdecydowanie przewyższali oni liczbę uczestników w innych kategoriach wiekowych, tj. M70 – 11%, K60 – 5,3%, K70 – 0,5%, M80 – 0,2%. Największa frekwencja uczestników, gdzie wskaźniki liczebności były wyższe niż średnia z ostatnich 5 lat, miała miejsce w 2018 roku.

Wnioski: Zwiększającą się ilość maratonów w Polsce i stale rosnąca frekwencja osób w kategoriach wiekowych a, zwłaszcza uczestnictwo osób w wieku starszym, można rozpatrywać jako szansę utrzymania dobrego stanu zdrowia oraz jakości życia. Osoby realizujące przygotowania do maratonu zazwyczaj korzystnie zmieniają swój styl życia. Dłużej utrzymujący się dobrostan zarówno fizyczny jak i psychiczny organizmu sprzyja mniejszej zachorowalności na choroby, zwłaszcza choroby cywilizacyjne, dzięki temu zmniejsza się również absencja w pracy zawodowej. Przedkłada się to na zmniejszenie wydatków związanych z utrzymaniem zdrowia oraz zwiększenie kapitału państwa poprzez dłuższą pracę zawodową osób w wieku poprodukcyjnym.

Słowa kluczowe: bieganie, osoby starsze, aktywność fizyczna, jakość życia.

Key words: running, elderly, physical activity, quality of life.

Public Health Forum 2019

COMPARISON OF SEA FISH LIPID FATTY ACIDS BIOLOGICAL VALUE

Bilko T., Omelchuk S., Bilous S., Androshchuk A.

BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

Introduction: It is necessary to note particular relevance and practical significance of studying the sea fish and its biological value in order to recommend its consumption in both standard and curative- preventive rations, as it is a product with high antiatherogenic properties.

The aim: Assessment of the fatty-acid qualitative and quantitative profile of the sea fish lipids according to their biological value, in order to correct the food ratios.

Material and Methods: quick-frozen sea fish species – tilapine and mackerel. Chromatography of the fats and fatty acids.

Results: Chromatographic studies have shown that the total fats in a mackerel make up 15.1 ± 0.8 g, those in a tilapine – 2.67±1,1g per 100g of the product. The unsaturated fatty acids content in the mackerel lipids was estimated as 37.35 ± 1.4 g/100 g of the product, in the tilapine – 16.95 ± 1.2. The monounsaturated fatty acids, such as the oleic fatty acid (ω-9 class), are represented in the mackerel as 34.55 ± 0.9 and 26.30 ± 1.5 in the tilapine. The polyunsaturated fatty acids are predominantly represented with a linoleic (ω-6) fatty acid: 38.3 ± 0.4 in the mackerel, and 56.75 ± 0.7 g/100 g of lipids in the tilapine, with the difference of 32%. At the same time, the content of the linoleic fatty acid (ω-3) is higher in the mackerel than in the tilapine (3.25 ± 1.25 and 0.75 ± 1.1 g/100 g of lipids). The arachidonic fatty acid (ω-6 class) in both fish species is represented in trace quantities. As for the “ideal fat” content 1 : 1 : 1, the mackerel is represented as 1 : 0.9 : 1.1, while the tilapine is– 1 : 1.6 : 3.4. The general level of the essential polyunsaturated fatty acids in the tilapine is 56.75 g, in the mackerel – 41.35 g per 100 g of lipids, with higher content of the ω-3fatty acids in the mackerel.

Conclusions:

1. As for the “ideal fat” characteristics, the mackerel lipids are characterized with the optimum fatty acids ratio and higher level of the essential polyunsaturated ω-٣ fatty acids, which are particularly important in the cardiovascular diseases prevention.

2. If the mackerel contains twice as many saturated fatty acids as the tilapine, then the tilapine shows higher monounsaturated ω-٩ fatty acids content.

3. The tilapine fats possess higher biological value properties due to the higher total content (ω-3 and ω-6) of the essential fatty acids.

4. The tilapine, which has not unpleasant taste, due to its low saturated fatty acids content and higher biological value, should be recommended for the children, elderly and as a curative diet component.

Therefore, the sea fish mackerel is the most acceptable for the standard and curative-preventive rations, and the tilapine – for the curative-preventive rations.

Słowa kluczowe: lipidy ryb morskich, wartość biologiczna kwasów tłuszczowych, niezbędne kwasy tłuszczowe

Key words: sea fish lipids, fatty acids biological value, essential fatty acids

Public Health Forum 2019

Koszty bezpośrednie medyczne pacjenta z nadciśnieniem tętniczym – analiza przypadku

Direct medical costs of a patient with hypertension
– case study

Cimała I.1, 2, Kardas J.3, Krupa-Kotara K.4, Olejniczak-Nowakowska M.1, Grosicki S.1

1KLINIKA HEMATOLOGII I PROFILAKTYKI CHORÓB NOWOTWOROWYCH ŚLĄSKI WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W BYTOMIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

2Szpital Miejski w Zabrzu, ZABRZE, POLSKA

3ZAKŁAD ŻYWIENIA CZŁOWIEKA, KATEDRA DIETETYKI, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W BYTOMIU, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

4ZAKŁAD EPIDEMIOLOGII, KATEDRA EPIDEMIOLOGII I BIOSTATYSTYKI, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W BYTOMIU, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

Wstęp: Nadciśnienie tętnicze to choroba układu sercowo-naczyniowego polegająca na okresowym bądź ciągłym podwyższeniu ciśnienia tętniczego krwi powyżej normy fizjologicznej. Duże rozpowszechnienie choroby, niska wykrywalność i występująca nieskuteczność leczenia oraz ryzyko wystąpienia powikłań narządowych pociąga za sobą poważne implikacje ekonomiczne.

Cel pracy: Ocena kosztów bezpośrednich medycznych wybranego pacjenta z nadciśnieniem tętniczym.

Materiał i metoda: Analizie poddano bezpośrednie koszty medyczne pacjenta objętego terapią w okresie jednego pobytu w Oddziale Chorób Wewnętrznych Szpitala Miejskiego w Zabrzu, przyjmując najszerszą z możliwych perspektyw badawczych – społeczną. Badanie przeprowadzono w oparciu o dane pochodzące z kart historii choroby pacjentki, kart zleceń lekarskich oraz działu organizacji i rozliczeń szpitala. Analizie poddano koszty bezpośrednie medyczne (koszty farmakoterapii, koszty opieki ambulatoryjnej, koszt procedur, badań, materiału). Koszty farmakoterapii obliczono w oparciu o cenę hurtową leków ustalonych w I–IV kwartale danego roku kalendarzowego. Całkowite koszty farmakoterapii, oprócz wydatków na leki hipotensyjne zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, objęły również wydatki poniesione z tytułu leków hipolipemizujących, przeciwpłytkowych oraz preparatów zawierających potas. Koszty wizyt lekarskich, badań laboratoryjnych i hospitalizacji skalkulowano na podstawie cen za usługi medyczne ustalone przez Narodowy Fundusz Zdrowia na bazie kontraktu z placówką zdrowia.

Wyniki: Świadczenia lekarza POZ – przy wyborze zbiorczej formy sprawozdawczości z wykonania badań diagnostycznych – kapitacyjna stawka 140,04 zł. Świadczenia lekarza POZ – przy wyborze indywidualnej formy sprawozdawczości z wykonania badań diagnostycznych – kapitacyjna stawka ١٤٠,٠٨ zł. Koszty medyczne leków – ٢٤,٩٨ zł. Koszty bezpośrednie procedur 246,86. Koszty bezpośrednie medyczne materiału – 1463, 28zł. Koszty bezpośrednie medyczne badań – 116,68zł. Koszty bezpośrednie medyczne całości hospitalizacji 1 851,80. Koszty bezpośrednie medyczne ponoszone przez pacjenta – 12,80 zł. Do tego dochodzą koszty pośrednie w tym koszty niemedyczne i koszty niemierzalne.

Wnioski: 1. Nadciśnienie tętnicze stanowi istotny problem zarówno kliniczny jak i ekonomiczny. 2. Istnieje potrzeba multidyscypinalnego podejścia do poprawy skuteczności leczenia nadciśnienia tętniczego i co za tym idzie racjonalizacji nakładów finansowych w przebiegu tej choroby.

Słowa kluczowe: koszty bezpośrednie, nadciśnienie tętnicze,

key words: direct medical costs, hyperdtension

Public Health Forum 2019

HEALTH EDUCATION OF THE PRIMARY SCHOOL CHILDREN FAMILIES AND CHILDREN’S METABOLIC SYNDROME PROPHYLACTICS

Danylenko H.M.1, Avdiievska O.H.1, Romanova N.H.2, Scherbakova O.O.2

1V.N. KARAZIN KHARKIV NATIONAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

2SI «INSTITUTE FOR CHILDREN AND ADOLESCENTS HEALTH CARE OF THE NAMS OF UKRAINE», KHARKIV, UKRAINE

Introduction: One of the most important current causes of metabolic syndrome in children, besides irrational nutrition and lowering the quality of food products, is the low level of knowledge of parents about health-preserving and preventive measures for improving the health of children. Health education of the primary school children is preventing the development of metabolic syndrome through a program of health planning support in a modern school, which includes the following stages: diagnostic (for identifying the problem), informational (improving the health-saving competence of the participants in the educational process), preparatory preparation of individual programs of support for each student, with the development of recommendations for parents and teachers), developer (aimed at the harmonious development of students).

The aim: To conduct a hygienic assessment of the nutritional status and individual nutrition correction of children for the children’s metabolic syndrome prophylactic

Material and Methods: A one-time medical-statistical study was carried out among the parents of 588 Ukrainian families in a big city (regional center – 243 children), small town (126 children) and rural areas (219 children).

Results: One of the most important reasons for the deterioration of health is the disturbance of the nutrition structure and the decline in its quality. An analysis of the nutritional status of Ukrainian elementary school students found that only 3,6 ± 0,8% of children eat 2 or less times a day. The overwhelming majority of children (88,8 ± 1,3%) eat 3-4 times a day. A significant proportion of children do not receive meat, fish and dairy products daily. The recommended norm for daily consumption of vegetables and fruits by children is not met by 25% of parents.

Conclusions: The developed program of medical and psychological support corresponds to the strategy of the subject of targeted prevention, which takes into account the personal characteristics of the family and is based on its active attitude towards its own health and aims at solving the problem of development of metabolic syndrome of children of junior school age and reducing non-communicable diseases among children.

Słowa kluczowe: planowanie zdrowia, wsparcie dietetyczne

Key words: Health Planning Support WA 525-546, Nutritional Support WS 115-132

Public Health Forum 2019

ANALIZA POTRZEB DODATKOWYCH KONSULTACJI SPECJALISTYCZNYCH WŚRÓD PACJENTÓW ONKOLOGICZNYCH W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM

AN ANALYSIS OF NEEDS OF ADDITIONAL SPECIALIST CONSULTATIONS AMONG ONCOLOGICAL PATIENTS IN THE SILESIA VOIVODESHIP

Działach E.1, Markowski J2, Kobza J.3, Grajek M.3, Sobczyk K.4, Szałabska D.5

1ZAGŁĘBIOWSKIE CENTRUM ONKOLOGII SZPITAL SPECJALISTYCZNY IM. SZ. STARKIEWICZA W DĄBROWIE GÓRNICZEJ, DĄBROWA GÓRNICZA, POLSKA

2KATEDRA I KLINIKA LARYNGOLOGII, WYDZIAŁ NAUK MEDYCZNYCH W KATOWICACH, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, KATOWICE, POLSKA

3ZAKŁAD ZDROWIA PUBLICZNEGO, KATEDRA POLITYKI ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W BYTOMIU, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

4ZAKŁAD EKONOMIKI I ZARZĄDZANIA W OCHRONIE ZDROWIA, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W BYTOMIU, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

5KATEDRA ZDROWIA KOBIETY, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W KATOWICACH, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, KATOWICE, POLSKA

Wstęp: .Chorzy na nowotwory złośliwe często zmagają się z dysfunkcjami, które towarzyszą chorobie. Terapia onkologiczna ma na celu powrócić powrót pacjenta pacjentowi do zdrowia. Pacjent przed terapią, w trakcie leczenia onkologicznego, a także po nim ma szereg potrzeb dotyczących wymagających konsultacji ze specjalistą, aby móc w pełni sprawnie wrócić po terapii do codziennego funkcjonowania.

Cel pracy: Analiza potrzeb dodatkowych konsultacji specjalistycznych pacjentów onkologicznych w województwie śląskim posiadających kartę Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego

Materiał i metody: Badanie zostało przeprowadzone wśród pacjentów czterech jednostek ochrony zdrowia na terenie województwa śląskiego. Kryterium włączenia pacjenta do badań było posiadanie aktywnej karty DiLO po wykonanej diagnostyce i rozpoczęciu leczenia w ramach Szybkiej Ścieżki Onkologicznej. Analizie statystycznej poddano dane z 454 ankiet. Materiał został poddany analizie statystycznej z użyciem MS EXEL.

Wyniki: Zdecydowana większość pacjentów wykazała chęć skorzystania z dodatkowych konsultacji specjalistów z zakresu medycyny paliatywnej, poradni leczenia bólu, rehabilitacji, dietetyki oraz żywienia to chyba to samo a także pomocy psychologicznej. Rozpatrując podział pacjentów na grupy ze względu na umiejscowienie nowotworu, można zauważyć potrzeby z tym związane dotyczące np. logopedy oraz edukacji pacjenta ze stomią i z rurką tracheostomijną. Respondenci wskazali także na potrzebę stworzenia platformy, na której można znaleźć cenne wskazówki dotyczące leczenia dla nich oraz dla rodzin.

Wnioski: Do systemu ochrony zdrowia należy stopniowo wdrożyć bardziej holistyczne podejście do pacjenta onkologicznego, aby usprawnić proces leczenia, a także pomóc pacjentowi w powrocie do codziennego funkcjonowania po zakończonym leczeniu nie tylko wśród bliskich, ale także do funkcjonowania w społeczeństwie.

Słowa kluczowe: onkologia, leczenie onkologiczne, pakiet onkologiczny

Key words: oncology, oncological treatment, oncological package

Public Health Forum 2019

ZACHOROWALNOŚĆ NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE W POLSCE W LATACH 2014−2016

MORBIDITY OF MALIGNANT TUMORS IN POLAND
IN YEARS 2014−2016

Działach E.1, Ćwięczek D.1, Kocot A.1, Krawczyk D.1, Kobza J.2, Grajek M.2 , Sobczyk K.3, Szałabska D.4

1ZAGŁĘBIOWSKIE CENTRUM ONKOLOGII SZPITAL SPECJALISTYCZNY IM. SZ. STARKIEWICZA W DĄBROWIE GÓRNICZEJ, DĄBROWA GÓRNICZA, POLSKA

2ZAKŁAD ZDROWIA PUBLICZNEGO, KATEDRA POLITYKI ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W BYTOMIU, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

3ZAKŁAD EKONOMIKI I ZARZĄDZANIA W OCHRONIE ZDROWIA, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W BYTOMIU, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

4KATEDRA ZDROWIA KOBIETY, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W KATOWICACH, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, KATOWICE, POLSKA

Wstęp: Liczba chorych na nowotwory wzrasta. Trend ten obserwuje się zarówno w Polsce, jak i na świecie. Nowotwory złośliwe są drugą przyczyną zgonów na świecie. Za czynniki sprzyjające procesowi karcynogenezy uznaje się wiek, płeć, wrażliwość osobniczą oraz styl życia. Analizując standaryzowany współczynnik zgonów z powodu chorób nowotworowych, zaobserwowano, że jest on zdecydowanie wyższy u mężczyzn niż u kobiet

Cel pracy: Analiza zachorowalności z powodu nowotworów złośliwych w Polsce w latach 2014-2016

Materiał i metody: Przeanalizowano opublikowaną liczbę zachorowań opublikowaną w Krajowym Rejestrze Nowotworów. Dane zapisano w MS EXEL.

Wyniki: Wśród kobiet w ٢٠١٤ r. najczęściej rozpoznawalny był rak piersi, płuca, szyjki macicy, okrężnicy, natomiast u mężczyzn najwięcej zachorowań dotyczyło raka płuca, prostaty, jelita grubego. W ٢٠١٥r. wśród kobiet najczęściej rozpoznawalny był rak piersi , jelita grubego, płuca, a wśród mężczyzn najwięcej zachorowań dotyczyło raka płuca , prostaty, jelita grubego. Wśród kobiet w ٢٠١٦ r. dominował rak piersi, płuca, trzonu macicy, natomiast u mężczyzn najwięcej zachorowań dotyczyło raka stercza, płuca, okrężnicy.

Wnioski: Wśród kobiet w latach 2014−2016 najczęściej rozpoznawalnym nowotworem był rak piersi natomiast wśród mężczyzn w latach 2014−2015 rak płuca, a w roku 2016 rak stercza.

Słowa kluczowe: nowotwory złośliwe, epidemiologia, zachorowalność

Key words: cancer, epidemilogy, morbidity

Public Health Forum 2019

WPŁYW ZWYCZAJOWEJ DIETY NA KONDYCJĘ SKÓRY U OSÓB W WIEKU 16−18 LAT

IMPACT OF THE USUAL DIET ON SKIN CONDITION IN PEOPLE
AGED 16−18

Felińczak A.1, Kumaszko M.2, Grzebieluch J.1

1ZAKŁAD ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA, KATEDRA ZDROWIA PUBLICZNEGO, UNIWERSYTET MEDYCZNY WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

2 WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, ABSOLWENT, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Wiele składników żywieniowych ma wpływ na stan skóry. Nieprawidłowy sposób odżywiania może przyczyniać się do postania problemów trądzikowych, tak powszechnie występujących wśród młodzieży. Zdrowa dieta może stanowić element terapii schorzenia, jakim jest trądzik pospolity. Prawidłowe nawyki żywieniowe wpływają na rozwój całej fizjologii człowieka oraz ogólny stan zdrowia.

Cel pracy: Charakterystyka zwyczajów żywieniowych i próba określenia ich wpływu na kondycję skóry osób w wieku 16-18 lat.

Materiał i metody: Badanie zostało przeprowadzone w Liceum Ogólnokształcącym w Strzelinie w lutym 2019 roku. Wzięło w nim udział 195 osób, w tym 90 chłopców (46%) oraz 105 dziewcząt (54%). Narzędziem badawczym była ankieta składająca się z 37 pytań zamkniętych, oparta o pytania z kwestionariusza KomPAN.

Wyniki: Charakterystyka stanu odżywienia wskazuje na występowanie nieprawidłowości w tym zakresie u 1/3 badanych. Otyłość rozpoznano u 5%, a nadwagę i niedowagę odpowiednio u 14% badanych w jednym i drugim przypadku. Zmiany skórne zanotowano u 70% badanych osób. Dieta zdecydowanej większości badanych dziewcząt (87%) i chłopców (83%) charakteryzowała się niskim natężeniem cech zdrowej diety. Wyniki wykazują, że zdecydowana większość ankietowanych osób ze zmianami na skórze, zauważa ich powstawanie po spożyciu mleka i produktów mlecznych (51%), żywności typu fast-food (60%) oraz słodyczy (70%). Nie bez znaczenia pozostaje fakt stosowania używek takich jak alkohol i papierosy. W przypadku ich stosowania 51% badanych zauważa zwiększone powstawanie zmian na skórze. Na podstawie odpowiedzi uczniów, zauważono, że regularne picie wody w zalecanej ilości poprawiło stan skóry u większości (57%) badanych.

Wnioski: Liczne błędy żywieniowe popełniane przez młodzież takie jak: zbyt niskie spożycie warzyw, owoców, ryb, produktów pełnoziarnistych, roślin strączkowych i produktów mlecznych oraz częste podjadanie produktów przetworzonych, mogą w znaczy sposób przyczynić się do gorszej kondycji skóry i nasilenia występowania zmian trądzikowych. Nieprawidłowości w odżywianiu wskazują na potrzebę prowadzenia działań edukacyjnych, które mogą przyczynić się do podniesienia wiedzy żywieniowej młodzieży i podejmowania przez nich świadomych wyborów konsumenckich w przyszłości.

Słowa kluczowe: zdrowe odżywianie, skóra, trądzik, nawyki żywieniowe

Key words: healthy nutrition, skin, acne, eating habits

Public Health Forum 2019

Ocena sytuacji finansowej wybranych instytutów badawczych nadzorowanych przez ministra zdrowia w latach 2014−2017

Assessment of the financial standing of selected research institutes supervised by the Minister of Health in 2014−2017

Furman M.1, Dubas-Jakóbczyk K.2, Sowada Ch.2

1Zakład Polityki Zdrowotnej i Zarządzania, Instytut Zdrowia Publicznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Kraków, Polska

2Zakład Ekonomiki Zdrowia i Zabezpieczenia Społecznego, Instytut Zdrowia Publicznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Jagielloński COLLEGIUM MEDICUM, Kraków, Polska

Wstęp: Tematyka sytuacji finansowej placówek ochrony zdrowia w Polsce była przedmiotem wielu publikacji naukowych. Monitorowanie wskaźników ekonomicznych podmiotów wykonujących działalność leczniczą jest istotna z punktu widzenia oceny skali zadłużenia tych jednostek. Według danych Ministerstwa Zdrowia poziom zadłużenia samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej wyniósł w roku 2018 12,7 miliarda złotych, a poziom zobowiązań wymagalnych, których termin spłaty już minął wyniósł 1,5 mld złotych.

Cel pracy: Celem głównym przeprowadzonych analiz była ocena sytuacji finansowej wybranych instytutów badawczych nadzorowanych przez Ministra Zdrowia w okresie 2014−2017. Cele szczegółowe objęły ocenę: (1) dynamiki i struktury majątku oraz źródeł finansowania; (2) dynamiki przychodów i kosztów; (3) struktury kosztów działalności operacyjnej; (4) dynamiki wartości wyniku finansowego i nadwyżki finansowej; (5) zmian w obszarze rachunku przepływów pieniężnych; (6) wskaźników finansowych w czterech obszarach: płynności finansowej, zadłużenia, efektywności i rentowności.

Materiał i metody: Grupę badaną stanowiło 10 instytutów badawczych, które prowadziły stacjonarną i/lub ambulatoryjną działalność leczniczą. Analizie poddano sprawozdania finansowe jednostek za lata 2014−2017. Informacje na temat placówek uzyskano z rejestru podmiotów prowadzących działalność leczniczą oraz stron internetowych analizowanych jednostek.

Wyniki: Na podstawie przeprowadzonej analizy można stwierdzić, iż sytuacja tych podmiotów leczniczych jest trudna; charakteryzuje się niespełnianiem przez większość placówek złotej reguły finansowania, wysokimi wartościami strat netto, niską wartością przychodów w stosunku do kosztów funkcjonowania, ujemnymi wartościami przepływów pieniężnych w ramach działalności operacyjnej. Analiza wskaźnikowa wskazuje na duże różnice w sytuacji ekonomicznej analizowanych placówek.

Wnioski: Wyniki są spójne z informacjami uzyskanymi w ramach przeglądu raportów przygotowywanych przez Najwyższą Izbę Kontroli. NIK w swoich opracowaniach przedstawia instytuty badawcze jako instytucje, które nie spełniały swojej roli ośrodków naukowo-badawczych. Skupiały się często nie na działalności naukowej, ale pełniły jedynie funkcję dodatkowych szpitali w systemie. Nie realizowały zrównoważonej polityki finansowej. Przyjmowały kosztochłonnych pacjentów, pomimo iż nie miały środków na pokrycie ich kosztów leczenia ze strony Narodowego Funduszu Zdrowia. Nie miały także odpowiedniego nadzoru ze strony Ministerstwa Zdrowia jako organu tworzącego te placówki.

Słowa kluczowe: sytuacja finansowa, zadłużenie, analiza wskaźnikowa, instytut badawczy

Key words: financial situation, indebtness, ratio analysis, research institute

Public Health Forum 2019

STAN ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA A ZDROWIE CZŁOWIEKA
NA PRZYKŁADZIE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

THE STATE OF AIR POLLUTION AND HUMAN HEALTH ON THE EXAMPLE OF THE SILESIAN PROVINCE

Góra D.

WYDZIAŁ NAUK O ZIEMI, UNIWERSYTET ŚLĄSKI, KATOWICE, POLSKA

Wstęp: Zanieczyszczenie powietrza atmosferyczne oddziałuje negatywnie na stan zdrowia organizmu człowieka, a w konsekwencji jest przyczyną powstawania wielu chorób układu oddechowego, krwionośnego i chorób nowotworowych.

Cel pracy: Ocena poziomu zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego pyłu zawieszonego PM2,5 i PM10 oraz benzo(a)pirenu w 2018 roku w województwie śląskim oraz próbę wykazania ich negatywnego (toksycznego) wpływu na organizm człowieka.

Wyniki: W 2018 roku średnie roczne stężenia benzo(a)pirenu na 11 stanowiskach przekroczyły wartość docelową 1 ng/m3. Średnioroczne stężenia pyłu zawieszonego PM2,5 w 2018 roku były na 9 stanowiskach wyższe oraz na jednym (Złoty Potok) niższe niż poziom dopuszczalny stężenia średniorocznego. Przekroczenia powyżej 50% poziomu dopuszczalnego wystąpiło w Godowie. Średnioroczne stężenia pyłu zawieszonego PM10 w 2018 roku na 10 stanowiskach były niższe, 11 wyższe oraz na dwóch na poziomie dopuszczalnego stężenia średniorocznego. Przekroczenia powyżej 20% poziomu dopuszczalnego wystąpiły w Pszczynie, Rybniku, Myszkowie i Wodzisławiu Śląskim.

Słowa kluczowe: wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, pył zawieszony PM10 i PM2,5, benzo(a)piren, statut zdrowia,

Key words: polycyclic aromatic hydrocarbons (PAH), particulate matter (PM10 and PM2,5), benzo(a)pyrene, health statute,

Public Health Forum 2019

WYSTĘPOWANIE CHORÓB ALERGICZNYCH WŚRÓD DZIECI I MŁODZIEŻY W POLSCE

PREVALENCE OF ALLERGIC DISEASES AMONG CHILDREN AND ADOLESCENTS IN POLAND

Góra D.

WYDZIAŁ NAUK O ZIEMI, UNIWERSYTET ŚLĄSKI, KATOWICE, POLSKA

Wstęp: Obecnie na całym świecie choroby alergiczne u dzieci oraz młodzieży stanowią ważny problem społeczno-medyczny. Dotyczy to głównie astmy, atopowego zapalenia skóry oraz alergicznego nieżytu nosa. W Europie objawy alergii występują u 30% mieszkańców, z których połowa jest niezdiagnozowana, a 20% wykazuje ciężkie postacie alergii. Europejska Akademia Alergologii i Immunologii Klinicznej (EAACI – European Academy of Allergy and Clinical Immunology), przewiduje, że w 2025 roku 50% populacji europejskiej będzie dotknięta jakimś rodzajem alergii.

Cel pracy: Omówienie wybranych chorób alergicznych u dzieci i młodzieży w wieku od 0-18 roku życia hospitalizowanych na terenie różnych miast Polski pomiędzy 2013 a 2018 rokiem.

Materiały i metody: Otrzymano dane statystyczne pochodzące z Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc, Oddziału Terenowego im. Jana i Ireny Rudników w Rabce-Zdroju, Instytutu „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie, a także z Centrum Medycznego „Karpacz” w Karpaczu. Dane te dotyczą liczby hospitalizowanych dzieci w wieku 0-18 roku życia w latach 2013-2018 z powodu rozpoznania u nich uczuleniowego zapalenie błony śluzowej nosa (J30), astmy oskrzelowej (J45) oraz atopowego zapalenia skóry (L20).

Wyniki: Najliczniejszą grupę dzieci hospitalizowano z powodu astmy oskrzelowej we wszystkich placówkach medycznych. Obserwowany w ostatnich latach gwałtowny wzrost liczby zachorowań o podłożu alergicznym w Polsce, jak i na świecie wzbudza uzasadniony niepokój. Ocenia się, że alergie w postaci alergicznego nieżytu nosa, astmy czy też atopowego zapalenia skóry są jednymi z najczęściej spotykanych chorób przewlekłych na świecie występujących u dzieci, co potwierdziła analiza hospitalizowanych dzieci w omawianych placówkach medycznych. Wielu chorych cierpi także z powodu schorzeń współistniejących, co dodatkowo obniża ich jakość życia, a także zwiększa koszty społeczne. Choroby alergiczne wieku dziecięcego są najczęstszą i najbardziej kosztochłonną grupą jednostek chorobowych wieku dziecięcego. Koszty pośrednie wynikają przede wszystkim z absencji dziecka w szkole, zmniejszonej efektywności pracy dziecka, ale przede wszystkim z absencji w pracy rodziców/opiekunów dziecka. Należy wprowadzić standardy wczesnego wykrywania i zapobiegania tym zaburzeniom. W Polsce wymagane są wieloośrodkowe, szeroko zakrojone, standaryzowane badania epidemiologiczne.

Słowa kluczowe: astma, alergiczny nieżyt nosa, atopowe zapalenie skóry, epidemiologia,

Key words: asthma, allergic rhinitis, atopic dermatitis, epidemiology,

Public Health Forum 2019

OCENA WYŻYWIENIA PENSJONARIUSZY STACJONARNYCH ZAKŁADÓW POMOCY SPOŁECZNEJ

EVALUATION OF MEALS QUALITY IN SOCIAL WELFARE HOMES

Grajek M.1, Kobza J.1, Działach E.1, Sobczyk K.2

1ZAKŁAD ZDROWIA PUBLICZNEGO, KATEDRA POLITYKI ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W BYTOMIU, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

2ZAKŁAD EKONOMIKI I ZARZĄDZANIA W OCHRONIE ZDROWIA, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W BYTOMIU, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

Wstęp: Według danych GUS osoby starsze do końca 2030 roku stanowić będą 30% ludności Polski. Sytuacja taka wymusza na organach państwowych organizację różnorakich form pomocy, w tym tworzenie domów pomocy społecznej (DPS). W Polsce funkcjonuje 859 DPS, a 49% wszystkich mieszkańców to osoby powyżej 65. r.ż. Głównym zadaniem tych placówek jest zapewnianie opieki osobom potrzebującym (niepełnosprawnym i starszym). Pomoc ta dotyczy głównych potrzeb bytowych, w tym wyżywienia.

Cel pracy: Ocena żywienia osób w wieku 66-75 w DPS pod względem podaży energetycznej i zawartości mikro- i makroskładników odżywczych.

Materiał i metody: Badania przeprowadzane zostały w roku 2015−2017 i dotyczyły jadłospisów dekadowych pozyskanych z placówek DPS na terenie Katowic (łącznie 10 placówek). Dzienna stawka żywieniowa w DPS wahała się od 8 do 12 zł na mieszkańca. Na potrzeby obliczeń ustalono następujący profil pensjonariusza: 66-75 lat, kobieta/mężczyzna, masa ciała 70 kg, PAL 1,4 (niski poziom aktywności fizycznej). Jakościową ocenę jadłospisów przygotowano w oparciu o kwestionariusz DQI.

Wyniki: Na podstawie otrzymanych danych stwierdzono, że udział energii pochodzącej ze śniadań przekraczał zalecenia (25-30% dziennej podaży energetycznej). Wartość ta stanowiła średnio 35% dziennej podaży energetycznej. Zaobserwowano, że zawartość białka w jadłospisach dekadowych we wszystkich latach kształtowała się na podobnym poziomie (około 94% realizacji normy). W przypadku tłuszczów uzyskano zróżnicowane wyniki i wykazano, że norma została przekroczona dla kobiet o ponad 61%, a dla mężczyzn o ponad 45%. W ostatnim etapie badań dokonano oceny jakościowej jadłospisów przy pomocy kwestionariusza DQI, a jej wynik porównano ze stawką żywieniową. Stwierdzono, że w DPS, w których stawka żywieniowa jest niższa (poniżej ١٠ zł) występuje niższa jakość racji pokarmowych (٩٥٪ błędnie skonstruowanych jadłospisów).

Wnioski: Na podstawie badań zaobserwowano, że jadłospisy pochodzące z placówek DPS konstruowane są nieprawidłowo, a podaż składników z nich wynikająca nie spełnia norm żywienia dla badanej grupy osób.

Słowa kluczowe: ocena wyżywienia, jadłospisy dekadowe, domy pomocy społecznej, osoby starsze

Keywords: food assessment, decade menus, social welfare homes, elderly people

Public Health Forum 2019

WIEDZA PERSONELU MEDYCZNEGO NA TEMAT PROFILAKTYKI CHORÓB ZAKAŹNYCH

KNOWLEDGE OF MEDICAL PERSONNEL OF THE INFECTIOUS DISEASES PREVENTION

Grajek M1, Kobza J1, Działach E1, Sobczyk K.2

1ZAKŁAD ZDROWIA PUBLICZNEGO, KATEDRA POLITYKI ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W BYTOMIU, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

2ZAKŁAD EKONOMIKI I ZARZĄDZANIA W OCHRONIE ZDROWIA, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W BYTOMIU, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

Wstęp: Praca personelu medycznego mocno obarczona jest narażeniem na czynniki biologiczne. Do zakażenia może dojść poprzez kontakt bezpośredni z zarażoną osobą, poprzez drogę pokarmową i kropelkową, jak również skaleczenie, czy też wszczepienie. Choroby zakaźne i pasożytnicze to najczęściej rozpoznawane choroby zawodowe wśród pracowników ochrony zdrowia i pomocy społecznej.

Cel pracy: Ocena wiedzy personelu medycznego na temat czynników biologicznych w miejscu pracy oraz profilaktyki chorób zakaźnych.

Materiał i metody: Badanie zostało przeprowadzone za pomocą autorskiego kwestionariusza. Badaniem objęto 352 pracowników szpitali na terenie trzech miast województwa śląskiego. Uzyskane wyniki opracowano z wykorzystaniem programu MS Excel i Statistica 13. Do oceny istotności różnic za stosowano testy Manna–Whitneya i Kruskala–Wallisa (p=0,05).

Wyniki: Wykazano, że 30% ankietowanych nie wie, że nie powinno dotykać twarzy rękoma po wykonaniu czynności pielęgnacyjno-leczniczych przy pacjencie, co stanowi bezpośrednie ryzyko zakażenia. Blisko 18% respondentów nie korzysta z rękawiczek jednorazowych. Wśród najczęściej wymienianych przez respondentów czynników szkodliwych w miejscu pracy znalazły się: wydzieliny (79%), środki dezynfekujące (55%), stres (53%), substancje chemiczne (48%), promieniowanie rentgenowskie (38%), praca przy komputerze (36%), choroby zakaźne (28%), dźwiganie ciężarów (27%). Zaledwie 18% respondentów wymienia wirusy jako czynnik szkodliwy występujący w miejscu pracy. Blisko 99% ankietowanych uczestniczyło w szkoleniach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy (z czego 73% w ostatnich 12 miesiącach). Zaledwie 68% badanych podaje, że szkolenie zawierało elementy profilaktyki chorób zakaźnych.

Wnioski: Przeprowadzone badanie ankietowe dostarczyło informacji odnośnie nieakceptowalnych zachowań personelu medycznego w aspekcie profilaktyki chorób zakaźnych. Zauważono również konieczność rozszerzenia szkoleń BHP o tematykę czynników biologicznych występujących w miejscu pracy.

Słowa kluczowe: choroby zakaźne, profilaktyka, szczepienia, szkolenia BHP

Key words: infectious diseases, prevention, vaccination, OHS training

Public Health Forum 2019

PREVALENCE OF ALCOHOL USE AMONG MEDICAL PROFESSIONALS AND THEIR ATTITUDES TO THE PREVENTION OF ALCOHOL DRINKING

Gruzieva T.S., Zamkevych V.B.

BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

Introduction: Alcohol is one of the leading risk factors for non-communicable diseases and causes 5.1% of the global burden of disease. This requires health care professionals to have the knowledge, skills and effort to prevent and provide the necessary medical care for patients in case of alcohol dependence. The effectiveness of such work depends largely on the health care provider’s attitude to drinking and understanding its harm to health.

The aim: To identify the prevalence of dangerous and harmful alcohol use among medical professionals and their commitment to anti-alcohol activity.

Material and methods: Analytical, biblio-semantic, sociological and medical-statistical methods are used in the paper. Research materials include strategic documents on health care at the international, European, regional and national levels; Global strategy to reduce harmful use of alcohol, Global status report on alcohol and health, 2018; European action plan to reduce the harmful use of alcohol 2012–2020; Health for All database on the WHO European Health Information Gateway; results of a sociological survey among PHC providers in Ukraine.

Results: Analysis of world statistics shows that in 2016, the highest prevalence of alcohol consumption was observed in the European region, where this rate among adolescents aged 15-19 years reached 43.8%. In Ukraine alcohol consumption per adult per year in terms of pure alcohol was 8.6 liters and characterized by the predominance of strong drinks, early onset, in dangerous and harmful volumes. This puts the problem of alcohol prevention a priority.

Analysis of the results of a sociological survey of primary care physicians indicated that alcohol was consumed by 56.2% ± 3.7 respondents. There is a lower prevalence of alcohol in older professionals (42.3% ± 3.9 in the age group 50 and older and 61.6% ± 3.8 in the 25-49 age group), which may be associated with deteriorating health with age. With Alcohol Use Disorders Identification Test (AUDIT) was found harmful use of alcohol in 10.7% ± 5.2 respondents. The study of preventive work showed that 32.1% ± 4.6 specialists are not sufficiently aware of the indicators of dangerous and harmful alcohol consumption. It was found that only 39.4% ± 4.3 primary care providers are always interested in the alcohol status of patients, carry out preventive work with them and provide medical assistance or referral to a specialist. The gaps in the implementation of alcohol prevention by doctors and their main causes, including organizational, educational, methodological resources, etc. are revealed.

Conclusion: Improving the quality of preventive work of health professionals in preventing and reducing alcohol consumption by the population requires the formation of healthy lifestyles and beliefs in the need for its compliance with future health care workers, equipping them with knowledge and skills to correct behavioral risk factors.

Słowa kluczowe: alkohol, personel zdrowia, profilaktyka

Key words: alcohol, prevalence, harmful use, health professionals, preventative work.

Public Health Forum 2019

SUBSTANTIATION OF THE CURRICULUM OF PREPARATION OF THE BACHELOR OF PUBLIC HEALTH IN UKRAINE

Gruzieva T.S., Hrechyshkina N.V., Pelo I.M., Omelchuk S.T.

BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

Introduction: In Ukraine, the development of the public health system has been initiated in accordance with the National Strategy for the Development of the Health System up to 2020, by WHO Recommendations. The Public Health Center of the Ministry of Health of Ukraine was established, a network of regional centers is being formed. There is a need to train a new generation of staff, including Masters and Bachelors of Public Health, in the amount of about 3,000.

The aim: The scientific substantiation and development of the curriculum of preparation of Bachelors of Public Health.

Material and Methods: Research materials: strategic documents on public health and education at the international and national levels; European Program of Key Competences of Public Health Professionals, ASPHER; Criteria of the Agency for Accreditation of Public Health Education, APHEA; educational programs for the preparation of bachelors of public health at leading European universities, the results of a sociological survey of managers and teachers of specialized departments of higher educational institutions of Ukraine. The analytical, bibliosemantic, sociological and medico-statistical methods are used.

Results: The justification and development of a curriculum for the preparation of bachelors of public health in the field of knowledge “healthcare” provided for taking into account the requirements for meeting the educational standard, modernizing the content of education, and ensuring its quality. The developed curriculum reflects goals and objectives, competencies and learning outcomes, the information volume of academic disciplines, forms of control and the like. The volume of training for bachelors on the basis of full secondary education provides for 240 credits. The content of the training covers humanitarian and socio-economic, natural-scientific and vocational training. An interdisciplinary approach to training provides the study of a set of academic disciplines from different fields of knowledge, including medical, social, economic, environmental, psychological, political, legal, etc. At the same time, basic training involves mastering the basics of law, economics, sociology, psychology, information technology, environmental protection, biostatistics, demography, as well as, biology, anatomy, physiology, biochemistry, microbiology, and propedeutics of medicine. Special training includes the study of public health propaganda, the basics of health promotion and medical education, epidemiology, economics and finance, organization and management, the basics of sanitary and epidemiological surveillance, social and health insurance, social policy and health, global health, emergency medical care, first aid, the basics of nutrition and environmental health and the like. A manufacturing practice is required, which should cover 6 weeks. Forms of control of the acquired knowledge, acquired skills, competences formed include tests, final controls and exams.

Conclusion: Implementation of the new curriculum for the preparation of bachelors of public health in the field of health care knowledge in the educational process of the Bogomolets National Medical University and other institutions of higher medical education of Ukraine will contribute to the quantitative and qualitative solution of personnel problems of the public health system. It will also allow the successful implementation of the basic public health operational functions.

słowa kluczowe: zdrowie publiczne, studia licencjackie, standardy edukacyjne, program nauczania

Key words: public health, bachelors training, educational standards, curriculum.

Public Health Forum 2019

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA I WIEDZA ŻYWIENIOWA W OPINII OSADZONYCH − STAN FAKTYCZNY

FACTS ABOUT PHYSICAL ACTIVITY AND NUTRITIONAL KNOWLEDGE IN THE OPINION OF PRISONERS

Gut D.1, Trzeciak D.1, Kosendiak A.2

1WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

2STUDIUM WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I SPORTU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Styl życia jest bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na zdrowie i samopoczucie człowieka. Na przestrzeni ostatnich lat obserwuje się zwiększenie świadomości społecznej, dotyczącej zainteresowania aktywnością fizyczną oraz jakością spożywanych produktów żywieniowych i ich wpływu na zdrowie. Ogromną rolę w przeciwdziałaniu występowaniu wielu schorzeń takich jak: depresja, cukrzyca czy choroba niedokrwienna serca mają znaczenie preferencje żywieniowe, utrzymywanie należnej masy ciała oraz odpowiednia aktywność fizyczna. Podstawowa wiedza związana z prozdrowotnym stylem życia oraz umiejętność wykorzystania jej w praktyce może decydować o długości oraz jakości życia, która dla większości jest bardzo istotna.

Cel pracy: Ocena poziomu wiedzy na temat żywności i żywienia oraz określenie poziomu aktywności fizycznej osadzonych w Areszcie Śledczym we Wrocławiu.

Materiał i metody: Grupę badaną stanowiło 100 mężczyzn osadzonych w Areszcie Śledczym nr 1 we Wrocławiu w wieku 18-69 lat. Średnia wieku badanych wynosiła 35 lat. badaniach wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego przy użyciu standaryzowanego kwestionariusza żywieniowego KomPAN oraz Międzynarodowego Kwestionariusza Aktywności Fizycznej IPAQ. Na badania uzyskano zgodę komisji bioetycznej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu nr 804/2018.

Wyniki: Niedostateczny poziom wiedzy żywieniowej odnotowano u 30% badanych osób, dostateczny u 67% osób. Ocenę dobrą uzyskało jedynie 3%respondentów. Poziom aktywności fizycznej był dość zróżnicowany – wysoki osiągnęło 48% osadzonych, a niski 41%. Nie wykazano zależności między wiedzą dotycząca żywności, a wykonywaniem ćwiczeń na określonym poziomie. Niektóre fakty i mity żywieniowe sprawiały problemem ankietowanym. Największy odsetek prawidłowych odpowiedzi był związany z syntezą witaminy D, a najmniejszy dotyczył wartości odżywczej warzyw i owoców.

Wnioski: Stan wiedzy dotyczący żywienia i jego wpływu na zdrowie był przeciętny, poziom aktywności nie był zadowalający. Osadzonym brakuje podstaw teoretycznych oraz praktycznych, które mogłyby wpłynąć na poprawę samopoczucia oraz zdrowia w warunkach izolacji, a także mogłyby przeciwdziałać zachowaniom depresyjnym. Konieczne jest uświadamianie społeczności penitencjarnej znaczącej roli prozdrowotnego stylu życia jako czynnika mogącego determinować długość oraz jakość życia, co może wpływać na poprawę stanu zdrowia oraz efektywność.

Słowa kluczowe: areszt śledczy, osadzeni, zdrowie, żywienie, aktywność fizyczna

Key words: remand, prisoner, health, nutrition, physical activity

Public Health Forum 2019

CORRUPTION OF PHARMACEUTICAL MARKETS AS A THREAT
TO PUBLIC HEALTH

Gutorova N., Pashkov V.

YAROSLAV MUDRY NATIONAL LAW UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: In the modern world, health care cannot exist without a pharmacy, since almost any treatment has been impossible without the use of drugs. At the same time, improper sales and marketing practices in the pharmaceutical markets are hazardous for public health. Pharmaceutical markets are very vulnerable to corruption, as sales growth directly depends on decisions made not by consumers, but by healthcare professionals (HCPs).

The aim: To identify threats to public health from corruption in the pharmaceutical markets, an analysis of the legal means and practice of preventing corruption offenses in the pharmaceutical sector, as well as the development of proposals to improve the mechanism for preventing corruption in the healthcare sector.

Material and Methods: This study bases on the empirical and analytical data of the WHO, European Commission, NGO Transparency International, legislation and legal practice of the USA, EU and Ukraine, criminal and medical law legal doctrine, the marketing practice of pharmaceutical companies in Ukraine, physicians survey results, expert interviews. Dialectical, comparative, analytic, sociological, synthetic, and system analyses research methods were used.

Results: Empirical and analytical data show the systemic nature of the corruption of pharmaceutical markets. There are such levels: bribery of government officials authorized to make decisions on the purchase and use of medicines; unlawful payments to HCPs for the promotion of drugs in the form of a percentage of the price, amount of lectures or participation in scientific events, including at expensive resorts; 3) improper marketing in the retail sale of medicines. The analysis showed the effectiveness of such prevention measures: legislative restrictions on the activities of medical sales representatives of pharmaceutical companies (USA, EU), transparency of all payments for pharmaceutical promotions (USA), demonopolization of the pharmaceutical business (Poland, Hungary), criminal liability of pharmaceutical companies (USA), introduction of special norms on criminal liability for corruption in healthcare (Germany), state support for professional organizations introducing ethical standards for pharmaceuticals ethical promotion (MedTech, FSA).

Conclusions: There is institutional corruption of the pharmaceutical markets, which poses a severe threat to public health. This phenomenon reduces the effectiveness of treatment and trust in doctors, leads to an artificial increase in health care costs, which leads to a decrease in the availability of medical care, as well as excessive use of drugs, which poses a threat to human health. The prevention of corruption in the pharmaceutical sector will be effective only with a systematic approach. The system of legal measures should consist of: 1) legislation regulating strict rules for the promotion of drugs; 2) the criminal liability of legal entities and individuals for violation of these rules; 3) support for professional organizations that implement ethical standards of conduct in the pharmaceutical markets.

Słowa kluczowe: korupcja, rynek farmaceutyczny

Key words: corruption, pharmaceutical market

Public Health Forum 2019

DYNAMICS OF FATTY ACIDS CONTENT IN SUNFLOWER SEEDS AFTER TREATMENT WITH PESTICIDES

Hulai T.O.1, Оmelchuk S.T.1, Kuzminska O.V.1, Tkachenko I.V.2

1HYGIENE AND ECOLOGY DEPARTMENT № 4, BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

2HYGIENE AND ECOLOGY DEPARTMENT № 1, BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

Introduction: Sunflower oil is an extremely useful food for the human body. This is a source of polyunsaturated fatty acids, phospholipids. A necessary component of modern sunflower growing technologies is a reliable system of chemical protection of crops from a complex of diseases and pests. However, the effects of pesticides on the nutritional and biological value of sunflower seeds have not yet been studied.

The aim: Hygienic assessment of the effect of pesticides on changes in the fatty acid composition of sunflower seed lipids

Material and Methods: The effect of different chemical classes of pesticides (Agil КЕ (propaquizafop ); Akris СЕ (dimethenamid-P); Basta 200 (glufosinate ammonium); Fusilade forte 150 к.е. EC (fluazifop-P-butyl); Square РК (diquat dibromide); Euro–Lightning РК (imazamox, imazetapir); Vidblok Plus МЕ (imazetapir, рropakhizafop); Primextra ТZ Gold 500 SC к.с. (S-metolachlor, terbuthylazine); Pledge 50 s.p. (flumioxazine); Racer КЕ (flurochloridone); Challenge 600 SC КС (aclonifen); Prometrex КС (prometryn); Acetogan КЕ (acetochlor); Proponit 720 к.е. (propisochlor); Pulsar ВР (Imazamox)) on the fatty acid composition of sunflower seed lipid by gas-liquid chromatography was studied.

Results: The content of unsaturated fatty acids in sunflower seeds grown under different chemical protection schemes was investigated. It was found that the content of oleic and linoleic unsaturated fatty acids did not differ significantly from the control parameters (the difference did not exceed 6.8% and 12.2%, in accordance; p <0.05). The content of linolenic and arachidonic acids was at the level of the control group.

A similar pattern was observed in relation to the content of saturated fatty acids, in particular myristic, pentodecanoic, palmitic, margaric, stearic.

The total content of fatty acids (unsaturated fatty acids and saturated fatty) selected under different seed protection schemes did not differ significantly from control.

Conclusion: It was proved that the application of the investigated pesticides in various schemes of chemical protection of sunflower crops does not affect the nutritional and biological value of the seeds.

Słowa kluczowe: kwas tłuszczowy, nasiona słonecznika, pestycydy

Key words: fatty acid, sunflower seeds, pesticides.

Public Health Forum 2019

ANALIZA KOSZTÓW ROZPRZESTRZENIANIA SIĘ AFRYKAŃSKIEGO POMORU ŚWIŃ W POLSCE

COSTS ANALYSIS OF THE DISTRIBUTION OF AFRICAN SWINE FEVER
IN POLAND

Jarynowski A.1,2, Belik V.2

1GRUPA MODELOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO, INSTYTUT BADAŃ INTERDYSCYPLINARNYCH, WROCŁAW, POLSKA

2INSTYTUT BIOMETRII I EPIDEMIOLOGII WETERYNARYJNEJ, WOLNY UNIWERSYTET BERLIŃSKI, BERLIN, NIEMCY

Wstęp: Wirus afrykańskiego pomoru świń – ASF (rozprzestrzenia się ze wschodu na zachód Polski od 2014 roku) powoduje ostrą chorobę u świń domowych i dzików i chociaż nie powoduje zakażenia u ludzi, jego wpływ na polską gospodarkę, zwłaszcza poprzez handel i rolnictwo, jest znaczny. Globalnie ASF spowodował, że wieprzowina od 2019 roku nie jest już najczęściej spożywanym mięsem (wg. FAO), a sama choroba został uznana za największe zagrożenie weterynaryjnego zdrowia publicznego (wg. Pfeiffera w Science).

Cel pracy: Dział gospodarki związany z hodowlą trzody chlewnej generuje w Polsce rocznie około 20 mld PLN przychodu co stanowi 1% PKB. W związku z tym, że na ASF nie ma skutecznej szczepionki, ani farmakoterapii oraz mnogością dróg i wektorów transmisji, eradykacja nie będzie możliwa w najbliższym czasie. Pomimo tak poważnego problemu, brakuje krajowych analiz epidemiologicznych oraz prób szacowania pośrednich kosztów choroby. Naszym celem jest analiza epidemiologii ASF w szerokim rozumieniu ze szczególnym uwzględnieniem szacowania kosztów epizootii dla różnych scenariuszy.

Materiał i metody: Główną techniką badawczą jest analiza kosztów i korzyści ASF-u, jednak na wyznaczenie zmiennych pośrednich korzystamy z obszarów data science jak: (i) analiza przestrzenno-czasowa notyfikacji chorobowych (na podstawie historycznych trajektorii estymujemy najbardziej prawdopodobny czas zawleczenia ASF-u na obszar hubowy produkcji – tzw. „świńskie róg” – w Wielkopolsce na około ٣-٤ lata); (ii) analiza sieciowa opracowywania ognisk chorobowych; (ii) symulacje komputerowe i modele matematyczne rozprzestrzeniania się wirusa dla różnych scenariuszy (np. zbudowanie płotu na wschodniej granicy RP może opóźnić dotarcie ASF-u do „świńskiego rogu” o ١ miesiąc, a blokada korytarzy ekologicznych na autostradzie A١ o ٦ miesięcy); równania strukturalne kwestionariuszy oceny ryzyka; text mining percepcji problemu ASF w mediach społecznościowych.

Wyniki: Już teraz ASF powoduje bezpośrednio około 400 milionów PLN rocznych strat (mimo iż na obszarach zapowietrzonych znajduje się mniej niż 10% chlewni), czego ponad połowę stanowią wydatki jednostek resortowych ministerstwa rolnictwa z budżetu celowego na zwalczanie chorób zakaźnych (np. koszty pracy inspekcji weterynaryjnej, czy diagnostyka czynna i bierna). Koszty pośrednie przekraczają już miliard PLN, na co głównie składa się wdrożenie reguł bioasekuracji i utrata rynków zagranicznych. W scenariuszu pesymistycznym, po dotarciu ASF-u do „świńskiego rogu”, krótkoterminowo koszty mogą wzrosnąć kilkukrotnie, nawet do kilku miliardów PLN rocznie (analogia do sytuacji w Chinach). Aczkolwiek w scenariuszu optymistycznym, dzięki już poczynionym wydatkom inwestycyjne na bioasekurację, po dotarciu ASF-u do „świńskiego rogu”, koszty długoterminowo mogą wrócić do poziomu około miliarda PLN rocznie, nawet przy endemizacji choroby w Polsce (analogia do sytuacji w Rosji).

Wnioski: Poznanie w sposób ilościowy charakterystyk epizootii ASF w Polsce (w tym w wymiarze monetarnym) będzie podstawą np. przy tworzeniu polityk ochronnych w obszarze zarządzania ryzykiem oraz adekwatnej edukacji obywateli z podziałem na zidentyfikowanych interesariuszy. W chwili obecnej programy mitygacyjne ASF czy edukacja zasad bioasekuracji już powodują kontrowersje i generują masowe protesty. W związku z tym, że nawet 90% hodowców ze strefy zapowietrzonej rezygnuje z produkcji (głównie ze względów prawno-ekonomicznych), to pojawienie się ASF-u w „świńskim rogu” w Wielkopolsce może spowodować niepokoje społeczne na niespotykaną w III RP skalę.

Słowa kluczowe: afrykański pomór świń, analiza koszt-korzyść, epidemiologia wspomagana komputerowo, nowe choroby zakaźne, ocena ryzyka

Key words: African Swine Fever, Cost-Benefit Analysis, Computer-Assisted Epidemiology, Emerging Infectious Diseases, Risk Assessment, Forecasting

Public Health Forum 2019

MANAGEMENT OF RESPONSE ON EMERGENCY IN THE PUBLIC HEALTH

Kalashchenko S.I.1, Hrynzovskyi A.M.1, Chernenko L.M.1, 2

1BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

2PUBLIC HEALTH CENTER OF THE MOH OF UKRAINE, KYIV, UKRAINE

Introduction: Responding to emergencies in public health (REPH) is a comprehensive work of various ministries, committees, services. The main task of REPH is to organize and conduct biological intelligence and holding specific indications of the biological pathogenic agents (BPA). That is one of the objectives of Ukrainian public health system (PH).

The aim: In the case of forming a biological threat, task management of response for REPH include rapid detection and accurate determination of the events etiological factor and the presence of intersectoral cooperation for efficient transmission of results obtained by laboratories to study measures to combat event.

Material and Methods: Objects of study was list of current NATO Standards for biological safety and topical working principals of laboratories. In addition, we were studied there practical implementation NATO` Standards for public health system in Ukraine and creation education programs for staff. Such methods were used: bibliographical, informative-analytics and logical.

Results: For procuring of complete complex research and identification of all types (classes) of potential pathogenic biological agents (prion, viroyid, viral, ryquetsea, bacterial, fungal etiology, bacterial toxins) may be involved more than 265 laboratories by microbiological profile in the health system. These laboratories characterized are using outdated methods. There was present duplication of some functions between laboratories and other laboratories of institutions PH and it was lack of management` quality in laboratories that working with BPA according to ISO 15189, ISO 17025.

Conclusion: To implement the state policy on providing laboratory services management system to respond to emergencies in public health have to create the structural and functional model of the industry that would provide of improvement and modernization of training to improve skills and quality of work. Also this structural and functional model could using the best models and practices to ensure training the practical skills with holding for laboratory research, extend and complement the program of postgraduate education for laboratory professionals, in particular, provide for the development and implementation of training programs for PH quality managers.

Słowa kluczowe: zdrowie publiczne, zarządzanie, edukacja

Key words: public health, management, education

Public Health Forum 2019

MEDICAL SERVICES FOR CHILDREN AT EDUCATIONAL INSTITUTIONS OF UKRAINE AS PART OF PUBLIC HEALTH

Khomenko I.M., Ivakhno O.P., Zakharova N.M.

DEPARTMENT OF PUBLIC HEALTH OF SHUPYK NATIONAL MEDICAL ACADEMY OF POSTGRADUATE EDUCATION, KYIV, UKRAINE

Introduction: The provision of healthy living environment for children during training is regulated by the legislative framework of Ukraine. Some changes in the treatment delivery for children have been made in relation to health care reform. At the same time, the issue of child health maintaining has received little attention when developing public health system.

The aim: Scientific substantiation of ways to optimize preventive childhood medicine under the health care system reform in Ukraine.

Material and Methods: We studied the medical, sanitary and epidemiological conditions for children’s stay at 147 general secondary education institutions in five oblasts of Ukraine and the city of Kyiv in 2018-2019. The following methods were used: system analysis, analytical, mathematical and statistical, bibliosemantic, modeling and expert research.

Results: The analysis of the sanitary and epidemiological status of educational institutions shows that there are significant shortcomings. The average number of pupils at schools is quite high (from 330 to 2,000 pupils), which might be accompanied by an increase in psychological stress and the risk of injuries to children. Children at educational institutions received drinking water that did not meet the hygiene requirements according to microbiological and chemical parameters (22.5% and 25.0%, respectively). The violation of the terms of children’s stay was associated with insufficient light in the main premises and deterioration of the microclimate (29.8% and 16.4% respectively). Every third (34.5%) food ration did not meet physiological standards; bacteriological contamination of ready meals for children and work surfaces in the kitchen was detected in 14.1% of samples.

Conclusions: Preserving the health of children should be based both on a flexible system of interaction between representatives of different medical and preventive specialties, as well as representatives of other areas of activities (psychologists, social workers, members of the media, etc.), public organizations and business. Contemporary higher medical education curricula should include sections of medico-preventive care for organized groups of children as one of the main aspects of developing a competency model for training professionals, be adapted to national needs of the industry and take into account the best world practices.

Słowa kluczowe: zdrowie dzieci, medycyna dziecięca, model kompetencji

Key words: children’s health, childhood medicine, competency model

Public Health Forum 2019

ZNACZENIE KOORDYNOWANEJ OPIEKI POZ NAD PACJENTEM ONKOLOGICZNYM NA PRZYKŁADZIE CASE STUDY

THE IMPORTANCE OF COORDINATED PRIMARY HEALTH CARE FOR
AN ONCOLOGICAL PATIENT IN CASE STUDY

Kiedik D., Grzebieluch J., Witczak I.

KATEDRA ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Druga co do częstości przyczyna zgonów w Polsce to choroby nowotworowe. W ciągu ostatnich trzech dekad zachorowania na nowotwory złośliwe w Polsce wzrosły ponad dwukrotnie, a współczynnik umieralności z powodu nowotworów złośliwych w Polsce w przeciągu ostatnich pięciu dekad wzrósł prawie 2,4-krotnie. W 2010 roku z powodu nowotworów zmarło prawie 93 tys. osób. Umieralność z powodu nowotworów złośliwych jest w Polsce wyższa niż średnia dla krajów Unii Europejskiej, o około 20% u mężczyzn i około 10% u kobiet.

Cel pracy: Analiza jak koordynowana opieka lekarza rodzinnego może wpłynąć na diagnostykę i leczenie pacjentów onkologicznych, zarówno na etapie wczesnej diagnostyki w zakresie potwierdzenia lub wykluczenia choroby nowotworowej oraz na etapie obserwacji chorego po zakończeniu radykalnego leczenia onkologicznego..

Metody: Studium przypadku.

Wyniki: U pacjenta A z czynnikami ryzyka wystąpienia choroby nowotworowej (wywiad rodzinny, długoletni palacz) lekarz rodzinny (LR) zleca wykonanie RTG klatki piersiowej, w obrazie niejednoznaczna zmiana w płucu. LR kieruje pacjenta do poradni pulmonologicznej, gdzie po oczekiwaniu około 2 miesiącach lekarz specjalista kieruje pacjenta na TK klatki piersiowej, na wykonanie którego pacjent oczekuje kolejne 3 miesiące, rozpoznanie potwierdza – guz płuca. Od podejrzenia u pacjenta A zmiany w płucu przez LR do potwierdzenia diagnozy i podjęcia leczenia upływa ponad 9 miesięcy. Pacjentowi B w analogicznej sytuacji po wyniku RTG klatki piersiowej z niejednoznaczna zmiana w płucach LR wystawia Kartę Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego, z którą pacjent zgłasza się do placówki, która prowadzi diagnostykę i leczenie onkologiczne, gdzie diagnoza potwierdzająca chorobę nowotworową zostaje postawiona po 3 tygodniach, przez kolejne 4 tygodnie prowadzona jest diagnostyka pogłębiona, a po dwóch miesiącach od wykrycia przez LR zmiany w płucach, pacjent B zostaje poddany leczeniu radykalnemu.

Wnioski: Długi okres oczekiwania na badania i leczenie w wielu przypadkach powoduje, że choroba nowotworowa zostaje wykryta w dużym stopniu zaawansowania, co ma istotny wpływ na powodzenie leczenia radykalnego. Nowelizacja ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej wprowadzająca pakiet onkologiczny zwiększyła rolę LR w opiece onkologicznej w postaci narzędzi ułatwiających diagnostykę onkologiczną. LR mogą zlecać więcej badań diagnostycznych, które pozwalają im potwierdzić lub wykluczyć konieczność wizyty pacjenta u specjalisty co zwiększa szanse na szybsze wykrycie ewentualnych zmian nowotworowych. Kolejnym wyzwaniem organizacyjnym i finansowym dla systemu opieki zdrowotnej jest problem kontroli po leczeniu zakończonym leczeniu onkologicznym, której podlegają pacjenci po radykalnym leczeniu, chorzy po zakończonym leczeniu paliatywnym, a bardzo często też chorzy po wyczerpaniu możliwości leczenia specjalistycznego – liczba takich pacjentów systematycznie rośnie i bardzo często są one zagubione w systemie i nie wiedzą kto jest odpowiedziany za opiekę nad nimi. Doświadczenia wielu krajów wskazują, że najlepiej sprawdzają się takie rozwiązania, gdzie położono nacisk na koordynację opieki sprawowanej przez specjalistę, LR oraz pielęgniarki. W Polsce niewątpliwie istnieje potrzeba stworzenia systemu skoordynowanej opieki w tym zakresie.

Słowa kluczowe: POZ opieka koordynowana, pacjent onkologiczny

Key words: coordinated primary health care, onkoogical patient

Public Health Forum 2019

HYGIENIC ESTIMATION OF OPERATORS’ AND WORKERS’ EXPOSURE BY FUNGICIDES DURING ITS APPLICATION ON CEREAL SPIKED CROPS

Kondratiuk M.V., Blagaia A.V., Bardov V.G., Merezhkina N.V., Omelchuk S.A.

BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

Introduction: Preventing approaches in the agriculture take into account not only safety of produced foodstuffs for population, but assessment of the working conditions for operators and workers involved in different operations (pesticides mixing, tanks loading, spraying the fields etc.). This can be done through the complex of hygienic measures including medical checking-ups. One type of such measures is estimation of workers’ exposure levels (acceptable operator exposure levels, AOELs) during pesticide registration procedure.

The aim: To carry out hygienic estimation of operators’ and workers’ exposure by fungicides during its application on cereal spiked crops.

Material and Methods: Full-scale hygienic experiment, statistical and chromatographical methods were used in the study. Epoxiconazole, metalaxylM, kresoximmethyl, benzovindiflupyr, azoxystrobin, cyproconazole, prochloraz, fludioxonil content in the working zone air was the material of the study.

Results: Findings given below indicate the most of exposure may arise after cyproconazole containing fungicides application.

Active ingredient

AOEL

Type of work performed

Actual content, mg/m3

[%] out of AOEL

azoxystrobin

0,2

tank loader (rod spraying)

0,00002

0,010

signalman (aerial spraying)

0,00089

0,447

benzovindiflupyr

0,04

tank loader (aerial spraying)

0,00036

0,895

signalman (aerial spraying)

0,00119

2,983

epoxiconazole

0,008

tank loader (rod spraying)

0,00019

2,377

tractor driver (rod spraying)

0,00019

2,377

kresoxim-methyl

0,9

tank loader (rod spraying)

0,00634

0,704

tractor driver (rod spraying)

0,02535

2,817

metalaxyl-M

0,08

tank loader (seed treatment)

0,00261

3,263

tractor driver (planting)

0,00638

7,970

propiconazole

0,1

tank loader (aerial spraying)

0,00009

0,089

signalman (aerial spraying)

0,00597

5,966

prochloraz

0,02

tank loader (rod spraying)

0,00190

9,508

tractor driver (rod spraying)

0,00190

9,508

tebuconazole

0,03

tank loader (rod spraying)

0,00010

0,317

tractor driver (rod spraying)

0,00254

8,451

fludioxonil

0,59

tank loader (seed treatment)

0,00209

0,354

operator of the bag-sewing machine

0,00835

1,416

cyproconazole

0,02

tank loader (seed treatment)

0,00052

2,610

signalman (aerial spraying)

0,00373

18,643

Azoxystrobin containing fungicides may pose less risk for workers and operators, applying it during cereal spiked crops treatments.

Conclusion: The study helped to estimate the risk of fungicide application for operators and workers involved in its application on cereal spiked crops. Findings may be used by local authorities providing control of labour conditions in agriculture workers.

Słowa kluczowe: pestycydy, rolnictwo, warunki pracy

Key words: pesticides, agriculture, labour conditions.

Public Health Forum 2019

MEDICINE OF BORDERLINE CONDITIONS AS THE METHODOLOGICAL BASIS OF INNOVATIVE DEVELOPMENT OF THE WORLD HEALTH CARE SYSTEM

Korobchanskiy V.1, Veremiienko O.2, Gerasimenko O.1

1DEPARTMENT OF HYGIENE AND ECOLOGY № 1, KHARKIV NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

2DEPARTMENT OF PROPEDEUTICS OF INTERNAL MEDICINE № 2 AND NURSING CARE, KHARKIV NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: Nowadays, reforming the national healthcare sector is an urgent not only a medical but also a social problem that needs immediate solution. In recent years, active work has been carried out in Ukraine to determine public policy in the field of health care reform, but parts of the overall problem still remain unresolved. This is due to the complexity of the reform process, when the implementation of the “Western” model of health care must be conducted with the account of national experience of medical science and practice. In recent years intersectoral nature of public health has recognized at the state level in developed countries. First of all, it concerns the generalization and comprehension of medical experience in the field of preventive medicine in order to implement effective innovative measures for the preservation of public health.

The aim: To determine the direction of development of the health care basing on methodological principles of medicine of borderline conditions.

Material and Methods: To achieve aim of this study, there were used bibliosemantic method for summarizing the analysis of the international experience and personal data, and method of comparative analysis.

Results: As is well known, the healthcare paradigm refers to the set of accepted knowledge and methodological approaches to solving health problems by society and professional community. Due to the need to reform the existing health care system, the revision of the current healthcare paradigm should be based on current concepts of medical science, such as, for example, frontier medicine, which considers primary prevention as a dominant direction in maintaining individual and population health. Revelation of cause-and-effect relation between the action of adverse factors of different origin (professionally predetermined, factors of educational process, environmental, etc.) with determining the active force (substance, energy, information) and the probability of damage of the appropriate etiology to the organism, is a prerequisite for the planned correction of the functional state of the human. The results of long-term research conducted at Kharkiv National Medical University, have led to a new understanding of the regularities of pathogenesis, and have allowed the considered health and disease as critical manifestations of the same process – sanogenesis. Between these two extremes a wide range of pre-nosological conditions and processes with a borderline character is positioned. According to the results of this work, a fundamentally new scientific direction – medicine of borderline conditions – found a theoretical substantiation and practical confirmation. awareness of its methodology led to the revision of the existing health care paradigm. Medicine of borderline conditions is the branch of medical science that studies the general regularities of formation of pre-nosological states and the transient processes of their transformation. The purpose of medicine of borderline conditions is to prevent somatic and mental illnesses of different genesis, by identifying and minimizing (eliminating) the risks of their occurrence, with purposeful individual and / or group correction of the functional state of the organism. The algorithm of practical realization of principles of medicine of limit states in the field of mental health protection includes hygienic pre-nosological psycho-diagnostics, namely determination of indicators of the functional state of the organism, which belong to the criteria of pre-psychologic state, on the basis of measuring the level of realization and stability of psychical and physiological functions, and indices of homeostasis as well as psychodiagnostic indicators related to the signs of states and periods of the increased risk of mental disorders. Using the obtained data, preventative measures aimed at the prevention of diseases are developed and implemented. They include individual and group measures of psycho-hygienic, adaptogenic, sanogenic and regime-organizational character. Finally, based on the feedback principle, the effectiveness of the implemented measures should be evaluated on the basis of an analysis of the dynamics of the health status and the functional status of the patients examined by the criteria of pre-nosological diagnostics.

Conclusion: New perspective paradigm of health care based on the theory of borderline conditions has developed. It supposes deposition the accent from the concepts of norm and pathology to the concept of “pre-nosology”, and it’s very forward-looking for the practical implementation. It is based on the concept according to which the development of clinical forms of somatic and mental diseases is preceded by certain dysfunctional disorders, which are of a pre-nosological nature and can be measured, evaluated and systematized. At the same time, well-timed identification of these borderline conditions, identification and elimination of risk factors and their medical correction contribute to the preservation and promotion of health. Obviously, the costs of pre-nosological diagnostics are significantly lower than for the whole complex of medical-diagnostic and rehabilitation measures in case of disease development. In addition, and perhaps most importantly, the new healthcare paradigm is focused not on the patient but on the healthy person, which fills the term “healthcare” with real meaning.

Słowa kluczowe: metodologia opieki zdrowotnej, ochrona zdrowia publicznego

Key words: methodology of health care, pre-nosological diagnostics, preservation of public health

Public Health Forum 2019

UDZIAŁ W AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ STUDENTÓW UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO WE WROCŁAWIU W RAMACH ZAJĘĆ REALIZOWANYCH PRZEZ STUDIUM WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I SPORTU W ROKU AKADEMICKIM 2018/2019

PARTICIPATION IN PHYSICAL ACTIVITY OF STUDENTS OF THE MEDICAL UNIVERSITY IN WROCŁAW AS PART OF THE CLASSES IMPLEMENTED BY THE SCHOOL OF PHYSICAL EDUCATION AND SPORT IN THE 2018/2019

Kosendiak A., Jednorał G.

STUDIUM WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I SPORTU UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Studium Wychowania fizycznego i Sportu jest miejscem, którego głównym zadaniem jest promowanie aktywności fizycznej wśród studentów naszej uczelni zarówno poprzez realizację zajęć obowiązkowych i nieobowiązkowych, zajęć fakultatywnych, jak też sekcji sportowych i wszelkich inicjatyw studenckich w tym zakresie. Studia to okres ,w którym jako nauczyciele możemy wpłynąć na kształtowanie u studentów postawy odpowiedzialności za zdrowie własne i innych.

Cel pracy: Ocena oferty i udziału studentów Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (SWFiS) w zajęciach ruchowych realizowanych w Studium Wychowania Fizycznego i Sportu.

Materiał i metody: Grupę bada stanowili studenci uczestniczący w zajęciach realizowanych w SWFiS (obciążenie dydaktyczne w roku akademickim 2018/2019), a także rejestry wewnętrzne dotyczące realizacji zajęć ruchowych przez studentów. W badaniach zastosowano metodę analizy dokumentu źródłowego. Wykorzystano dokumenty Działu Organizacji Dydaktyki, rejestry wewnętrze dotyczące udziału studentów w zajęciach na siłowni , a także zajęciach nieobowiązkowych.

Wyniki: W SWFiS w roku akademickim 2018/2019 zrealizowano łącznie 3565 godzin dydaktycznych. 1650 godzin stanowiły zajęcia obowiązkowe, 280 godzin zajęcia nieobowiązkowe, 465 godzin zajęć fakultatywnych, a także 1170 godzin zajęć sekcji sportowych.. Największą liczbę godzin zajęć obowiązkowych zrealizowano dla Wydziału Nauk o Zdrowiu 1155, a najmniejszą dla Wydziału Lekarskiego 0. Uczelnianą siłownię w roku akademickim odwiedziło łącznie 3660 osób, w tym 964 kobiety i 2678 mężczyzn. Studenci najchętniej i najliczniej uczęszczali na siłownię w miesiącu marcu oraz maju, .w poniedziałki, a najrzadziej w piątki. Aktywność fizyczną w czasie wolnym (zajęcia na siłowni) najchętniej realizowali studenci kierunku lekarskiego 2016 wejść, a najrzadziej kierunku położnictwo 8 wejść.

Wnioski: Studenci bardzo chętnie korzystają z uczelnianej siłowni , a także uczestniczą w licznych zajęciach realizowanych w SWFiS. Ciągle istnieje potrzeba wdrażania nowych zajęć zarówno obowiązkowych , fakultatywnych, a także nieobowiązkowych, które to mogą mieć wpływ na pomnażanie potencjału zdrowotnego studentów kierunków medycznych, a także zwiększania świadomości na temat roli w aktywnym kreowaniu postaw zdrowotnych w społeczeństwie, co może przyczynić się w przyszłości do obniżenia kosztów leczenia.

Słowa kluczowe: aktywność fizyczna, profilaktyka, zdrowie, studenci

Key words: physical activity, prevention, health, students

Public Health Forum 2019

HYGIENIC ATMOSPHERIC AIR MONITORING – STATE INVESTMENTS
IN PUBLIC HEALTH FORMATION

Kryvonos K.A.1,2, Sotnikova-Meleshkina Z.V.2, Kalinina N.V.1,2

1 СЕ «SANEPIDSERVICE», KHARKIV, UKRAINE

2 V.N. KARAZIN KHARKIV NATIONAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: The Cabinet of Ministers of Ukraine had identified the provision of sanitary-epidemic well-being of the population and the resolution of problematic issues arising from the violations of the requirements of the legislation in the spheres of health care and environmental protection by economic entities as one of the key tasks for the executive authorities. An effective tool for the implementation of the above is the effective operation of the regional system of socio-hygiene and environmental monitoring as one of the necessary measures to stabilize and improve the environment, as well as the primary prevention of the harmful effects of industrial atmospheric pollution.

The aim: The assessment of the atmospheric air monitoring effectiveness in Kharkiv region, taking into account the harmful effects of man-made pollution, which causes impaired functioning of many systems of the human body and determines the priority place of pathology of respiratory organs, in particular – among children.

Material and Methods: Atmospheric air researches, organized as part of state supervision and control, were conducted in September – October 2019 in Kharkiv city and 6 towns of Kharkiv region and in the territories adjacent to children’s educational institutions, with 12 ingredients – the main pollutants typical for industrial enterprises and vehicles that are most dangerous to the child population. The methods of atomic absorption spectrophotometry, gas chromatography, photometry and gravimetry were used in the researches. The researches were conducted by the laboratory of the «Sanepidservice» utility company of Kharkiv City Council, accredited according to the requirements of ISO 17025: 2006.

Results: The results of studies conducted on such ingredients as nitrogen dioxide, sulfur dioxide, carbon monoxide, soot, dust, lead, toluene, xylene, benzol, gasoline, ethylbenzol, saturated hydrocarbons (total – 792 studies) revealed a significant decrease in atmospheric pollution concentrations compared to statistical data in dynamics since 1990. Such effect had been caused due to the significant decline of the industry during the 1990s, related to the political and economic processes that took place in Ukraine and the further stabilization of the situation created by the development of small and medium-sized enterprises. The emergence (and steady growth) of the eco-vehicle segment (electric vehicles) should also be mentioned as a positive influence factor.

Conclusions: The implementation of monitoring in the large industrial region allowed not only to assess the level of atmospheric air pollution, but also to identify the potential risk for the most vulnerable population groups and the need to develop comprehensive measures for the primary prevention of respiratory pathology.

Słowa kluczowe: Zdrowie publiczne, zanieczyszczenie powietrza, monitorowanie środowiska, zdrowie dzieci

Key words: Public Health WA 30-30.5, Air Pollution WA 32-33, Environmental Monitoring WA 754, Сhild Health WS 440

Public Health Forum 2019

THE PRINCIPLES OF BEHAVIOR ECONOMICS IN PUBLIC HEALTH

Kurhanska V., Smiianov V., Smiianova O., Dryha N.

DEPARTMENT OF PUBLIC HEALTH, SUMY STATE UNIVERSITY, SUMY, UKRAINE

Introduction: Public health focuses on prevention of disease and health promotion rather than the diagnosis and treatment of diseases. Changing the behavior of the population and fostering healthy lifestyles is challenging. Although, the conventional approach is to attempt to raise awareness through communication campaigns, the evidence indicates that simply providing information about unhealthy and healthy behaviour is not effective in achieving and sustaining behaviour. Mostly, people avoid the doctor until they get sick. When they do go, they may use emergency room services, need costly prescription medications or hospital treatments. Generally, the sickest patients use the most healthcare resources, such as providers’ time, facilities, and money. This pattern may seem unavoidable since it is so ingrained in our culture, but there are other ways to approach healthcare. One approach is a preventative approach that can help more people maintain better health. Improving quality of life by preventing disease is not just ethically the right thing to do. It makes economic sense, too. The principles of behavior economics can help prevent and mitigating the impact of chronic diseases. Behavioral economics provides a framework to understand when and why people make errors. Systematic errors or biases recur predictably in particular circumstances. The principles of behavioral economics can be used to create environments that nudge people toward wiser decisions and healthier lives. According to economic theory, people carefully weigh benefits and costs, and they are fully informed of the implications of their choices. They aren’t swayed by emotions or other distractions, and therefore always make rational decisions that are optimal for them. Unfortunately “rational people”, don’t exist. In reality, people aren’t rational, they don’t always choose what is best for them, and their decisions are often swayed by different factors. Nudge theory was based on the idea that about 80% of human behavior is automatic, with people responding to cues in the environment, sometimes known as choice architecture. The key is to responsibly use “nudges” – subtle interventions that guide choices without restricting them.

The aim: to outline the basic principles of behavioral economics, in particular, using and implementation of the «nudge» principle patients with arterial hypertension.

Material and Methods: In order to test one of the principles of behavioral economics in practice, we interviewed patients with arterial hypertension who are on dispensary registration with a family doctor for awareness of their disease, possible risks and the implementation of doctor’s recommendations. The study involved 2019 patients (men – 29.17 ± 2.02%, women – 70.83 ± 2.02%). For processing of questionnaires the license package of the program “PSQ” (processing of sociological questionnaires) which is the computer program of analysis of primary sociological information was used. The findings of the monitoring of patients with hypertension showed that almost all respondents noted that they were prescribed free prescriptions for antihypertensive drugs, but 37,24 ± 2,08% did not use them as intended. Reason: “I forget” – 66,66 ± 2,10%.

Results: As a result of the audit, the proposal of information and technological reminder for dispensary patients was developed and implemented with the help of SMS-messages about the need for blood pressure control and medication. A year later, a re-audit was conducted to verify the effectiveness of the proposals implemented. The analysis showed that the number of patients with target pressure increased from 14.04% to 38.55%, the number of hypertensive crises decreased by 17.82%, the number of patients who began to regularly control blood pressure increased by 31%, the number of patients, who began to take medication regularly increased by 17, 70%. The number of emergency medical care calls decreased from 5.00% to 2.04%, and the calls of general practitioner-family medicine – from 12.03% to 3.8%. The quantitative indicators of laboratory and instrumental examinations have improved significantly. Thus, such active reminders (nudges), first, work much better than passive reminders. Secondly, these reminders can be automated and arrive at specific times. Thirdly, they are relatively inexpensive, as alternative reminders such as personal phone calls often require considerable time and significant commitment by healthcare providers.

Conclusions: In order to achieve visible and positive effects in public health, behavioral response-based principles should be taken into account and applied, as behavioral economics offers strategies to improve the effectiveness of many public health programs. The introduction of behavioral economics principles into the healthcare industry will help encourage patients to lead healthy lifestyles with systematic adherence to medical guidelines, as well as motivate physicians to provide high quality care.

Słowa kluczowe: ekonomia behawioralna, styl życia, programy zdrowia publicznego

Key words: behavioral economics, lifestyles, public health programs

Public Health Forum 2019

PRAWNE WARUNKI PROFILAKTYKI ZDROWOTNEJ W MIEJSCU PRACY – STAN DE LEGE LATA I POSTULATY DE LEGE FERENDA

LEGAL CONDITIONS FOR PREVENTIVE HEALTHCARE IN THE WORKPLACE – “DE LEGE LATA” STATUS AND DE LEGE FERENDA POSTULATES

Lipowski P.

ZAKŁAD POLITYKI ZDROWOTNEJ I ZARZĄDZANIA, INSTYTUT ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, COLLEGIUM MEDICUM UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI W KRAKOWIE, KRAKÓW, POLSKA

Wstęp: Problematyka realizacji zadań z zakresu profilaktyki zdrowotnej wpisuje się w zagadnienie prewencji chorobowej. W szerszym ujęciu tak rozumiane „unikanie choroby” i/lub ograniczanie jej różnorodnych konsekwencji zaliczyć można do obszaru medycyny pracy. Podlega ona regulacji prawnej zorientowanej w pierwszej kolejności na zagwarantowanie bezpieczeństwa w procesie świadczenia pracy dla obu stron procesu pracy.

Cel pracy: Przedstawienie wniosków z analizy wybranych przepisów powszechnie obowiązującego prawa odnoszących się do profilaktyki zdrowotnej w miejscu pracy. Prezentacja przepisów prawnych z zakresu prawa pracy ukazana będzie w perspektywie stanu obecnego (de lege lata). Na tej podstawie podjęta zostanie próba sformułowania proponowanych zmian w prawie (postulaty de lege ferenda).

Materiał i metody: Zagadnienie zostanie zaprezentowane z perspektywy prawnej oraz zdrowia publicznego, w oparciu o obserwacje własne autora, wynikające z jego pracy naukowej oraz doświadczeń zawodowych. Uzupełnieniem obserwacji będzie stanowisko doktryny prawa oraz dostępne orzecznictwo sądowe. Na tej podstawie podjęta zostanie (autorska) próba sformułowania implikacji prawnych i praktycznych zagadnienia profilaktyki zdrowotnej w miejscu pracy, jako podstawowej aktywności człowieka, w odniesieniu do dynamicznie rozwijających się technologii medycznych.

Wyniki i wnioski: Wyniki analizy prawnej, popartej obserwacjami praktycznymi z organizacji sposobu zapewnienia opieki medycznej w ramach świadczenia pracy pozwalają na sformułowanie postulatów przyjęcia nowych rozwiązań prawnych. Związane one są w pierwszej kolejności z szerszym zdefiniowaniem tzw. standardu badań profilaktycznych w oparciu o zmiany legislacyjne w obszarze prawa pracy. W drugiej kolejności propozycje zmian legislacyjnych odnoszą się również do zmian organizacyjno-systemowych związanych z publicznym systemem nadzoru nad udzielaniem świadczeń zdrowotnych w ramach medycyny pracy. W szczególności odnoszą się one do działalności ośrodków medycyny pracy, a poparte są zidentyfikowanymi dysfunkcjami w tym zakresie. Tak rozumiane zmiany w prawnej regulacji procesu pracy jako obszaru wrażliwego społecznie, wpisują się w kontekst prowadzonej przez państwo polityki zdrowotnej. Mając na uwadze konieczność zapewnienia stałych mechanizmów tak rozumianej implementacji rozwiązań prawnych w ramach systemu publicznego finansowania ochrony zdrowia, proponowane zmiany muszą być jednak oparte o konsensus polityczny. Ma to szczególne znaczenie w perspektywie wieloletniej, warunkowanej „spojrzeniem inwestycyjnym” na dokonywane, bieżące wydatki w szeroko ujmowane „zdrowie społeczeństwa”.

Słowa kluczowe: zdrowie publiczne, prawo pracy, profilaktyka zdrowotna

Key words: public health, labor law, preventive medicine

Public Health Forum 2019

SOCIAL SKILLS OF THE FUTURE FAMILY PHYSICIANS IN UKRAINE: THE AWARENESS OF THE ISSUE BY THE PHD STUDENTS

Lymar L.1, Omelchuk S.2, Antonenko А.3, Vavrinevych O.3, Zinchenko T.3

1INSTITUTE OF POSTGRADUATE EDUCATION, BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

2HYGIENE AND ECOLOGY INSTITUTE, BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

3HYGIENE AND ECOLOGY DEPARTMENT № 1, BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

Introduction: The issue of the family physician social skills has recently been introduced as a practical component of the specialist structure in Ukraine. The University curriculum is concentrated on teaching theoretical and practical medical subjects, neglecting the social interaction component. This creates a gap in practical readiness of the future family physicians, as upon their graduation they possess all medical skills, but do not count for the social aspects of their work. The PhD students specialized in family medicine and general practice as those who have just graduated from the medical university with the desire to proceed with their studies, combining them with practice, show a particular trend of the problem awareness.

The aim: Assessment of the awareness of the social skills issue, shown by the PhD students as those with the best academic university achievements figures, as it will show the general trend.

Material and Methods: In 2018 and 2019 academic years, 46 PhD students of the Bogomolets National Medical University underwent the survey. The participation was free. The students were asked to rate their knowledge on the physician social skills as “I definitely know what they are”. “I probably know what they are”, “I probably don’t know what they are” and “I haven’t heard about this”. It was required to assess if social skills are important for the physicians, choosing the most preferred answer as “Very important”, “More important than not important”, “More unimportant than important” and “Absolutely unimportant”. Then it was asked to recall the conflict interaction style and interaction styles and further on to choose from the following: “I definitely know about this”, “I probably know more than don’t know about this”, “I probably more don’t know than know about this” and “I don’t know about this”.

Review: Out of 46 PhD students specialized in family medicine, general practice and surgery, the following results were obtained. 32% stated that they definitely know about the social skills, 42.2% that they probably know what they are, 16.2% were unsure about the notion and 8.6% stated that they do not know the notion (which is four people). Therefore, totally it is possible to say about general positive apprehension of the subject, with 74.2% aware of it. As for the assessment of the social skills importance, here the results show a slightly different pattern, as social skills as “very important” were chosen only by 2 students (4.3%), “more important than not important” – by 6 students (13.04%), more unimportant than important –by 24 students (52.17%) and “totally unimportant” – by 8 students( 17.3%). Here we can see the difference between the awareness of the students of the issue and their attitude to its significance in practice, as only 17% confirmed that the problem is important. The qualitative analysis of the interaction styles awareness showed low knowledge on the subject, as when asked to recall the interaction styles classification, only 18% of all the surveyed could successfully do it. However, 29% surely stated that they “know about the interaction styles” and 34.3% stated that they “probably know more than don’t know about this”. All the above mentioned shows that knowledge and practical activity represent two different issues, and the data information told by the PhD students in reality diverges with his real skills.

Conclusions:

1. Social competence of a family physician is a relatively new notion in the Ukrainian high medical school’s curriculum, which needs for further studies.

2. The survey of the PhD students specializing in family medicine and surgery, held in 2018-2019 in the O.O. Bogomolets National Medical University showed that the students consider their knowledge on the subject high, with the results of practical skills showing the opposite trend. The majority of the surveyed, representing the best graduates, stated that they are aware of the notion, though, answering the questionnaire on the significance of it, showed quite the opposite, as only 17% stated social skills as an important quality of a physician.

3. As for the knowledge component of the social skills and interaction styles, the respondents showed low apprehension of the subject, with only 18% able to recall these styles. This shows that the question of the kind “appreciate your awareness of the issue” should also be confirmed with practical questions.

4. Totally, the problem of the social skills shaping looks as follows: the students and postgraduates are continuously told about its significance, but this quality is not shown as a necessary trait of the general specialist structure, and insufficient attention is paid to the significance of the social skills compared to knowledge of practice subjects and skills of the physicians.

All the above mentioned requires for correction, regarding the medical university and the postgraduate curriculums as well as high educational coverage.

Słowa kluczowe: umiejętności społeczne, doktoranci, interakcja, lekarz rodzinny

Key words: social skills, PhD students, interaction, family physician.

Public Health Forum 2019

MEASURES TO PREVENT INTRA-HOSPITAL INFECTIONS AMONG PATIENTS IN HOSPITALS, WICH ARE USED FOR LABORATORY TESTS IN CLINICAL AND DIAGNOSTIC LABORATORIES OF KHARKIV

Lytvynenko G.L., Yeromenko R.F., Lytvynova O.M.

NATIONAL PHARMACEUTICAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Over the past ten years, the world has seen rapid development of clinical laboratory diagnostics, due to general trends in the health care industry, the development of biotechnology, evidence-based medicine and scientific and technological progress. This has fundamentally changed the nature of the provision of medical services to the population and the place and role of clinical laboratory diagnostics in this. Clinical laboratory diagnostics (laboratory medicine) is one of the most important components of the health care system, which provides diagnostic assistance to patients in assessing the state of health, diagnosis of diseases, monitoring the results of treatment, further prognosis of the disease and quality of life, which is of national importance for the preservation and improvement of public health, as well as reducing morbidity and mortality. The main objective of clinical laboratory diagnostics is to obtain objective data on the health of an individual patient, a selected group or the population of the region as a whole. According to statistics of the Ministry of health of Ukraine annually about 740 million laboratory researches are carried out in more than 5700 state laboratories of Ukraine. Given the significant development of laboratory medicine in Ukraine, the issue of compliance with sanitary and anti-epidemic regime in laboratory and diagnostic institutions is becoming more urgent. The aim is to prevent the occurrence and spread of intra-hospital infections among patients of hospitals, who carry out laboratory studies in clinical and diagnostic laboratories and among employees of laboratory institutions. Internal hospital infections are one of the most acute problems of medicine, the relevance of which is associated with a high level of morbidity, mortality and significant socio-economic damage. According to the world health organization (WHO), the incidence of internal hospital infections in the world is more than 8%, in Europe more than 7%, in Ukraine this percentage is much higher. The scientists of the National Pharmaceutical University in order to prevent intra-hospital infections have developed measures to implement the latest technologies, which include microbiological monitoring, the development of epidemiologically safe algorithms for procedures and manipulations, the introduction of infection control system as a whole. The implementation of these measures has affected the stabilization of the epidemic situation in the medical institutions of the city of Kharkov generally and in clinical diagnostic laboratories particularly.

SŁOWA KLUCZOWE: zakażenia wewnątrzszpitalne, monitorowanie mikrobiologiczne, epidemiologia

KEY WORDS: intra-hospital infections, microbiological monitoring, epidemiology

Public Health Forum 2019

SCIENTIFIC SUBSTANTIATION OF THE DEVELOPMENT OF THE DRAFT SANITARY RULES REGULATING REQUIREMENTS TO WATER RECREATIONAL ZONES OF UKRAINE

Lytvynenko M.I. , Zalіubovska O.I. , Tiupka T.I. , Avidzba Y.N.

KHARKIV NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

In the modern period, the definition and assessment of the problem as a recreational activity in general and its various types affect the natural environment for water recreation is of fundamental importance. While some authors believe that recreation areas are only a risk factor for water pollution, others refer to recreation as a group of major anthropogenic factors that negatively affect the sanitary condition of water bodies. There are a number of reasons why perceptions and judgments about the extent of negative impacts on environmental quality are contradictory. From the standpoint of environmental management and protection of water resources one should understand the activities of people associated with leisure, sports and tourism on the waters and coast of reservoirs, which significantly (directly or indirectly) does not affect the water quality and aquatic ecosystems. Currently on the territory of Ukraine there are thousands of rivers of which 117 are over 100 km long where there are many recreational areas of water bodies. The largest recreation areas are the rivers Dnieper, Dniester, Southern Buh, Siverskyy Donets, Tisza, Desna, Pripyat, Danube, Prut. The main waterway of Ukraine is the Dnieper river, the flow of which is about 65% of the flow of all rivers of Ukraine.

The largest number of rivers falls on the Dnieper basin -27.7%, the Danube -26.3%, the Dniester – 23.7% and the Southern Buh – 9.3% Most rivers flow into the basins of the Black and Azov seas and only 4.4% – in the Baltic sea basin. In accordance with the requirements of the European community one of the determinants of information requirements about water recreations are: geographical location, parameters of water bodies, hydrological, hydrophysicochemical and hydrobiological regimes, economic and transport development of the territory, participants of water sector on large and medium-sized water bodies, the volume of wastewater discharge, the nature and extent of environmental pollution and many others. Analysis of the existing in Ukraine the main task and regulatory framework for the monitoring of rehabilitation and public recreation on recreational water bodies has shown that the current regulatory system that limits recreational activity requires the synthesis and complement modern scientific developments. It is established that in the current period, the requirements for recreation areas of water bodies used for organized mass recreation and swimming are regulated by a large number of regulations. First and foremost, it is the Decree of the President of Ukraine of 15 June 2001 No. 436/2001 “On the system of emergency response on water bodies”, decree of the Cabinet of Ministers of Ukraine dated 6 March 2002, No. 264 “On approval of the Procedure of registration of places of mass rest of the population on water objects” the Cabinet of Ministers of Ukraine from 29 February 1996, No. 269 “About approval of rules of protection of internal sea waters and territorial sea of Ukraine from pollution and contamination», order of the Ministry of Ukraine on emergency situations and protection of the population from the consequences of the Chernobyl disaster No. 272 of 03.12.2001 “On approval of the Rules for the protection of human life on water bodies of Ukraine”, GOST 17.1.5.02-80 “Hygienic requirements for recreation areas of water bodies”, DBN B. 2. 2-5: 2011 “ Planning and construction of cities, towns and functional territories. Accomplishment of territory». Also, the requirements for recreation zones of water objects are defined in the state sanitary rules of planning and development of settlements, approved by the order of Ministry of Health of Ukraine from 19.06.1996 № 173, state sanitary norms and rules of the maintenance of territories of settlements, approved by the order of Ministry of Ukraine dated 17.03.2011 No. 145 and state sanitary rules and norms “Device, content and organization mode of activities of children’s health-improving establishments” «DSanPin» 5.5.5.23-99. Requirements to quality and safety of water of the water objects used for the organized mass rest and bathing are defined in «SanPiN» “Sanitary rules and norms of protection of surface waters from pollution” No. 4630-88 and «SanPiN» “Sanitary rules and norms of protection of coastal waters of the seas from pollution in places of water use of the population” No. 4631-88. Analysis of the above regulations noted that an important drawback of the existing and current regulatory framework is the lack of a single comprehensive regulatory document regulating the requirements for the use of recreational water bodies and their preparation for the swimming season. According to the results of the work, the scientists of Kharkiv National Medical University have prepared a draft of State sanitary rules and norms “Ecological and hygienic requirements for the arrangement, maintenance and organization of the regime of recreation zones of water bodies”.

SŁOWA KLUCZOWE: zanieczyszczenie wody, zanieczyszczenie środowiska, Czarnobyl

KEY WORDS: water pollution, environmental pollution, Chernobyl

Public Health Forum 2019

STUDYING OF THE HEALTH-SAVING BEHAVIOR OF MODERN ADOLESCENTS AS THE BASIS FOR THE PREVENTION
OF NON-COMMUNICABLE DISEASES

Merkulova T.V.1,2, Holodko K.A.2, Merkulov V.V.2

1STATE INSTITUTION «INSTITUTE OF CHILDREN AND ADOLESCENTS HEALTH CARE OF THE NATIONAL ACADEMY OF MEDICAL SCIENCES OF UKRAINE»,
KHARKIV, UKRAINE

2V.N. KARAZIN KHARKIV NATIONAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: According to WHO the worldwide prevalence of non-communicable diseases (NCD) has reached an epidemic scale. Major risk factors for NCD development are behavioral factors such as unhealthy eating, tobacco use, excessive alcohol consumption, low physical activity. Microsocial conditions, their nature and changes in adolescence lead to the formation of a certain direction of behavior. Such components in the modern society include poor academic performance and motivation for learning, unorganized free time and lack of parental control over parenting, bad family habits, problems with communicating with teachers.

The aim: The study of behavioral risk factors for the development of non-communicable diseases and gender characteristics of the formation of skills of a healthy lifestyle in adolescents.

Materials and Methods: The research is based on the results of selective simultaneous interviewing of 1006 high school students in different regions of Ukraine. The questionnaire included questions about the features of lifestyle and educational activity, bad habits, subjective assessment of their health.

Results: Only 50.4% of teens believe they lead a healthy lifestyle. Girls are more meticulous in their demands on themselves and the closest social environment. They are less than boys dissatisfied with themselves (49.6 % girls, 63.1 % boys, p < 0.01) and their health status (58.6 % girls, 71.6 % boys, p < 0.01). The average intensity of smoking, according to the questionnaire, was 2-5 cigarettes a day for 21.1 % of adolescents, 6-10 cigarettes – for 13.6 % (boys – 11.6 %, girls – 14 %), more than 10 cigarettes a day – 16.3 % of respondents. Levels of addiction to alcohol were as follows: drank beer 2-3 times a week 12.7 % of adolescents, almost daily – 3.7 % (boys – 4.9 %, girls – 3.3 %). Almost 60 % of teenagers are confident that their behavior regarding the formation of bad habits is completely safe, 22.3 % of students admitted they have a risk associated with their social environment, 11.5 % considered their behavior dangerous, 67.1% consider useful information about health-saving behavior.

Conclusions: There is a high prevalence of behavioral risk factors among high school students. Almost half of adolescents surveyed do not have a holistic attitude to health and health-oriented behavior. At a high level of self-assessment of hygienic knowledge (up to 89%) there is a low self-esteem of teens of their own way of life (only 50.43% believe that they lead a healthy lifestyle). Data on the social determinants of adolescence are of great practical importance both for the choice and the proper time to intervene in their health care.

SŁOWA KLUCZOWE: zdrowie, młodzież, zachowania prozdrowotne, złe nawyki

Key words: health, adolescents, health-oriented behavior, bad habit

Public Health Forum 2019

PREVENTION OF DOMESTIC VIOLENCE AS A PREVENTION
OF PSYCHOSOCIAL DYSFUNCTION IN CHILDREN

Mikhanovska N.G.

V. N. KARAZIN KHARKIV NATIONAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: Child abuse is a global phenomenon that is beginning to receive more and more attention all over the world. The effects of childhood abuse are psychological and behavioral disorders and other long-term health effects.

The aim; To develop a comprehensive model for diagnosing the effects of domestic violence that would include all types of diagnostics: interviewing as case-transfer and direct interviewing, questioning, projective approach, use of personal questionnaires („Pediatric Symptom Checklist”, PSC and Y- PSC).

Material and Methods: In total, 307 children from different regions of Ukraine were surveyed.110 children of the criterion group (those who were actually victims of domestic violence) and 197 children of the control (normative) group. The semi-structured interview included a mandatory list of specific questions for determining the consequences of domestic violence in children, and included observation of the behavior and non-verbal manifestations that accompanied the respondent’s responses. The interview questions focus on the identification of violence and lack of care, signs of emotional problems, impaired behavior and attention, preneurotic problems, psychosomatic and somatic problems, as well as the level of psycho-emotional response. The average interview score in the criterion group was 4.9 and in the control group it was 0.4; according to the evaluation of psychophysiological arousal, the average score in the criterion group was 3.1, in the control group – 0.2; (p <0.001). Significant differences were found between the criterion and control groups using the PSC and Y-PSC methods: mean values were almost twice higher in the children criterion group (PSC = 30.2 and Y-PSC = 27.0 ) than in normal children (PSC = 15.6 and Y-PSC = 16.7) at p <0.001.

Conclusions: The results obtained confirm the diagnostic value and the prospects of using these techniques to identify problem areas in the family environment of children, as well as the specifics of internal experiences (fears, helplessness) and interpersonal interactions with family members that reflect traumatization of the child as a result of domestic abuse. This is an important contribution to understanding the need to develop emotional, social and moral competences, leading a healthy lifestyle, and maintaining caring family relationships in the context of public health.

SŁOWA KLUCZOWE: przemoc domowa, przemoc wobec dzieci

KEY WORDS: home abuse, child abuse

Public Health Forum 2019

ZACHOWANIA ZDROWOTNE MŁODZIEŻY

HEALTH BEHAVIOURS AMONG ADOLESCENTS

Mizia S.1, Felińczak A.1, Krysa M.2

1ZAKŁAD ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA KATEDRY ZDROWIA PUBLICZNEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

2ZAKŁAD PROMOCJI ZDROWIA KATEDRY ZDROWIA PUBLICZNEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: W wielu publikacjach odnotowuje się narastającą epidemię nadwagi i otyłości, również w populacji rozwojowej. U dzieci i młodzieży z otyłością w stosunku do rówieśników o prawidłowej masie ciała stwierdza się istotnie wyższą częstość występowania zaburzeń endokrynologicznych, metabolicznych, ortopedycznych czy psychologicznych. Otyły nastolatek jest również bardziej zagrożony otyłością w wieku dorosłym, co zwiększa w przyszłości ryzyko zachorowania na choroby sercowo-naczyniowe, nadciśnienie, cukrzycę oraz niektóre nowotwory. Ocena zachowań prozdrowotnych i antyzdrowotnych u dzieci i młodzieży umożliwia wczesne diagnozowanie oraz zapobieganie rozwojowi chorób cywilizacyjnych. Ukierunkowanie tego procesu na szczególne potrzeby danej grupy podnosi jego efektywność.

Cel pracy: Badanie miało na celu charakterystykę zachowań zdrowotnych młodzieży.

Materiał i metody: Badaną grupę stanowiło 307 uczniów wrocławskich szkół licealnych – 59% kobiet i 41% mężczyzn w wieku od 15 do 19 lat, którzy wzięli udział w projekcie zatytułowanym „Ocena stylu życia młodzieży szkół licealnych”. Zachowania zdrowotne badano przy użyciu standaryzowanego kwestionariusza IZZ (Inwentarz Zachowań Zdrowotnych), uwzględniającego cztery kategorie zachowań – nawyki żywieniowe, zachowania profilaktyczne, pozytywne nastawienia psychiczne, praktyki zdrowotne.

Wyniki: Ogólny wskaźnik nasilenia zachowań zdrowotnych wyniósł 75,0±12,5 (zakres 35-106) w grupie kobiet i 75,3±14,0 (zakres 38-114) w grupie mężczyzn (p=0,926). W zakresie prawidłowych nawyków żywieniowych wskaźnik był niższy wśród młodych mężczyzn (2,98±0,80 vs. 3,37±0,81, p<0,001), co było konsekwencją niższej częstotliwości spożywania warzyw i owoców (3,5±1,0 vs. 4,0±0,9, p<0,001), rzadszego ograniczania spożycia tłuszczów zwierzęcych i cukru (2,6±1,2 vs. 3,2±1,2, p<0,001), żywności z konserwantami (2,6±1,3 vs. 3,2±1,2, p<0,001) oraz soli i silnie solonej żywności (2,7±1,3 vs. 3,2±1,4, p=0,002). Poziom nasilenia zachowań profilaktycznych był porównywalny w grupie kobiet i mężczyzn (3,07±0,76 vs. 3,09±0,79, p=0,806). Niższe natężenie pozytywnego nastawienia psychicznego stwierdzono wśród kobiet (3,10±0,75 vs. 3,32±0,82, p=0,012), w tym rzadsze unikanie sytuacji wpływających przygnębiająco (2,8±1,2 vs. 3,2±1,4, p=0,004), zbyt silnych emocji, stresów i napięć (2,5±1,1 vs. 2,8±1,2, p<0,001) oraz rzadziej odnotowywane pozytywne myślenie (3,3±1,2 vs. 3,7±1,2, p=0,002). W zakresie praktyk zdrowotnych wskaźnik był niższy w grupie kobiet (2,95±0,63 vs. 3,12±0,73, p=0,039) w związku z rzadszym unikaniem przepracowania (2,5±1,1 vs. 3,2±1,1, p<0,001). Podsumowując, niski poziom wskaźnika nasilenia zachowań zdrowotnych odnotowano u 58,8% kobiet i 38,8% mężczyzn (p<0,001).

Wnioski: Wysoki odsetek młodzieży z niskim wskaźnikiem nasilenia zachowań zdrowotnych wskazuje na potrzebę tworzenia programów edukacyjnych zarówno dla kobiet jak i mężczyzn. Jednak wykryte nieprawidłowości wskazują na różne potrzeby tych dwóch grup odbiorców. Wśród młodych kobiet istnieje potrzeba kształtowania pozytywnego nastawienia psychicznego oraz właściwych praktyk zdrowotnych, natomiast w grupie młodych mężczyzn prawidłowych zachowań żywieniowych.

Słowa kluczowe: zachowania zdrowotne, młodzież szkół licealnych, profilaktyka

Key words: health behaviours, high school students, prophylaxis

Public Health Forum 2019

LOGISTICS IN MEDICINE: INVESTMENT, PRACTICE AND EXPERIENCE

Mykhalchuk V.M., Hbur Z.V.

Department of Health Management, Shupyk National Medical Academy of Postgraduate Education, Kyiv, Ukraine

Introduction: Due to the autonomy of health care facilities in municipal non-profit enterprises, managers are given the functions and powers to manage financial and economic activity, personnel and material and technical resources. Logistic activity as a tool for crisis management of a medical institution should provide timely provision of health care to medical equipment, medicines, equipment, medical personnel, financial and information resources in the conditions of increasing needs of the population for medical services. Of particular importance today is information logistics, which should ensure the pace of assessing indicators of a crisis state of a medical institution: infrastructure, material and technical resources, quality of medical services, sufficiency of medical personnel and finances to meet the needs of the population for quality services. One of the dimensions of medical logistics information logistics is digital information logistics, which in Ukraine, due to the development of e-governance, gains widespread use in medical institutions through the introduction of medical information systems.

The aim: The purpose of the article is to determine the essence of logistics in the sphere of medical services as a measure of anti-crisis management of medical institutions and features of logistics activities of medical institutions in Ukraine under conditions of autonomization.

Review: Logistics is a link that allows you to quickly respond to crisis situations by organizing and providing medical assistance to the public in emergency situations. Ukraine has a negative experience of crisis situations in medical facilities due to the military conflict, which has revealed the unwillingness of medical facilities to provide quickly and promptly with high quality and timely medical services. Such situations can occur at any time, for example, in the context of the spread of a particular disease and the needs of healthcare facilities, to respond quickly to a critical situation. Medical logistics is an integral part of shaping the social protection of the population and quality of life. Supply, warehousing, information and financial flows are an integral part of the health care facility. Utilizing logistic approaches will reduce information processing time, increase quality patient care criteria, reduce inventory costs, resolve medication shortages, and reload wards, as well as reduce the cost of value-based healthcare.

The logistics activities of the healthcare facility are directly linked to the supply chains, including medical equipment, drugs, equipment, as well as a value chain that

reflects the added value of each link in the context of the ultimate cost of the medical

service. The logistical approach to health care can be used at both macro and macro levels. The introduction of logistics principles into healthcare management gives a new vision to the management process, including information management. By reducing intra-industry interactions between participants in the process of transmission, collection, processing and consumption of information by introducing a single information space, the flow of information under a specific management task is optimized. Today, medical institutions in Ukraine are actively introducing medical information systems. This is due to the introduction of a central e-Health database, which aims to improve logistics in the supply chain. The eHealth system consists of a central database (CBD (eHealth Administrator) and electronic medical information systems – MIS (systems that enable automation of medical facilities with CBD). Therefore, further development of information logistics will accelerate the provision of medical services and information on the state of health of the population for decision-making by the heads of the medical institution.

Conclusions: In summary, it should be noted that:

– logistic activity as a tool of crisis management of a medical institution should provide timely provision of health care organization with medical equipment, medicines, equipment, medical personnel, financial and information resources in the conditions of increasing population’s need for medical services;

– crisis management should be based on the use of digital information logistics through the autonomy of healthcare institutions and the assignment of management functions;

– informatization and digital transformation of healthcare institutions in Ukraine ensures the implementation of digital logistics in non-profit utility enterprises of different specialization and level;

– investing in Ukraine’s healthcare logistics is a good investment and effective international cooperation.

słowa kluczowe: podmiot leczniczy, logistyka podmiotu medycznego, zarządzanie kryzysowe podmiotem medycznym, cyfrowa logistyka informacyjna

Key words: medical institution, logistics of medical institution, crisis management of medical institution, information digital logistics

Public Health Forum 2019

COMPARATIVE HYGIENIC AND ENVIRONMENTAL EVALUATION OF QUALIMETRIC INDICES OF CEREAL GRAINS GROWN IN THE ALTERNATIVE AND INTENSIVE TECHNOLOGIES

Pasha Y.A.1, Blagaia A.V1., Pelo I.M.1, Ponomarchuk V.V.2

1BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

2MARIUPOL TECHNICAL LYCEUM, MARIUPOL, UKRAINE

Introduction: Modern crop production in general, and growing cereal spiked crops in particular, characterized by significant pesticides, agrochemicals and mineral fertilizers application, which have a negative impact both on the environment and on the yield and population (agricultural workers directly contacting with agrochemicals and consumers eating food products). The most common group of such agents are herbicides, among which 2,4-dichlorophenoxyacetic acid (2,4-D) is in the top five most used in the world (US Environmental Protection Agency Report, 2017).

The aim: To perform hygienic and environmental evaluation of qualimetric indices of grains grown in the alternative and intensive technologies.

Material and Methods: Materials – 2,4-D (in the form of 2-ethylhexyl ether, grain and green mass of cereal spiked crops (Triticum and Hordeum). Methods – full-scale in-field hygienic experiment, chromatographic (gas-liquid chromatography), statistical. For research, Triticum and Hordeum seeds (winter soft wheat variety Elegy and winter barley variety Yucatan) were sown in compliance with the seeding time on fields of 2 hectares each. The first treatment was carried out 10 days after the emergence of shoots and included the treatment with inducing agents in alternative technology. 2,4-D in the form of 2-ethylhexyl ester and N6-furfuryladenin in the form of a 99% reagent were used and symbiotic diazotrophs-mutualists (Azotobacter, Pseudomonas, Rhizobium, Lactobacillus, Bacillus strains were applied in the form of a ultimate biological product (CFU 1.0-1.5 x109). The second treatment was carried out 5 weeks after the plants were out of winter dormancy phase by the biological product only.

Results: Using two classes of phytohormones (auxins and cytokinins) and diazotrophic and phosphate-mobilizing bacteria the new structures on root system were obtained. Those structures (paranodules) increase growth and development of plants. On the fields, where the alternative technology was applied, harvest was 4 t/ha for wheat and 5.2 t/ha for barley (in intensive technology – 3.5 t/ha and 5 t/ha respectively). A qualitative analysis of the wheat harvest showed that grain contains 29.8% of raw gluten, which corresponds to the norm for grain of the first category (not less than 28.0%). Qualitative analysis showed that gluten belongs to the highest quality category. Hygienic analysis of 2,4-D content in harvest, grown with new technology, showed the absence of it (below limit of detection).

Conclusions: 1. In the course of the study, qualimetric and hygienic analyzes of the yield were carried out, which showed better quality of alternative grains comparing to those obtained in intensive technology; 2. As the volumes of applied 2,4-D as a plant growth regulator with a significant auxin-like effect, was significantly less than the volumes of its application as herbicide, the method is environmentally friendly 3. The method has a lower cost of applied components, which, with an equal amount and high quality of the crop, is financially beneficial.

Słowa kluczowe: ocena higieniczna, regulatory wzrostu roślin, analiza jakościowa.

Key words: hygienic assessment, plant growth regulators, qualimetric analysis.

Public Health Forum 2019

PREGNANCY AND ITS COMPLICATIONS IN WOMEN
OF KHARKIV REGION

Pasiyeshvili N.M.1, Kapustnyk N.V.1, Myroshnychenko M.S.2, Saldan G.M3

1PUBLIC NONPROFIT ORGANIZATION OF THE KHARKIV DISTRICT COUNCIL «REGIONAL CLINICAL PERINATAL CENTRE», KHARKIV, UKRAINE

2KHARKIV NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

3COMMUNAL HEALTH PROTECTION INSTITUTION «CENTER OF EMERGENCY MEDICAL CARE AND DISASTER MEDICINE», KHARKIV, UKRAINE

Introduction: Complications during pregnancy are the main factors that lead to the occurrence of the fetus and newborn pathology, which determines the postnatal development of the child and the health of an adult.

The aim: To characterize the absolute number of pregnant women in Kharkiv region during the period from 2016 to 2018 and analyze the complications that arose in these women during pregnancy.

Material and Methods: The material of the study was the reporting documentation of the Communal Health Protection Institution «Kharkiv Regional Informational and Analytical Center for Medical Statistics» during the period from 2016 to 2018.

Results: It was detected in Kharkiv region a decrease of the absolute number of pregnant women during the period from 2016 to 2018 (2016 – 23014, 2017 – 21046, 2018 – 18766). In 2016 year in women among the complications during pregnancy there were many cases of iron deficiency anemia (IDA) (24.64%, 5671 cases), genitourinary system infections (GUSI) (16.24%, 3737 cases), cardiovascular system diseases (CVSD) (5.79%, 1333 cases), thyroid gland diseases (5.74%, 1321 cases), edema, proteinuria and hypertensive disorders, including preeclampsia and eclampsia (4.71%, 1084 cases), venous complications (4.53%, 1043 cases). In 2017 year among the complications during pregnancy there were a significant number of cases of IDA (24.78%, 5215 cases), GUSI (17.45%, 3672 cases), thyroid gland diseases (5.45%, 1148 cases), edema, proteinuria and hypertensive disorders, including preeclampsia and eclampsia (5.27%, 1110 cases), venous complications (5.25%, 1105 cases), CVSD (5.16%, 1087 cases). In 2018 there were a significant number of cases among the complications during pregnancy of IDA (25.35%, 4757 cases), GUSI (17.73%, 3327 cases), thyroid gland diseases (6.03%, 1131 cases), venous complications (5.52%, 1036 cases), CVSD (5.33%, 1001 cases), edema, proteinuria and hypertensive disorders, including preeclampsia and eclampsia (5.20%, 976 cases).

Conclusion: In Kharkiv region it was noted a reduction of the number of pregnant women during the period from 2016 to 2018. In women of Kharkiv region among the complications during pregnancy there were many cases of iron deficiency anemia, genitourinary system infections, thyroid gland diseases and cardiovascular system diseases. The obtained data require timely pregravid preparation.

Słowa kluczowe: ciąża, powikłania, powiat charkowski

Key words: pregnancy, complications, Kharkiv region

Public Health Forum 2019

WPŁYW LIPOPOLISACHARYDU SALMONELLA ENTERITIDIS STOSOWANEGO W SUBKLINICZNEJ DAWCE NA EKSPRESJĘ GENÓW W ENDOMETRIUM

THE EFFECT OF SUBCLINICAL LIPOPOLYSACCHARIDE FROM SALMONELLA ENTERITIDIS ON GENE EXPRESSION IN THE ENDOMETRIUM

Paukszto Ł.1, Mikołajczyk A.2, Kamiński T.3

1KATEDRA FIZJOLOGII, GENETYKI I BIOTECHNOLOGII ROŚLIN, WYDZIAŁ BIOLOGII I BIOTECHNOLOGII, UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI W OLSZTYNIE, OLSZTYN, POLSKA

2KATEDRA ZDROWIA PUBLICZNEGO, COLLEGIUM MEDICUM, UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI W OLSZTYNIE, OLSZTYN, POLSKA

3KATEDRA FIZJOLOGII I ANATOMII ZWIERZĄT, WYDZIAŁ BIOLOGII I BIOTECHNOLOGII, UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI W OLSZTYNIE, OLSZTYN, POLSKA

Wstęp: Określenie szczegółowej roli czynników infekcyjnych w zaburzeniach psychicznych, chorobach onkologicznych, neurodegeneracyjnych czy metabolicznych ma kluczowe znaczenie w ochronie zdrowia publicznego. Mikroorganizmy mogą przyczyniać się do rozwoju i progresji nowotworów oraz wpływać na działanie leków przeciwnowotworowych (Garrett, 2015). Nosicielstwo pałeczek Salmonella stanowi czynnik ryzyka powstania raka pęcherzyka żółciowego (Iyer i wsp., 2016), a pacjenci z przebytym zakażeniem S. Enteritidis mają zwiększone ryzyko zachorowania na raka jelita grubego (Mughini-Gras i wsp., 2018). Mimo dużego zainteresowania i prowadzenia intensywnych badań nad endotoksynami bakteryjnymi, wiedza na temat odziaływania subklinicznych tzn. niewywołujących klinicznych objawów chorobowych dawek lipopolisacharydu (LPS) S. Enteritidis na organizm jest niepełna.

Cel pracy: Określenie wpływu LPS S. Enteritidis stosowanego w subklinicznej dawce na ekspresję genów w endometrium. Użycie modelu zwierzęcego pozwoliło na wykonanie badań, których przeprowadzenie na ludziach byłoby wysoce problematyczne zarówno z etycznego, jak i technicznego punktu widzenia. W celu zrozumienia procesów zachodzących w ciele ludzkim wybrany do badań został model świni domowej (Sus scrofa domestica), który charakteryzuje się dobrą powtarzalnością wyników oraz zdecydowanie bliższym podobieństwem pod względem anatomicznym, fizjologicznym i immunologicznym do człowieka niż powszechnie wykorzystywane gryzonie laboratoryjne (Swindle i wsp. 2012; Bassols i wsp., 2014).

Materiał i metody: Określenie molekularnych zmian zachodzących w endometrium zostało przeprowadzone z wykorzystaniem metody sekwencjonowania wysokoprzypustowego typu RNA-seq. Badania przeprowadzono na 6 niedojrzałych płciowo loszkach na podstawie uzyskanej zgody LKE (decyzja nr 73/2015 z 29.09.2015 r.). Grupę badaną stanowiły zwierzęta, którym podano dożylnie LPS Salmonella enterica serotyp Enteritidis (nr kat. L7770 Sigma, Aldrich, Niemcy) w dawce 5 μg LPS/kg m.c., podczas gdy zwierzęta grupy kontrolnej otrzymały 10 ml soli fizjologicznej (Mikołajczyk i Złotkowska, 2018). Po siedmiu dniach od wniknięcia endotoksyny do organizmu zwierzęta poddano eutanazji oraz pobrano materiał biologiczny z tkanki endometrium. Izolację RNA przeprowadzono za pomocą kitu Qiagen RNeasy oraz Qiagen RNase-Free DNase. Komercyjnie zbudowane biblioteki RNA wykorzystano do sekwencjonowania w urządzeniu Illumina HiSeq 2000. Uzyskane krótkie sekwencje (paired-ends) zostały poddane obróbce bioinformatycznej w celu wyznaczenia genów różnicujących się ekspresji.

Wyniki: W wyniku sekwencjonowania 6 bibliotek RNA uzyskano łącznie 282,7 miliona odczytów. Po procesie kontroli jakości 72,94-90,11% odczytów na próbkę zostało zmapowanych na genom Sus scrofa pobrany z bazy danych ENSEMBL. Analiza różnicowania genów wykazała, że 387 transkryptów istotnie (p <0,05) zmieniło swój profil ekspresji pod wpływem działania LPS w tkance endometrium. 341 genów wykazało podwyższony poziom ekspresji, natomiast 46 charakteryzowało się podekspresją w próbach pobranych od zwierząt poddanych działaniu LPS S. Enteritidis. W wyniku przyporządkowania genów do adnotacji ontologicznych zidentyfikowano 74 procesów biologicznych oraz 24 molekularnych funkcji, które odgrywają ważną rolę w odpowiedzi na działanie subklinicznej dawki LPS S. Enteritidis.

Wnioski: Sekwencjonowanie nowej generacji umożliwiło poznanie molekularnych mechanizmów zachodzących pod wpływem działania LPS w skali omicznej. Zastosowana subkliniczna dawka LPS S. Enteritidis oraz stosunkowo długi odstęp czasu od kontaktu z endotoksyną nie wpłynęły na geny związane ze szlakiem TLR4. Jednakże przeprowadzona analiza wykazała zmienność genów związanych z występowaniem zapalenia błony śluzowej macicy, co może mieć konsekwencje w prawidłowym funkcjonowaniu tego narządu u dorosłego osobnika. Dodatkowo zmiany w ścieżkach sygnałowych Notch1 oraz Rho/Ras mogą być skorelowane z potencjalną niepłodnością, czy procesem nowotworzenia. Subkliniczna dawka LPS nie wpływając na zmiany fenotypowe, wywołała w tkance endometrium zmienność na poziomie genetycznym.

Słowa kluczowe: transkryptom, sekwencjonowanie, S. Enteritidis, LPS

Key words: transcriptome, sequencing, S. Enteritidis, LPS

Public Health Forum 2019

NEGATYWNY WPŁYW UŻYWEK NA ORGANIZM CZŁOWIEKA

NEGATIVE IMPACT OF DRUGS ON THE HUMAN BODY

Rębiś E., Rębiś D.

Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach Collegium Medicum

Wstęp: Spożywanie alkoholu oraz sięganie po wyroby tytoniowe wywiera negatywny wpływ na stan skóry, przyspieszając jej proces starzenia. Destrukcyjne działanie tych używek uwidacznia się w stopniowym pogorszeniu funkcjonowania układu oddechowego, pokarmowego, sercowonaczyniowego oraz ośrodkowego układ nerwowego człowieka. Uzależniania od legalnych substancji psychoaktywnych jawią się jako narastający problem społeczny.

Cel pracy: Ocena stanu wiedzy na temat wpływu alkoholu i nikotyny na organizm człowieka, zbadanie motywacji i preferencji konsumentów oraz analiza wpływu używek na koloryt i jędrność skóry.

Materiał i metody: W badaniach empirycznych wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego. W tym celu zastosowano autorski kwestionariusz ankiety, składający się z 30 pytań zamkniętych. Za pomocą narzędzia dokonano oceny motywacji, preferencji i stanu wiedzy na temat wpływu substancji na organizm człowieka. Badanie przeprowadzono na terenie województwa świętokrzyskiego. Grupę badaną stanowiło 228 respondentów, w tym 162 kobiety i 66 mężczyzn. Zakres wiekowy obejmował przedział od 18 do 60 roku życia. Kryterium włączenia do grupy stanowił wiek osób badanych oraz spożywanie alkoholu i palenie wyrobów tytoniowych. Uczestnictwo w procedurze badawczej było dobrowolne i anonimowe. Rezultaty badań poddano analizie statystycznej w programie Statistica 13.1. Za istotne statystycznie przyjęto wyniki dla p<0,05.

Wyniki: Spośród 228 badanych 186 (80,2%) respondentów twierdziło, że wiedzę dotyczącą wyrobów tytoniowych i alkoholu czerpie z internetu, 156 (67%) pozyskało informacje od znajomych, 84 (36,2%) z prasy, 26 (11,2%) z reklam, natomiast zaledwie 4 (1,7%) od przedstawiciela służby zdrowia. Wiedzę na temat szkodliwych związków zawartych w wyrobach tytoniowych miało jedynie 114 (49,1%) badanych, z czego 48 (20,7%) potrafiło wymienić jedynie nikotynę. 48 (20,7%) badanych deklarowało unikanie zakupu najtańszych papierosów. Przy zakupie alkoholu czynnikiem decydującym o jego wyborze dla 224 (96,5%) była cena, dla 204 (87,9%) walory smakowe, natomiast dla 194 (83,6%) okoliczności spożycia. Pytano również o orientacyjny czas trwania jednoczesnego sięgania po alkohol i wyroby tytoniowe. 38 (16,4%) stosowało obie substancje od kilku tygodni, 24 (10,3%) od kilku miesięcy, 114 (49,1%) od 3 do 5 lat, natomiast 56 (24, 2%) dłużej niż 5 lat. W przeprowadzonym badaniu zaobserwowano istotnie statystycznie pogorszenie stanu cery (poszarzały, ziemisty koloryt), oraz pogorszenie kondycji skóry. Pomimo subiektywnej świadomości szkodliwego wpływu używek, nieliczni respondenci wykazywali zamiar zaprzestania sięgania po nie.

Wnioski: W badanej grupie osób spożywających alkohol oraz sięgających po wyroby tytoniowe wykazano stosunkowo niski poziom wiedzy na temat wpływu używek na organizm człowieka. Respondenci pomimo niskiego poziomu wiedzy obserwowali u siebie negatywne następstwa korzystania z substancji, przejawiające się w istotnym pogorszeniu kondycji skóry.

Słowa kluczowe: nikotyna, alkohol, uzależnienie

Key words: nicotine, alkohol, addiction

Public Health Forum 2019

OPINIA MIESZKAŃCÓW KRAKOWA NA TEMAT SMOGU I WYNIKAJĄCYCH Z TEGO ZAGROŻEŃ ZDROWOTNYCH

OPINION OF THE INHABITANTS OF KRAKOW ABOUT SMOG
AND THE RESULTING HEALTH THREATS

Sawicz A.1, Zymon M.1, Słota K.1, Szymanek E.1, Jiyoon Chung 1, Leśniewska B.1, Zapała P1, Laska E.2, Seń M.3

1WYDZIAŁ LEKARSKI I NAUK O ZDROWIU, STUDENTKA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO, DZIAŁAJĄCA W KOLE NAUKOWYM ,,PIELĘGNACJI I PROMOCJI ZDROWIA’’, KRAKOWSKA AKADEMIA IM. ANDRZEJA FRYCZA MODRZEWSKIEGO, KRAKÓW, POLSKA

2WYDZIAŁ LEKARSKI I NAUK O ZDROWIU, ZAKŁAD PIELĘGNIARSTWA SPECJALISTYCZNEGO, KRAKOWSKA AKADEMIA IM. ANDRZEJA FRYCZA MODRZEWSKIEGO, KRAKÓW, POLSKA

3WYDZIAŁ LEKARSKI I NAUK O ZDROWIU, ZAKŁAD PODSTAW PIELĘGNIARSTWA I UMIEJĘTNOŚCI PIELĘGNIARSKICH, KRAKOWSKA AKADEMIA IM. ANDRZEJA FRYCZA MODRZEWSKIEGO, KRAKÓW, POLSKA

Wstęp: Smog jest to nienaturalne i toksyczne zjawisko atmosferyczne polegające na współwystępowaniu zanieczyszczenia powietrza wskutek wymieszania się jego z dymem i spalinami. Jednocześnie jest to zjawisko zagrażające naszemu zdrowiu i życiu. Zanieczyszczenia powietrza mają niekorzystny wpływ na układ oddechowy, krążenia i nerwowy. Skutkami zanieczyszczenia powietrza są: problemy z pamięcią i koncentracją, częste stany niepokoju i depresji, problemy z oddychaniem i sercem, podrażnienie oczu, nosa i gardła oraz katar, a także zaostrzenie astmy i POCHP czy też niska masa urodzeniowa dziecka lub obumarcie płodu.

Cel: Poznanie opinii mieszkańców Krakowa i okolic na temat smogu, jego przyczyn, skutków, a także wynikających z tego zagrożeń zdrowotnych oraz sposobów walki ze smogiem.

Materiał i metody: Badaniami objęto grupę 519 osób zamieszkałych w Krakowie i okolicach w wieku od 15 lat i powyżej. W celu osiągnięcia założonych celów badania zastosowano metodę sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem ankiety własnego autorstwa. Wyniki zostały zinterpretowane na platformie Google.com., a następnie przeliczone do skali 100 stopniowej i przedstawione w formie wykresów kołowych. Badania przeprowadzono na przełomie 2018/2019 roku.

Wyniki: Większość ankietowanych (77,1%) uważa, że smog jest poważnym zagrożeniem dla zdrowia. Grupa respondentów licząca 17,1% twierdzi, że smog jest szkodliwy dla zdrowia, ale nie jest aż tak poważnym problemem. Tylko 12 osób (czyli 2,3%) uważa, że smog jest normalnym zjawiskiem i nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Natomiast 3,5% ankietowanych nie ma zdania na ten temat.Nieznaczna większość ankietowanych (51,3%) nie odczuwa skutków smogu, pozostała część respondentów (48,7%) odczuwa między innymi: ból głowy, kaszel, duszności i trudności z oddychaniem oraz drapanie w gardle. Część respondentów 213 osób, czyli 41% próbuje walczyć ze smogiem przez: korzystanie z komunikacji miejskiej, roweru, pokonywanie krótkich dystansów na piechotę, stosowanie maseczki antysmogowej, nie palenie śmieci, Pozostałe 59% ankietowanych nie robi nic dla poprawy jakości powietrza w Krakowie i okolicach tłumacząc, że nie wie, jak to robić, nie ma na to czasu, uważając, że nie da rady nic zmienić i jest to sprawa całego społeczeństwa. Tylko 2,3% respondentów nie czuje potrzeby i nie ma ochoty niczego zmieniać, gdyż smog nie przeszkadza im w codziennym życiu i nie jest niczym szkodliwym.

Wnioski: Jakość powietrza wpływa istotnie na nasze życie, zdrowie, jakość snu i odpoczynku oraz na produktywność w pracy w ciągu dnia. Z przeprowadzonych badań wynika, że smog stwarza poważne zagrożenie dla społeczeństwa. Nadal istnieje pewien procent społeczeństwa, który nie ma pojęcia na temat szkodliwości smogu oraz wpływu na stan swojego zdrowia. Ponad połowarespondentów nie wie jak walczyć ze smogiem oraz uważa, że jest to sprawa indywidualna, co pokazuje pewną nieodpowiedzialność za swoje zdrowie.

Słowa kluczowe: opinia, smog, mieszkańcy Krakowa, zdrowie

Key words: opinion, smog, residents of Krakow, health

Public Health Forum 2019

ZACHOWANIA ZDROWOTNE A STOPIEŃ AKCEPTACJI CHOROBY I ZWYCZAJE ŻYWIENIOWE OSÓB CHORYCH NA NIEDOCZYNNOŚĆ TARCZYCY I AUTOIMMUNOLOGICZNE ZAPALENIE TARCZYCY TYPU HASHIMOTO

HEALTH BEHAVIORS AND THE DEGREE OF DISEASE ACCEPTANCE AND EATING HABITS OF PEOPLE WITH HYPOTHYROIDISM AND HASHIMOTO’S AUTOIMMUNE THYROIDITIS

Seń M., Grabowska B., Klisowska I., Wójcik J.

ZAKŁAD PROMOCJI ZDROWIA, KATEDRA ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Szacuje się, że zaburzenia związane z gruczołem tarczowym dotyczą ok. 22% społeczeństwa [1]. Jawna forma niedoczynności tarczycy rozpoznawana jest u 0,1-2%, podczas gdy subkliniczna niedoczynność tarczycy może dotyczyć około 15% populacji kobiet [2]. Najczęściej występującym schorzeniem jest niedoczynność tarczycy, będąca następstwem przewlekłego autoimmunologicznego zapalenia tarczycy typu Hashimoto.

Cel pracy: Ocena stanu wiedzy, zwyczajów żywieniowych i stopnia akceptacji choroby oraz ich wpływu na zachowania zdrowotne osób chorych na niedoczynność tarczycy i autoimmunologiczne zapalenie tarczycy typu Hashimoto.

Materiał i metody: Materiał do badania stanowiły dane uzyskane od 180 osób chorujących na niedoczynność tarczycy i/lub chorobę Hashimoto. Większość ankietowanych stanowiły kobiety (98%). Średni wiek badanych wynosił 33 lata, ± 9,84 SD. Większość badanych mieszkała w mieście (80%). Ponad połowa posiadała wykształcenie wyższe (67,8%). Badanie przeprowadzono metodą sondażu diagnostycznego, wykorzystując następujące narzędzia badawcze: kwestionariusz żywieniowy QEB, Inwentarz Zachowań Zdrowotnych (IZZ) oraz Skalę Akceptacji Choroby (AIS). Analizę wykonano w programie IBM SPSS Statistics. W analizie korelacji wieloczynnikowych zastosowano test t-studenta. Istotność statystyczna została przyjęta jako p<0,05.

Wyniki: Badana grupa charakteryzowała się przeciętnym nasileniem zachowań zdrowotnych i uzyskała średnio 82,87 pkt na 118 możliwych. W Skali Akceptacji Choroby uzyskali 29,49 pkt na 40, co świadczy o dość wysokiej akceptacji własnego stanu chorobowego. Badani cechowali się przeciętnym poziomem wiedzy żywieniowej (średnio 12,52 pkt na 20 pkt) oraz znacznie wyższym wynikiem w zakresie prozdrowotnej diety (25,92 pkt na 100 pkt ), niż w zakresie niezdrowej diety (9,11 pkt na 100 pkt.). Im wyższa była jakość diety badanych, tym cechowali się oni wyższym wskaźnikiem zachowań zdrowotnych zaś poziom wiedzy żywieniowej badanych nie miał wpływu na indeks prozdrowotnej i niezdrowej diety.

Wnioski: Na podstawie przeprowadzonego badania wykazano, że osoby chore na niedoczynność tarczycy i chorobę Hashimoto wraz ze wzrostem wieku, częściej podejmują zachowania zdrowotne, najsilniej w zakresie praktyk zdrowotnych i pozytywnego nastawienia psychicznego. Jednocześnie osoby mieszkające w mieście wykazują silniejsze zachowania zdrowotne w zakresie praktyk zdrowotnych. W badanej grupie chorych z niedoczynnością tarczycy i chorobą Hashimoto nasilenie zachowań zdrowotnych wzrasta wraz z poziomem akceptacji choroby, zwłaszcza w zakresie pozytywnego nastawienia psychicznego. Osoby, których zwyczaje żywieniowe cechują się wysokim wskaźnikiem jakości diety (indeksem prozdrowotnym diety), wykazują również nasilone zachowania zdrowotne. Poziom wiedzy żywieniowej osób chorych na niedoczynność tarczycy i chorobę Hashimoto nie wiąże się ani z wysokim ani niskim wskaźnikiem jakości diety (indeksem prozdrowotnym i niezdrowym diety).

Słowa kluczowe: zachowania zdrowotne, zwyczaje żywieniowe, niedoczynność tarczycy, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy typu Hashimoto

Key words: health behaviors, eating habits, hypothyroidism, Hashimoto’s autoimmune thyroiditis

Public Health Forum 2019

ZWIĄZEK RYZYKA UPADKÓW ZE STANEM ODŻYWIENIA, ZESPOŁEM KRUCHOŚCI ORAZ ZABURZENIAMI POZNAWCZYMI SENIORÓW W ZALEŻNOŚCI OD MIEJSCA LECZENIA

RISK OF FALLS IN RELATION TO NUTRITIONAL STATUS, FRAILTY SYNDROME, AND COGNITIVE DYSFUNCTION OF SENIORS DEPENDING ON THE RECEIVING TREATMENT

Seń M.1, Jankowska-Polańska B.2, Jakubowska L.1, Lintowska A.1, Grabowska B.1, Karniej P.3

1ZAKŁAD PROMOCJI ZDROWIA, KATEDRA ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW , POLSKA

2ZAKŁAD PIELĘGNIARSTWA INTERNISTYCZNEGO, KATEDRA PIELĘGNIARSTWA INTERNISTYCZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY
IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW , POLSKA

3ZAKŁAD ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA, KATEDRA ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW , POLSKA

Wstęp: Upadki wśród seniorów są główną przyczyną urazów, mogą także prowadzić do znacznego stopnia niepełnosprawności, ograniczenia funkcjonowania społecznego, a nawet przedwczesnej śmierci. Badania dotyczące związku ryzyka upadków z innymi czynnikami charakterystycznymi dla osób starszych mogą przyczyniać się do polepszenia funkcjonowania seniorów w różnych obszarach życia oraz do modernizacji opieki zdrowotnej.

Cel pracy: Sprawdzenie związku stanu odżywienia, syndromu słabości (kruchości) i zaburzeń funkcji poznawczych z ryzykiem upadków u osób po 65. roku życia w zależności od miejsca leczenia (placówki podstawowej opieki zdrowotnej a oddziały szpitalne)

Materiał i metody: Badania zostały przeprowadzone we Wrocławiu w 2018 r. w losowo wybranych sześciu placówkach podstawowej opieki zdrowej (n=99 osób) oraz na trzech szpitalnych oddziałach geriatrycznych (n=100 osób). Zastosowano standaryzowane narzędzia badawcze: Krótka Skala Oceny Aktywności Poznawczej (Mini-Mental State Examination – MMSE), Wskaźnik słabowitości Tilburga (Tiburg Frailty Indicator – TFI), Ocena stanu odżywienia (Mini Nutritional Assessment – MNA) oraz Tinetti test – Równowaga i Tinetti test Chód (Tinetti Balance and Gait Assessment – TBGA).

Wyniki: Zaobserwowano, że w grupie osób leczonych na oddziałach szpitalnych badane zmienne charakteryzowały się wyższymi wyniki w porównaniu do wyników osób korzystających z podstawowej opieki zdrowotnej w tym: zespół kruchości (HOSP – szpitalne oddziały geriatryczne: 71%; POZ – podstawowa opieka zdrowotna: 51%; p = 0,005), ograniczenia poznawcze (HOSP: 61%; POZ: 35%; p = 0,120), ryzyko upadków (HOSP: 85%; POZ: 56,56%; p <0,001). Analiza modelu wieloczynnikowego pokazuje, że ryzyko upadków wzrastało w zależności od rodzaju miejsca leczenia (HOSP: B = 1,50, p = 0,001), występowania zespołu kruchości (B = -0,71, p <0,001), występowania zaburzeń poznawczych (B = 0,42, p <0,001) oraz stanu odżywienia badanych (B = 0,80, p <0,001). Badanie nie ujawniło istotnych różnic w stanie odżywienia między badanymi grupami pacjentów.

Wnioski:

1. Ryzyko upadków wzrasta w zależności od: rodzaju placówki (POZ: B=1,50, p=0,001; ref. HOSP), występowania zespołu kruchości (B=-0,71, p<0,001), występowania zaburzeń poznawczych (B=0,42, p<0,001) oraz stanu odżywienia badanych (B=0,80, p<0,001). Natomiast nie zaobserwowano związku z ryzykiem upadków takich zmiennych, jak: płeć, wiek i wskaźnik BMI.

2. Hospitalizacja jest czynnikiem korelującym z ryzykiem upadków wśród pacjentów w wieku podeszłym.

3. Do diagnozy i procesu opieki powinno się włączyć oszacowanie ryzyka upadków i przyjąć odpowiednie metody zapobiegawcze. Taka diagnoza wymaga współpracy interdyscyplinarnej różnych specjalistów.

Słowa kluczowe: stan odżywienia, kruchość, zaburzenia funkcji poznawczych, ryzyko upadków, seniorzy

Key words: frailty syndrome, nutritional status, cognitive disorders, risk of falls, seniors

Public Health Forum 2019

PROMOCJA AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ REALIZOWANA PRZEZ SAMORZĄDY TERYTORIALNE

PROMOTION OF PHYSICAL ACTIVITY CARRIED OUT BY LOCAL GOVERNMENTS UNITS

Sobczyk K.1, Szałańska D.2, Jędryszek K.3, Grajek M.4, Działach E.5

1ZAKŁAD EKONOMIKI I ZARZĄDZANIA W OCHRONIE ZDROWIA, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W BYTOMIU, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

2ODDZIAŁ KLINICZNY GINEKOLOGII I POŁOŻNICTWA, KATEDRA ZDROWIA KOBIETY, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W KATOWICACH, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

3ZAKŁAD MEDYCYNY RATUNKOWEJ, KATEDRA MEDYCYNY RATUNKOWEJ I NEUROCHIRURGII DZIECIĘCEJ, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W BYTOMIU, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

4KATEDRA HUMANISTYCZNYCH PODSTAW KULTURY FIZYCZNEJ, AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO IM. JERZEGO KUKUCZKI W KATOWICACH, KATOWICE, POLSKA

5SZPITAL SPECJALISTYCZNY IM. SZ. STARKIEWICZA W DĄBROWIE GÓRNICZEJ, DĄBROWA GÓRNICZA, POLSKA

Streszczenie

Wstęp: Wydatkowanie środków publicznych na realizację profilaktycznych programów zdrowotnych (PPZ) umożliwia Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Projekt PPZ, zgodnie z zapisami ww. Ustawy, podlega ocenie Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT).

Cel pracy: Ocena zainteresowania jednostek samorządu terytorialnego kwestią promocji aktywności fizycznej w lokalnej społeczności poprzez działania podejmowane w ramach programów polityki zdrowotnej w latach 2014-2018.

Materiał i metody: W ramach pracy podjęto się analizy opinii o projektach programów polityki zdrowotnej publikowanych przez AOTMiT. W analizowanym okresie AOTMiT zaopiniowała 1328 projektów PPZ.

Wyniki: Spośród wszystkich projektów PPZ zaopiniowanych przez AOTMiT w analizowanym okresie jedynie 3,5% (46 pozycji) obejmowało działania z zakresu promocji aktywności fizycznej wśród lokalnej społeczności. W zdecydowanej większości (87% spośród 46 projektów) promocja aktywności fizycznej towarzyszyła tematyce walki z nadwagą i otyłością, w tym głównie w populacji dzieci i młodzieży. Z kolei pozostałe 11%, spośród 46 projektów dotykających obszaru propagowania aktywności fizycznej, obejmowało działania ukierunkowane na populację osób starszych w wieku powyżej 60 r.ż. Zdecydowana większość spośród projektów PPZ dotykających analizowanej tematyki (76%) obejmowała działania o charakterze podającym, tj. druk i rozpowszechnianie plakatów oraz ulotek informacyjnych, a także wykłady dla dorosłych i pogadanki dla dzieci dotyczące wpływu aktywności fizycznej na stan zdrowia jednostek.

Wnioski: Przedstawione wyniki wskazują na konieczność motywowania samorządów do podejmowania częstszych, a także bardziej zintensyfikowanych i efektywniejszych działań na rzecz propagowania aktywności fizycznej wśród lokalnej społeczności.

ABSTRACT

Introduction: The spending of public funds on the implementation of preventive health programs is enabled by the Act of 27 August 2004 concerning the Public Funding of Healthcare. The project of health policy program is subject to evaluation by the Agency for Health Technology Assessment and Tariff System (hereinafter the Agency).

The aim: To assess the interest of local government units in the issue of promoting physical activity in the local community through activities undertaken as part of health policy programs in 2014-2018.

Material and Methods: As part of the work, the Agency’s opinions on projects of health policy programs were analyzed. In the analyzed period, Agency issued opinions on 1 328 health policy programs projects.

Results: Out of all projects of health policy programs opinioned by the Agency in the analyzed period only 3.5% (46 items) included activities in the field of physical activity promotion among the local community. The vast majority (87% out of 46 projects) the promotion of physical activity accompanied the topic of fighting overweight and obesity, mainly in the population of children and adolescents. In turn, the remaining 11% of 46 projects included actions targeted at the population of the elderly above 60 years of age. The vast majority of PPZ projects related to the analyzed subject (76%) included giving activities, including printing and distributing posters and information leaflets, as well as lectures for adults and talks for children on the impact of physical activity on the health of individuals.

Conclusions: The presented results indicate the need to motivate local governments units to take more frequent, as well as more intensified and more effective actions to promote physical activity among the local community.

Słowa kluczowe: promocja zdrowia, aktywność fizyczna, środki publiczne, samorządy terytorialne

Key words: health promotion, physical activity, public funds, local governments

Public Health Forum 2019

FORMATION OF EATING BEHAVIOR OF STUDENT YOUTH AS A FACTOR IN THE PREVENTION OF NONCOMMUNICABLE DISEASES

Sotnikova-Meleshkina Z.V.1,2, Avdiievska O.H.1,2, Dudnik I.V.1

1 V.N. KARAZIN KHARKIV NATIONAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

2 SI «INSTITUTE FOR CHILDREN AND ADOLESCENTS HEALTH CARE OF THE NAMS OF UKRAINE», KHARKIV, UKRAINE

Introduction: Current trends in the health care system emphasize adherence to the principles of healthy lifestyles and healthy nutrition. Proper nutrition is forming a great investment in a health. The adequate saturation of the diet with macro- and micronutrients provides the growing body with plastic material and bio regulatory substances, which will promote proper physical and mental development.

The aim: Identify students eating behavior and make proper dietary habits for prevention to the formation of alimentary pathology, including socially relevant metabolic triads (obesity, diabetes and cardiovascular disease).

Material and Methods: The study involved 41 students of the Faculty of Medicine V.N. Karazin Kharkiv National University: 14 guys and 26 girls ages 21-23. The survey was conducted with the help of the questionnaire “Dear Friend”, which was developed by the SI «Institute for children and adolescents health care of the NAMS of Ukraine».

Results: Student survey revealed some gender differences in the choice of food. Boys used to eat confectionery (18% of respondents used them daily) as a source of rapid fatigue and digestible carbohydrates, while girls had dairy products (20%) and fresh fruits (20%). “Bad eating habits” are more common among boys: consumed sausage (5%), mayonnaise, sauces, ketchup (2%), fast food (5%), chips (5%), croutons (2%). At the same time, girls consumed less than twice as much as “noxious foods” and completely abandoned fast food. An analysis of the consumption of protein sources showed that meat was present in the daily diet in both gender groups (15-16%), but additional sources were slightly different: male students eat fish and female students eat cheese. In addition, girls are more likely to use fresh vegetables and fruits as a source of essential nutrients: vitamins, minerals, and fiber.

Conclusions: The survey showed that there were significant differences in the diet of boys and girls. Male nutrition is dominated by “malicious eating habits”, despite the presence of vegetables, fruits, meat and cheese in the diet. At the same time, the diet of girls is characterized as more proper and almost no harmful food. Thus, guys need more corrective measures to form a healthy eating style. Forming the right diet in childhood and adolescence will make the transition from treatment to prevention of a number of noncommunicable diseases, which is fully in line with the basic principles of public health.

Słowa kluczowe: Zachowanie żywieniowe,edukacja zdrowotna, studenckie usługi zdrowotne

Key words: Feeding Behavior GT 2850-2960, Health Education QT 210-215, Student Health Services WA 351.

Public Health Forum 2019

MOŻLIWOŚĆ WYKORZYSTANIA NARZĘDZI E-ZDROWIE W OPIECE KOORDYNOWANEJ NAD PACJENTEM W OPINII PERSONELU MEDYCZNEGO

POSSIBILITY OF USING E-HEALTH TOOLS IN COORDINATED PATIENT CARE IN THE OPINION OF MEDICAL STAFF

Strzelecka Ag., Strzelecka A., Wolak P.

COLLEGIUM MEDICUM, UNIWERSYTET JANA KOCHANOWSKIEGO W KIELCACH, KIELCE, POLSKA

Wstęp: Cykl opieki wynikający z opieki koordynowanej jest często bardzo złożony i obejmuje wiele osób, które udzielają świadczeń opieki zdrowotnej w domu pacjenta, w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej czy szpitalach. Wykorzystanie e-Zdrowia w opiece koordynowanej może przyczynić się do uporządkowania danych medycznych opisujących pacjenta w systemie ochrony zdrowia oraz do bezpieczeństwa i efektywności leczenia.

Cel pracy: Poznanie opinii personelu medycznego pracującego w placówkach ochrony zdrowia na terenie województwa świętokrzyskiego na temat wykorzystania rozwiązań systemowych w obszarze e-Zdrowia w opiece koordynowanej nad pacjentem.

Materiał i metody: Badania zostały przeprowadzone wśród personelu medycznego w placówkach medycznych na terenie województwa świętokrzyskiego, w których realizowany był projekt „e-Zdrowie w województwie świętokrzyskim, rozbudowa i wdrażanie systemów informatycznych w jednostkach służby zdrowia”. Dobór próby był celowy Badania przeprowadzono za pomocą ankiety własnej konstrukcji (dokonano walidacji narzędzia). Dane gromadzono w arkuszu kalkulacyjnym a statystyczną analizę danych realizowano przy pomocy programu STATISTICA ver. 13. Podstawowym kryterium doboru metod był typ analizowanych zmiennych. Do ustalenia różnic między badanymi populacjami użyto testu χ2. W badaniach został przyjęty poziom istotności α = 0,05.

Wyniki. Rozwiązania systemowe w obszarze e-Zdrowia mające wykorzystanie w opiece koordynowanej nad pacjentami według wskazań badanych to jednoznaczna identyfikacja pacjenta w systemie, transfer danych medycznych pacjenta pomiędzy placówkami ochrony zdrowia, wystandaryzowane (jednolite) dane medyczne pacjenta (np. wyniki badań, zlecenia) oraz bezpieczeństwo danych pacjenta (dane wrażliwe pacjenta). Badany personel medyczny wskazał na konieczność wdrożenia w systemie informatycznym, następujących modułów zawierających takie dane pacjenta jak: historia choroby, zlecenia badań wraz z ich wynikami (82,52%), informacje o grupie krwi pacjenta (75,72%), informacje o leczeniu szpitalnym (74,75%), informacje o przyjmowanych lekach (73,78%), informacje o chorobach przewlekłych (67,96%), dane o alergiach czy postawionej diagnozie (60,19%).

Wnioski: Badani wskazali, że uporządkowane dane medyczne, jednoznaczna identyfikacja pacjenta w systemie, transfer danych medycznych pacjenta pomiędzy placówkami ochrony zdrowia, wystandaryzowane (jednolite) dane medyczne mogą być wykorzystane w opiece koordynowanej nad pacjentami w aspekcie rozwiązań systemowych e-Zdrowia.

Słowa kluczowe: e-Zdrowie, ochrona zdrowia , dane medyczne

Key words: e-Health, health care, medical data

Public Health Forum 2019

WPŁYW WYSTĘPOWANIA NADWAGI I OTYŁOŚCI U PRZYSZŁYCH MATEK NA RYZYKO PORODU PRZEDWCZESNEGO

IMPACT OF OVERWEIGHT AND OBESITY IN FUTURE MOTHERS AT RISK OF PREMATURE DELIVERY

Szałańska D.1, Sobczyk K.2, Jędryszek K.3, Grajek M.4, Działach E.5

1ODDZIAŁ KLINICZNY GINEKOLOGII I POŁOŻNICTWA, KATEDRA ZDROWIA KOBIETY, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W KATOWICACH, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, KATOWICE, POLSKA

2ZAKŁAD EKONOMIKI I ZARZĄDZANIA W OCHRONIE ZDROWIA, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU W BYTOMIU, ŚLĄSKI 3UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

4ZAKŁAD MEDYCYNY RATUNKOWEJ, KATEDRA MEDYCYNY RATUNKOWEJ I NEUROCHIRURGII DZIECIĘCEJ, WYDZIAŁ ZDROWIA PUBLICZNEGO W BYTOMIU, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

KATEDRA HUMANISTYCZNYCH PODSTAW KULTURY FIZYCZNEJ, AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO IM. JERZEGO KUKUCZKI W KATOWICACH, KATOWCE, POLSKA

5SZPITAL SPECJALISTYCZNY IM. SZ. STARKIEWICZA W DĄBROWIE GÓRNICZEJ, DĄBROWA GÓRNICZA, POLSKA

Streszczenie

Wstęp: Dbanie o zdrowie, wsparcie ze strony najbliższych oraz specjalistyczna opieka prenatalna są niezbędne dla prawidłowego przebiegu całego okresu ciąży oraz stanu zdrowia noworodka. Wcześniactwo, obok niskiej masy urodzeniowej i wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu płodu, stanowi jeden z największych problemów współczesnej neonatologii.

Cel pracy: Celem głównym pracy było określenie związku między nadwagą i otyłością u ciężarnej a występowaniem wcześniactwa.

Materiał i metody: W ramach badania analizie poddano dokumentację medyczną, dotyczącą przebiegu ciąży i porodu pacjentek oraz stanu klinicznego noworodków. Analiza danych dotyczyła 4616 porodów mających miejsce w Oddziale Klinicznym Ginekologii i Położnictwa Wydziału Nauk o Zdrowiu w Katowicach Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Oddział mieści się w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej Szpital Miejski w Rudzie Śląskiej.

Wyniki: Spośród wszystkich porodów, 490 odbyło się przedwcześnie (10,6%). Częstość występowania wcześniactwa wynosiła 13,7% w przypadku matek z niedowagą, 8% w przypadku tych z masą ciała w normie oraz odpowiednio 10,6% i 9,7% – w przypadku nadwagi i otyłości. Noworodki matek z niedowagą i nadwagą lub otyłością częściej rodziły się jako wcześniaki (p=0,01), co potwierdzono uzyskując dla nich OR na poziomie 1,83 w przypadku matek z niedowagą (CI: 1,22-2,73; p<0,01) oraz 1,33 w przypadku matek z BMI ≥25 (CI: 0,98-1,79; p<0,05).

Wnioski: Przedstawione wyniki wskazują na występowanie wyższego ryzyka ukończenia ciąży przed końcem 36 tygodnia w przypadku kobiet o skrajnych wartościach wskaźnika BMI. Ryzyko to jest wyższe zarówno w przypadku przyszłych matek z niedowagą, jak i nadwagą i otyłością.

ABSTRACT

Introduction: Caring for health, support from loved ones and specialist prenatal care are necessary for the proper course of pregnancy and the health of the newborn. Prematurity, in addition to low birth weight and inhibition of intrauterine fetal growth, is one of the biggest problems of modern neonatology.

The aim: The main aim of the study was to determine the relationship between overweight and obesity in pregnant women and the occurrence of prematurity.

Material and Methods: As part of the study, medical records regarding the pregnancy and delivery of patients and the clinical condition of newborns were analyzed. Data analysis concerned 4616 deliveries in the Clinical Ward of Gynaecology and Obstetrics of the Faculty of Health Sciences in Katowice of the Medical University of Silesia in Katowice. The ward is located in the Private Health Care Institution Municipal Hospital in Ruda Slaska.

Results: Of all deliveries, 490 were premature (10.6%). The incidence of prematurity was 13.7% for underweight mothers, 8% for those with normal body weight, 10.6% for overweight and 9.7% for obesity. Newborn babies of underweight and overweight or obesity mothers were more often born premature (p = 0.01), which was confirmed by obtaining an OR of 1.83 for underweight mothers (CI: 1.22-2.73; p < 0.01) and 1.33 for mothers with BMI ≥25 (CI: 0.98-1.79; p <0.05).

Conclusions: The presented results indicate a higher risk of terminating pregnancy before the end of week 36 in the case of women with extreme BMI values. This risk is higher for both underweight mothers as well as overweight and obesity.

Słowa kluczowe: ciąża, poród przedwczesny, wcześniactwo, nadwaga, otyłość

Key words: pregnancy, premature delivery, prematurity, overweight, obesity

Public Health Forum 2019

CIERPIENIE I UMIERANIE CHORYCH JAKO CZYNNIKI RYZYKA ZAWODOWEGO W PIELĘGNIARSTWIE

SUFFERING AND DYING OF PATIENTS AS OCCUPATIONAL RISK FACTORS IN NURSING

Świder E.1, Matuszewska M.2

1WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH, STUDENTKA, WROCŁAW, POLSKA

2ZAKŁAD ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Cierpienie pacjentów, a często także ich śmierć, stanowią nieodłączny element wykonywania zawodów medycznych. Studenci kierunków medycznych także muszą mieć świadomość nie tylko uroków, ale także i uciążliwości sprawowania opieki nad ludźmi chorymi. Ważnym czynnikiem ryzyka w wykonywaniu zawodu pielęgniarskiego jest obciążenie psychiczne oraz stres, związany
z towarzyszeniem pacjentom w stanach terminalnych oraz ich rodzinom w trudnych sytuacjach, wynikających z przebiegu choroby. To pielęgniarki oraz pielęgniarze najczęściej są osobami najbardziej zaangażowanymi w opiekę do kresu życia ludzi chorych i starych. Sprawowanie opieki pielęgniarskiej oraz współodczuwanie bólu stanowią o uciążliwości w wykonywaniu tego zawodu.

Cel pracy: Charakterystyka wybranych czynników ryzyka zawodowego, związanych z obciążeniem psychicznym oraz stresem, występującym w pracy pielęgniarki/pielęgniarza.

Materiał i metody: W pracy posłużono się przeglądem piśmiennictwa, raportów oraz innych dokumentów źródłowych. Zebrany materiał stanowi podstawę wnikliwej analizy badanego zjawiska, zobrazowania charakterystycznych reakcji i zachowań przedstawicieli zawodu pielęgniarskiego wobec cierpienia i umierania pacjentów. Docelowo możliwe jest wskazanie deficytowych obszarów kompetencji pielęgniarek i pielęgniarzy, wymagających dodatkowych szkoleń w celu poprawy skuteczności radzenia sobie z omawianymi czynnikami ryzyka.

Wyniki: Dokonana analiza literatury przedmiotu pozwala zauważyć, że większość pielęgniarek/ pielęgniarzy nie potrafi skutecznie radzić sobie z obciążeniem psychicznym, wynikającym z narażenia na cierpienie i śmierć pacjentów. Uzasadnia to konieczność uzupełnienia standardów kształcenia na kierunku pielęgniarstwo o elementy radzenia sobie z tymi czynnikami ryzyka zawodowego. Niezbędna jest również modyfikacja czasu oraz organizacji pracy zespołów pielęgniarskich, które pozwolą na zmniejszenie destrukcyjnego oddziaływania stresu zawodowego na zdrowie pracowników. W świetle przeprowadzonej analizy, zasadne wydaje się także uzupełnienie programów kształcenia, zarówno przed, jak i podyplomowego o cykle warsztatów radzenia sobie ze stresem, organizowanie treningów umiejętności interpersonalnych, prawidłowej komunikacji, czy też treningów zarządzania własnym czasem. Jest to ważne zarówno z punktu widzenia poprawy komfortu pracy personelu, jak i zapewnienia bezpiecznej opieki nad pacjentami.

Wnioski: Na podstawie przeglądu źródeł piśmiennictwa, można sformułować następujące wnioski:

1. Przedstawiciele zawodu pielęgniarskiego są w znacznym stopniu narażeni na obciążenie psychiczne oraz stres, wynikające ze sprawowania opieki nad pacjentami cierpiącymi
i umierającymi.

2. Trauma wynikająca z obcowaniem ze śmiercią pacjentów, stanowi poważny czynnik obciążający psychikę pielęgniarek i pielęgniarzy.

3. Studenci pielęgniarstwa, jak również osoby już pracujące w zawodzie, nie czują się w pełni przygotowani do reagowania na śmierć, jak również rozmowy o umieraniu z rodziną pacjenta.

4. Istnieje duża potrzeba realizacji szkoleń z zakresu radzenia sobie z trudnościami w obliczu śmierci pacjentów.

Słowa kluczowe: cierpienie chorych, umieranie, czynniki ryzyka zawodowego

Key words: suffering of patients dying, occupational risk factors

Public Health Forum 2019

WYBRANE ZACHOWANIA ZDROWOTNE SŁUCHACZY UNIWERSYTETU TRZECIEGO WIEKU WYSTĘPOWANIE RAKA JELITA GRUBEGO W RODZINIE

SELECTED HEALTH BEHAVIOURS OF THE SENIOR UNIVERSITY STUDENTS AND COLON CANCER OCCURENCE IN THE FAMILY

Trebenda E., Cipora E., Konieczny M., Krowicka E.

UCZELNIA PAŃSTWOWA IM. JANA GRODKA W SANOKU, SANOK, POLSKA

Wstęp: Rak jelita grubego jest jednym z najczęściej występujących nowotworów złośliwych. Wśród czynników zwiększających ryzyko zachorowania na raka jelita grubego wymienia się rodzinne występowanie tego nowotworu. W profilaktyce duże znaczenie przypisuje się zachowaniom zdrowotnym.

Cel pracy: Ocena związku zachodzącego między występowaniem raka jelita grubego w rodzinie a wybranymi zachowaniami zdrowotnymi słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku.

Materiał i metody: Badania przeprowadzono w styczniu 2018 roku wśród 130 słuchaczy Sanockiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Respondenci byli w wieku 55-80 lat, w badanej grupie zdecydowanie przeważały kobiety, mieszkańcy miast oraz osoby z wykształceniem średnim. Zastosowano metodę sondażu diagnostycznego. Narzędzia badawcze stanowiły: autorski kwestionariusz ankiety oraz Inwentarz Zachowań Zdrowotnych Juczyńskiego. W analizie statystycznej zastosowano test χ2. Za zależność istotną statystycznie przyjęto wartość p<0,05.

Wyniki: Występowanie raka jelita grubego w rodzinie istotnie determinowało wykonywanie przez respondentów badań przesiewowych (p=0,0056). Osoby z rodzin, w których występował rak, częściej poddawały się badaniom przesiewowym w porównaniu z seniorami z rodzin nieobiążonych rakiem jelita. Wykazano zależność istotną statystycznie między występowaniem raka jelita grubego w rodzinie a regularnym spożywaniem posiłków (p=0,0002) i aktywnością fizyczną (p=0,0001). Respondenci z rodzin, w których wystąpił rak jelita grubego regularnie spożywali posiłki i byli aktywni fizycznie. Rodzinne występowanie raka jelita grubego istotnie różnicowało również częstość spożywania alkoholu (p=0,0001) oraz palenia papierosów (p=0,0019). Seniorzy z rodzin, w których wystąpił rak jelita grubego rzadziej sięgali po te używki.

Wnioski: Występowanie raka jelita grubego w rodzinie w istotny sposób wpływało na zachowania zdrowotne respondentów. Ankietowani, w rodzinach których występował rak jelita grubego, wykazywali bardziej prozdrowotny styl życia: częściej poddawali się badaniom przesiewowym, odżywiali się regularnie, byli bardziej aktywni fizycznie oraz rzadziej sięgali po papierosy i alkohol w porównaniu do osób, w rodzinach których nie było zachorowań na ten nowotwór.

Słowa kluczowe: rak, jelito grube, seniorzy, zachowania

KEY WORDS: cancer, large intestine, seniors, behavior.

Public Health Forum 2019

NA CO CIERPI WIĘZIENNY SYSTEM OCHRONY ZDROWIA W POLSCE? – OCENA SYTUACJI ZDROWOTNEJ JEDNOSTKACH PENITENCJARNYCH

WHAT IS SUFFERING PRISON HEALTH CARE SYSTEM IN POLAND?
– ASSESSMENT OF THE HEALTH SITUATION IN PENITENTIARY UNITS

Trzeciak D.1, Kosendiak A.2

1WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

2STUDIUM WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I SPORTU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Jednym z praw osób pozbawionych wolności jest dostęp do opieki medycznej, która przez WHO traktowana jest w sposób szczególny na tle zagadnień zdrowia publicznego. Liczba osób przebywających w aresztach śledczych i zakładach karnych w Polsce wynosi rocznie ponad 74 000, a liczba świadczeń medycznym przekracza milion. Koszt utrzymania wszystkich osadzonych to ponad 3 mld zł rocznie. Na jednego więźnia budżet państwa przeznacza ponad 3 tys. złotych miesięcznie.

Cel pracy: Analiza liczby oraz rodzajów wykonywanych świadczeń zdrowotnych w zakładach karnych/aresztach śledczych na terenie całej Polski w latach 2017−2018 oraz zaproponowanie możliwych działań profilaktycznych przyczyniających się do obniżenia statystyk Biura Służby Zdrowia.

Materiał i metody: Podstawową metodą badawczą była analiza statystyk i sprawozdań Biura Służby Zdrowia oraz wybranych programów resocjalizacji przez sport, a także obserwacja uczestnicząca w wybranych jednostkach penitencjarnych.

Wyniki: Liczba udzielonych porad ambulatoryjnych wyniosła ponad 1 300 000 z tendencją spadkową w porównaniu z rokiem 2017. Największy odsetek stanowiły porady: w ambulatorium, u dentysty, psychiatry i internisty. W obydwóch latach najczęściej wykonywano badania analityczne, badania radiologiczne oraz zabiegi fizjoterapeutyczne. Prowadzone zajęcia z resocjalizacji przez sport różnią się w zależności od wykształcenia wychowawcy ds. sportu, zaangażowania pracowników oraz regulacji wewnątrz jednostki. Liczba zezwoleń na udział w zajęciach sportowych była znacznie wyższa, niż liczba osób uczestniczących w każdym z typów zakładów. Najliczniejszą grupę ćwiczących (n=5700) stanowiły osoby z zakładów typu półotwartego.

Wnioski: Poprzez odpowiednio dobraną aktywność fizyczną w jednostkach penitencjarnych można zwiększyć liczbę uczestniczących w zajęciach oraz zmniejszyć wydatki na procedury medyczne i liczbę udzielanych świadczeń m.in. z psychiatrii, fizjoterapii czy interny, które znalazły się na podium w statystykach Biura Służby Zdrowia. Należy inwestować w autorskie, dostosowane do możliwości zakładu programy resocjalizacji przez sport, które poprawią parametry zdrowotne osadzonych i w prawidłowy sposób nauczą wykonywać poszczególne ćwiczenia, dostosowywać metody treningowe. Ponadto umożliwią odreagowanie negatywnych emocji nagromadzonych podczas pobytu w izolacji, które bezpośrednio wpływają na pogorszenie stanu zdrowia, a ostatecznie wymagają konsultacji lekarza i wykonania kosztownych, wysokospecjalistycznych świadczeń.

Słowa kluczowe: zakład karny, zdrowie, opieka medyczna, aktywność fizyczna

Key words: penitentiary, health, medical care, physical activity

Public Health Forum 2019

NECESSITY OF STATE REGULATION OF MEDICAL-BIOLOGICAL DISASTERS AS AN INTRA-SECTOR METHOD OF PRESERVING PUBLIC HEALTH

Volianskyi P.B.1, Chernenko B.G.1, Hrynzovskyi A.M.2, Terentieva A.V.1, YeremenkoS.A.1, Chernenko L.M.2,3, Kalashchenko S.I.2

1INSTITUTE OF PUBLIC ADMINISTRATION IN THE SPHERE OF CIVIL PROTECTION, KYIV, UKRAINE

2BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

3PUBLIC HEALTH CENTER OF THE MOH OF UKRAINE, KYIV, UKRAINE

Introduction: According to the Ukraine-European Union Association Agreement, Ukraine fulfills obligations on providing secure life and health of its population, preventing spread of the dangerous infectious diseases and increasing resistance to the infectious outbreaks.

The aim: Defining the necessity of the new management course in case of the medical-biological disasters, caused by infectious diseases.

Material and Methods: A modeling method is aimed at improvement of the management and legislative components of the state regulation in case of accidents and disasters. Methods of synthesis and analysis are used for assessment of the function of the state and management procedures with the arising accidents and disasters.

Results: Since the 70th of the 20th century, there have been registered about 40 new nosologies of hazardous infections, caused by viruses (Ebola, Marburg, Lassa, Zika, respiratory coronavirus syndrome, pathogenic influenza virus, etc.). Almost 75% of all human infections which have appeared during last 30 years have animal origins.

Every year due to the zoonotic infections about 2 million people die. The WHO has composed the list of the diseases and agents which may be potentially hazardous for the healthcare, thus creating emergencies. According to the WHO data, during last 20 years about 1 milliard people have suffered after the accidents, З3 million people have died.

Table 1. The emergencies and mortality according to the State Service on Emergencies during 2017-2018

Emergencies, accidents, disasters

2017

[%]

2018

[%]

Technogenic disasters

50

30

48

37

Natural disasters
(including the medical-biological ones)

107
(including 86 – 80%)

65

77
(including 61 – 79%)

60

Social disasters

9

5

3

3

Totally

166

128

Mortality

Technogenic disasters

85

9,5

89

10.5

Natural disasters
(including the medical-biological ones)

801
(
including
747 – 93%)

90

746
(
including
744- 99
.7%)

90

Social disasters

6

0,5

4

0,5

totally

892

839

Conclusion: The statistical data show that about 60% of total quantity is represented with the medical-biological accidents which are characterized as follows:

1. There is a risk that the infectious diseases outbreak or spread will involve many people.

2. An outbreak and(or) disease epidemics may lead to social or economic crisis,

3. The State Emergency Regulation Authorities cannot appropriately manage the situation due to absent (or poor):

– Definite intra-sector algorithms applied to all participants in various situations,

Specialists specially trained in the intersector interaction,

Permanent management experience (trainings, situation modeling, etc.)

Słowa kluczowe: zdrowie publiczne, zarządzanie, edukacja, ochrona ludności

Key words: public health, management, education, civil protection.

Public Health Forum 2019

RISK EVALUATION OF THE TRANSCUTANEOUS ACTION OF PESTICIDES USING THE CONCEPT OF TWO-LAYER SKIN MODELS

Yastrub T.O., Kirsenko V.V.

STATE INSTITUTION “KUNDIIEV INSTITUTE OF OCCUPATIONAL HEALTH OF THE NATIONAL ACADEMY OF MEDICAL SCIENCES OF UKRAINE”, KYIV, UKRAINE

Introduction: Dermal absorption testing using standard OECD experimental procedures is a mandatory step in testing the active substance of a pesticide for its registration and use. However, the lack of proved methodological approaches to the use of quantitative characteristics of dermal absorption makes it impossible to obtain accurate results of risk assessment and sound management decisions. Special advances in mathematical modeling of the penetration of chemicals through the skin (Fick diffusion theory, Abraham solubility theory, Potts and Guy model, two-layer skin structure model Сleek and Bunge) should be emphasized. Using these models, you can accurately calculate the dose absorbed through the skin.

The aim: To determine and evaluate the dermal absorption of pesticides using the model of a two-layer skin structure Cleek and Bunge.

Material and Methods: Analytical review of scientific publications on the theory of diffusion of chemicals through biological membranes, mathematical model method.

Review: The parameters of the Cleek and Bunge equation system for 89 pesticides registered in Ukraine were calculated. Their absorbed doses under real exposure conditions were determined. The role of the partition coefficient in two immiscible ambiences (Octanol – Water) in determining the absorbed dose at the stage of pesticide transition into the internal environment of the organism is shown.

Conclusion: The implementation of mathematical model risk assessment in exposure models as a highly reliable, humane, animal-based method for quantifying the absorbed pesticide dermal dose will contribute to objective risk assessment and sound management decisions.

Słowa kluczowe: pestycyd, absorpcja przez skórę, metoda modelu matematycznego

Key words: pesticide, dermal absorption, mathematical model method

Public Health Forum 2019

THE PROBLEMS OF DEVELOPMENT OF METHODOLOGICAL APPROACHES ON ASSESSMENT OF COMBINED INFLUENCE RISK OF MULTIPLIED PESTICIDES THROUGH THEIR ADMISSION TO THE HUMAN BODY WITH FOOD PRODUCTS

Yastrub A., Omelchuk S.

HYGIENE AND ECOLOGY DEPARTMENT № 4, BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

Introduction: The occurrence of numerous pesticides residues in food products concerns the general public. It is known that the toxic properties of pesticides with the same type of biological action can be summed up (additive effect) or amplified (synergic effect) with a combined effect on humans.

The aim of the work is substantiation of methodological approaches to the risk assessment of the combined effect of multiplied pesticides through admission to the human body with food products.

Material and methods: Analytical research of scientific information and methods of statistical analysis.

Review: The range of pesticides approved for use in Ukraine in modern apple orchard protection systems, of which 110 are insecticides and 88 fungicides, has been investigated. These are substances of different chemical classes, including organophosphorus compounds and carbamates, which are characterized by the same type of biological action and therefore the possibility of manifesting an additive effect when combined with the human body with apples.

Conclusion: The above allows consider the quantitative risk assessment of additive or synergic effect of different combinations of active substances of pesticides through their admission to the body with food products an important problem of hygienic regulating of pesticides.

słowa kluczowe: połączony wpływ, pomnożone pestycydy, efekt addytywny, efekt synergiczny

Key words: combined influence, multiplied pesticides, additive effect, synergic effect

Public Health Forum 2019

NECESSITY OF THE STUDENT YOUTH NUTRITION REGIMEN MONITORING AS A METHOD OF PREVENTION OF THE ALIMENTARY AND ALIMENTARY-DEPENDENT DISEASES

Yeltsova L., Omelchuk S., Aleksiichuk V., Petrosyan A., Maksymiuk B.

BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

Introduction: Preserving youth health, particularly that of the students, is a priority preventive direction accepted on all levels, starting with the legislative up to the individual one. Modification of the nutrition regimen components represents risks of functional disorders, polynutrient deficiencies and, consequently, alimentary and alimentary-dependent diseases.

The aim: Confirming the necessity of monitoring basic nutrition regimen components in the students’ youth nutritional regimen, aimed at preventing alimentary and alimentary-dependent diseases.

Material and Methods: Analytical method, questionnaire survey (an author questionnaire, approved by experts and statistical method were used. The obtained data were statistically processed using the licensed software IBM SPSS Statistics Base v.22, with the academic lifetime license.

Results: Using the questionnaire, the authors collected and assessed the survey results of 858 respondents, considering the following nutrition regimen components: number of courses, distribution of the consumed food volume according to the number of courses, speed and duration of the food consumption, conditions of food consumption and prioritized choice of the food consumption place. The authors have surveyed students of the 2nd, 4th and 6th study years of the O.O. Bogomolets National Medical University, males and females, aged from 17 to 25 years. The participation was anonymous; the survey was conducted according to the requirements to surveys.

Conclusion: The detected abnormalities of all the studied nutritional regimen components of medical students confirm the necessity of monitoring the nutritional regimen of students’ youth in order to correct it at both the common and individual levels.

Słowa kluczowe: schemat diety, elementy diety, młodzież studentów, korekta.

Key words: diet regimen, diet regimen elements, students’ youth, correction.

Public Health Forum 2019

ANALYSIS OF THE ORGANIZATION OF CARDIO-INTERVENTION AND ITS RELATIONSHIP WITH PRIMARY MEDICAL ASSISTANCE

Zhdan V.M., Holovanova I.A., Oksak G.A., Khorosh M.V., Tkachenko I.M.

UKRAINIAN MEDICAL STOMATOLOGICAL ACADEMY, POLTAVA, UKRAINE

Introduction: Nowadays, the prevalence of heart disease is extremely important. Most often, myocardial infarction occurs in patients who already have a previously diagnosed or latent coronary heart disease. For many years, cardiologic pathology has been a world leader in the disability and mortality structure of the world – it has claimed millions of lives every year. When treating patients who have myocardial infarction, time is very important. In order to maintain the viability of the myocardium and restore its function as quickly as possible, it is necessary to minimize all the factors delaying the beginning of adequate reperfusion therapy, starting from the pre-hospital stage and ending with the catheterization laboratory. The ambulance service must be clearly coordinated in work and always on alert. Due to the lack of specially equipped vehicles, a major problem is the transportation of critically ill patients from remote regions to regional centers. Much of the transportation of patients and victims is carried out by the teams of ambulance.

The aim: To investigate the state of organization of emergency medical care for patients with acute myocardial infarction and to determine the organizational basis and factors for conducting adequate cardio-intervention in the Poltava region.

Material and Methods: The object of this study was the system of organization of regional medical care at the secondary level. The information base of the study was made up of literary scientific sources for the period of seven years; statistics of the European database «Health for All» Ukraine; sectoral statistical reporting data.

Results: Provision of emergency medical care in the territory of Poltava region is provided by Poltava regional center of emergency medical care and disaster medicine of Poltava regional council. The structure of the Center consisted of 4 emergency medical aid stations (Poltava, Kremenchuk, Lubny, Myrgorod), which consist of 24 substations and 22 permanent and temporary brigades. Personnel support: staffing of natural persons is 69% (in 2017 – 70%); occupied positions – 75%. Emergency medical teams have been equipped with new medical equipment at the expense of the World Bank under the project «Improvement of health care in the service of people» (subproject «Implementation of an innovative model of the system of providing services to patients with hypertension in Poltava region»): 100 units were received and used . electrocardiographs with ECG SE-301 remote transmission function for a total amount of 2.2 mln. In July 2018, the Ministry of Health of Ukraine received 2 state-of-the-art JAC sanitary cars totaling UAH 4.2 million. As of January 1, 2017, there have been changes in approaches to providing urgent cardiac care to the population of Poltava region, especially in acute coronary syndrome. These changes are related to the introduction into practice of medical institutions providing emergency, primary and secondary and highly specialized (tertiary) medical care of medical and technological documents on the subject: «Unified protocol of rendering medical care for acute coronary syndrome with ST segment elevation» .

On the basis of Poltava Regional Clinical Hospital. M.V. Sklifosovsky since January 1, 2016 catheterization laboratory in the department of interventional radiology with a bed for 15 beds has been operating around the clock. Coronary angiographic examinations and percutaneous interventions (stenting) on the coronary arteries with a single-shift mode of operation in the Poltava Regional Clinical Cardiology Clinic were established. Clear interaction at the pre-hospital and hospital stages of treatment for acute coronary syndromes should be aimed at conducting myocardial myocardial revascularization (primary coronary intervention) in the first 24 hours after the disease with ACS with ST segment elevation and no later than 72 hours with ST segmentation. Provided delivery of a patient with acute coronary syndrome to the catheterization laboratory within 90-120 minutes (100 km radius), preference should be given to primary coronary intervention without pre-hospital thrombolysis. This tactic is based on evidence from evidence-based sources of evidence from Adapted Clinical Instruction Based on Evidence of Acute Coronary Syndrome with ST-segment Elevation. Priority of primary percutaneous intervention in acute coronary syndrome is also determined by economic feasibility. The cost of an uncovered stent to open the infarct-dependent artery is almost three times less than the cost of thrombolytic for hospital use (metallization). An indisputable proof of the effectiveness of the intervention approach to myocardial revascularization in acute coronary syndrome is the indicator of hospital mortality. If the conservative management of these patients during the last 5 years with the use of pre-hospital and hospital thrombolysis, mortality was 14-15%, then in 2016 for patients with AMI treated with primary coronary intervention in the department of interventional radiology primary coronary intervention mortality rate of 5.5% (urgency 5,5%). stenting was performed on 268 patients with implantation of 378 uncovered stents). But urgent stenting was performed on only 28 patients without ST segment elevation (35 stents implanted).

Conclusions: Thus, the organization of cardio-interventional intervention in the Poltava region is influenced by the work of the first level of rendering medical care and the timely treatment and arrival of emergency medical care. Long-term follow-up revealed that after 4 years the mortality in patients with acute coronary syndrome without ST segment elevation was twice as high as in patients with acute coronary syndrome with ST segment elevation. Such a difference can be explained by the unacceptably low level of attention of cardiologists to this category of patients, requiring the implementation of the requirements of modern clinical protocol of providing medical care to patients with acute coronary syndrome without the ST segment elevation, which is extremely relevant and useful for all healthcare and healthcare providers. the stage of emergency medical care.

Słowa kluczowe: sercowo-interwencyjny, zawał mięśnia sercowego, pomoc medyczna w nagłych wypadkach, ostry zespół wieńcowy

Key words: cardio-interventional, myocardial infarction, emergency medical aid, acute coronary syndrome

Public Health Forum 2019

RESEARCH OF DYNAMICS IN DISABILITIES OF PARTICIPANTS
OF THE WAR IN UKRAINE AND DETERMINATION OF THEIR REHABILITATION VOLUME

Zhdan V.M., Havlovsky O.D., Pokhylko V.I.

UKRAINIAN MEDICAL STOMATOLOGICAL ACADEMY, POLTAVA, UKRAINE

Introduction: Any armed conflict is accompanied by casualties and injuries both from the civilian population and from military personnel, that is, a group of people is receiving health damage for this reason, which requires the establishment of a sustainable level of disability. This causes a group of causes to be distinguished within the disability structure, which includes people who have lost, in whole or in part, disabilities as a result of injury or trauma sustained during military service.

The aim: To study the dynamics of the disability of war invalids among all persons with disabilities and to identify and analyze their disability status.

Material and Methods: To achieve this goal, we have studied such indicators as: the number of war invalids, the number of war invalids by group. To study the dynamics of these indicators used data from the Ukrainian State Medical and Social Center of War Veterans. The time frame of the observation was 2016-2018. The statistics were evaluated using the method of dynamic series analysis to determine the absolute level and rate of increase. Ranking method was used to compare indicators in different regions of Ukraine. For better comparison, an intensive indicator of the number of disabled people per 10,000 population was calculated.

Results: When analyzing disability indicators in Ukraine as a whole, there is a gradual slow decrease in the number of war invalids – the average rate of decline is 9.5%. The highest level is in the Kharkiv region, the second place is taken by the Chernihiv region and the third position is the Dnipropetrovsk region. The first five in the Odessa and Poltava regions are finishing. On the whole, in Ukraine, a similar situation is observed: in the structure of health damages the greatest share are fractures and injuries – 71,00%, among which are the consequences of trauma of the head, lower extremities, upper extremities, trauma of the neck, chest, thoracic spine, live and lumbar spine, pelvis, thoracoabdominal lesions, lesions of the eye and orbit, peripheral nerves, skin, polytrauma. During the study period, there has been a steady decrease in the number of persons with the first disability group, both in Ukraine as a whole – the rate of decline reaches – 22.9% and in the regions. Analysis of the data concerning the second group of disabilities shows that this group has a very small decrease – the rate of decrease in Ukraine is – 0.87%. The prevalence study of the third disability group shows a steady increase in the number of war invalids who are being identified by this disability group. The growth rate of third group of disability as a whole in Ukraine increased by 16.5% over the period 2016−2018.

Conclusions: As a result of the study, we found that in general, the number of war invalids in Ukraine has a slight tendency to decrease, the rate of decline during the studied time is – 9.5%. This indicator is most pronounced in Kharkiv, Chernihiv, and Dnipropetrovsk regions.

The number of disabled people of the first group is decreasing without exception in all regions of Ukraine, while the number of disabled people of the second group in 13 regions is increasing, in other part this indicator is decreasing. The increase in the number of disabled people in the third group in all regions of Ukraine, except the Zakarpatskaya region, suggests that with proper and timely individual rehabilitation, these persons will be able to find employment.

Słowa kluczowe: zaburzenie pourazowe, niepełnosprawność, rehabilitacja, kombatanci

Key words: post-traumatic disorder, disability, rehabilitation, combatants