IV INTERNATINAL CONGRESS OF POLISH SOCIETY OF PUBLIC HEALTH

Public health in environmet

IV MIĘDZYNARODOWY KONGRES POLSKIEGO TOWARZYSTWA ZDROWIA PUBLICZNEGO

Zdrowie publiczne w środowisku

Wrocław 22-23 listopada 2018

KOMITET NAUKOWY IV MIĘDZYNARODOWEGO KONGRESU PTZP

Przewodniczący

Prof. Andrzej M. Fal Prezes Polskiego Towarzystwa Zdrowia Publicznego

Sekretarz Komitetu Naukowego

Dorota Kiedik Katedra Zdrowia Publicznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu
Sekretarz Zarządu Głównego PTZP

Członkowie:

dr Jolanta Grzebieluch Katedra Zdrowia Publicznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

dr Piotr Karniej Katedra Zdrowia Publicznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

dr hab. Piotr Romaniuk Zakład Ekonomiki i Zarzadzania w Ochronie Zdrowia, Wydział Zdrowia Publicznego, Śląski Uniwersytet Medyczny

dr Magdalena Syrkiewicz-Świtała Zakład Ekonomiki i Zarządzania w Ochronie Zdrowia, Wydział Zdrowia Publicznego, Śląski Uniwersytet Medyczny

dr Monika Wójta-Kempa Katedra Zdrowia Publicznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

KOMITET ORGANIZACYJNY IV MIĘDZYNARODOWEGO KONGRESU PTZP

Przewodnicząca

Dorota Kiedik Katedra Zdrowia Publicznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu
Sekretarz Zarządu Głównego PTZP

Członkowie:

dr Jolanta Grzebieluch Katedra Zdrowia Publicznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Janina Kulińska Katedra Zdrowia Publicznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

dr Izabela Witczak Katedra Zdrowia Publicznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

STRESZCZENIA WYSTĄPIEŃ NA IV MIĘDZYNARODOWY KONGRES POLSKIEGO TOWARZYSTWA ZDROWIA PUBLICZNEGO

WROCŁAW, 22-23 listopada 2018
(w kolejności alfabetycznej według autorów)

 

 

ANALYSIS OF LABORATORY DATA STATUS OF THE POLLUTION
BY NITRATES OF WATER OBJECTS IN KHARKIV REGION

Avidzba Y.N.1, Tiupka T.I.1, Zlenko V.V.1, Minaieva A.O.2

1KHARKIV NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

2V. N. KARAZIN KHARKIV NATIONAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: Scientific and methodological substantiation of measures to ensure the population of guaranteed quality water for drinking needs is one of the priority measures for the sanitary and epidemiological welfare of the inhabitants of the region.

Aim: To analyze laboratory studies of nitrate pollution of water objects of Kharkiv region in order to develop and scientifically substantiate measures to prevent the occurrence of water-nitrate methotoglobinemia (excess in nitrates water).

Materials and methods: Studies on drinking water were conducted and evaluated in accordance with the requirements of DSTU 4808: 2007 “Sources of centralized drinking water supply. Hygienic and ecological requirements for water quality and selection rules” and DSanPin 2.2.4-171-10. “Hygienic requirements for drinking water intended for human consumption”.

Results: Over the past 10 years, in samples of drinking water from drinking water from sources of centralized water supply, it has been found that the excess of nitrate content was practically not detected (less than 1%). In drinking water from sources of decentralized water supply, exceeding the content of nitrates found in 40% of samples.

Conclusions: Experts of the Kharkiv National Medical University have scientifically substantiated a set of measures to prevent the onset of the disease on water-nitrate methemoglobinemia, the main of which is the ongoing monitoring of water sources of drinking water supply and the prohibition of the use of water from wells and natural sources for feeding infants.

Key words: water-nitrate methemoglobinemia, laboratory studies

Improvement of the monitoring and control over the effectiveness of treatment of some parasitic diseases in Ukraine by applying molecular parasitology and immunoblotting methods

Bobrowa O.V.1, Nartov P.V.2

1KHARKIV NATIONAL UNIVERSITY V.N. KARAZIN, KHARKIV, UKRAINE

2KHARKIV MEDICAL ACADEMY OF POSTGRADUATE EDUCATION, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: Pathogens of many parasitic diseases are potential biological threats : strongyloidosis, opisthorchiasis, toxocarosis, toxoplasmosis, leishmaniasis, malaria, cryptococcosis are often associated with HIV infection and other immunosuppressive and comorbid states, and can be trigger factors of carcinogenesis.

Aim: Improvement of diagnostics and monitoring methods for socially significant parasitoses in Ukraine with the use of molecular parasitology and immunoblotting methods.

Material and methods: The application of molecular biological and serological research methods : polymerase chain reaction (PCR) and immunoblotting for the improvement of diagnosis and monitoring methods for socially significant parasitoses.

Results: At the present time, it became necessary to use in the domestic parasitology of highly sensitive monitoring methods for parasitic diseases, which include: laboratory diagnosis of parasitosis, monitoring of drug resistance of pathogens, control of the effectiveness of treatment, the search for intraspecific differences in pathogens of parasitic nature, differences in genotypes of parasites, determination of target sites in the genome parasites as the object of creating advanced drugs of a new generation and others. PCR is one of the most effective and highly sensitive diagnostic tools for indicating and identifying the direct detection of the presence of genetic fragments of a microorganism directly in the clinical material without obtaining a pure culture of the pathogen, which reduces the time of research and reduces labor costs. PCR is informative, first of all, in the diagnosis of intracellular parasitoids (malaria, toxoplasmosis, etc.), which are poorly cultivated on nutrient media. The method of immunoblotting allows for the early postnatal diagnosis of congenital toxoplasmosis, as well as the differentiation between the acute and chronic phases of infection. High sensitivity (96-98%) and specificity (98-100%) of this method exceeds the one for serological tests, therefore it can be used to diagnose congenital toxoplasmosis 2 months before secondary recovery of IgM level. Western blot is capable of determining the profiles of specific IgM and IgG, and immunoblotting with two-dimensional electrophoresis – various epitopes belonging to IgM, A, G and E. Implantation of immunoblotting improves the sensitivity and specificity of early diagnosis of toxoplasmosis; and it is especially important for the diagnosis of toxoplasmosis in high-risk groups (patients with HIV, pregnant womens, etc.).

Conclusions: Application of methods of molecular medicine, and varieties of serological reactions allows obtaining new scientific data, and substantially broaden scientific knowledge in the etiology and pathogenesis of parasitosis, and in discovering the causes of a number of massive socially significant human diseases;

The use of methods of molecular parasitology and immunoblotting will allow obtaining objective data on the spread of pathogens of parasitic nature, assess and calculate the level of risk of parasitic diseases by causing parasitic diseases by indicating, identifying and quantifying the degree of contamination of objects of the human habitat.

Key words: molecular genetic methods, imunoblotting methods

OBJECTIVE AND SUBJECTIVE ASSESSMENT OF THE HEALTH PRIMARY SCHOOL AGE CHILDREN

Danylenko H.M.1, Avdiievska O.H.2, Golubnicha H.I.2

1STATE INSTITUTION “INSTITUTE OF CHILDREN AND ADOLESCENTS HEALTH CARE OF NATIONAL ACADEMY OF MEDICAL SCIENCES OF UKRAINE”, KHARKIV, UKRAINE

2V. N. KARAZIN KHARKIV NATIONAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: Every year, the health status of the child population in different countries, including Ukraine, is deteriorating, due to economic, environmental, political and medical and other social factors. Considering a child as a biosocial organism, it is impossible to perceive health apart from the natural and social environment and not to take into account their interaction. The transition from an object directed to a subject-oriented disease prevention measures provides for a much greater attention to the psychological and psycho-physiological properties of the personality, its active response to environmental factors, which is especially important in childhood. This problem cannot be affected by parents, but it can improve the health of one’s own child by changing his attitude towards health assessment and increasing medical knowledge.

Aim: Compare data on the health status of primary school age children according to the medical records and the survey of parents.

Material and methods: A cross-sectional descriptive study was conducted on one hundred and seventy nine Ukrainian children 6- 7 ages were chosen by a systemic random method, recruited from two primary school, all children were in primary school. Data collected by questionnaire from primary school children’s and child parents by direct contact. The data collection initiated in October 2017 and complete in March 2018. The socio-hygienic questionnaire contained both alternative and ranked question according to the degree of manifestation of symptoms. Statistical analysis has been achieved by using Еxсеl, SPSS-17.

Results: As a result of statistical analysis, statistically reliable results were established (p <0.05) between the data of medical examinations and the parents’ perceptions about the state of health of their children. According to the results of the medical examination it was revealed that the proportion of healthy children is 5.06%. At the same time, 20.87% of parents consider their children healthy. In the structure of pathological conditions, among the students surveyed, diseases of the class “Skin and subcutaneous tissue” are the leading pathology. However, only 9.2% of parents indicate the presence of this pathology in their children in the questionnaire. Diseases of the organs of vision are detected during a medical examination in 10.47% of children, only 6.74% of parents know about the presence of this pathology in children (from an analysis of the respondents’ answers). At the same time, pathology of the digestive organs and the musculoskeletal system, during a medical examination, was found in only 2.91% and 9.79% of children, and parents believe that this pathology occurs in 18.08% and 13.48% of children, respectively.

Conclusions: The results indicate insufficient communication between health workers and parents. We consider it expedient to improve this aspect of work, to increase the awareness of parents about the state of health of children and in matters of physiology and pathology of a growing organism, as a key component of public health.

Key words: health condition, school, parents, children, medical records

QUALITY OF LIFE OF PUPILS PRIMARY SCHOOL – INDICATOR THEIR SOCIAL WELL-BEING

Danylenko H.M.1, Sotnikova-Meleshkina Z.V.2, Holubnicha H.I.2

1STATE INSTITUTION “INSTITUTE OF CHILDREN AND ADOLESCENTS HEALTH CARE OF NATIONAL ACADEMY OF MEDICAL SCIENCES OF UKRAINE”, KHARKIV, UKRAINE

2V.N. KARAZIN KHARKIV NATIONAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: Social well-being is an important component in the assessment of human health (as defined by the WHO). Determining the quality of life related to health (QLRH) definition of the subjective perception of man in various spheres of life, its functioning in society. Knowledge about the perception of the child’s own health, which parents and teachers (social environment), are supplemented with information. This allows us to assess the impact of the institution of general secondary education (IGSE) on the pupil’s health and timely adjust the factors of the risk of its deterioration.

Aim: Determine the impact of elementary school on the quality of life of first grade pupils.

Material and methods: A questionnaire was conducted for 736 pupils of the first grade of 23 (IGSE), which was evaluated on 5 scales: subjective health assessment (SHA), emotional state (ES), school activities (SA), relationships with peers (RP), and relationships with adults (RA). Appreciated reading skill. Statistical analysis on using SPSS-17.

Results: There is a significant influence of GSE on the QLRH pupils of first grade (SHA – F = 7.9 p <0.001; ES – F = 8.1 p <0.001; SA = F = 8.2 p <0.001; RP – F = 8.1 p <0.001; RA – F = 8.1 p <0.001).

Educational institutions with high, medium and low level of well-being of pupils are established.

In assessing the quality of life and developing reading skills – children with a low quality of life have a low or average level of formation of this skill. Children with high quality of life had high reading skills.

When assessing the level of reading literacy as indicator of children’s learning, it is comparable to that of quality of life as a “school activity”. This confirms the school’s influence on the level of physical, mental and social well-being.

Conclusions: Based on the results of the study, a significant influence of the educational institution on the quality of life of the first grade pupils associated with their health was established.

The level of quality of life corresponds to the level of formation of reading skills.

Key words: quality of life, school, pupils, children

SATYSFAKCJA ZAWODOWA LEKARZY PRACUJĄCYCH
W POLSKICH SZPITALACH

SATISFACTION OF PHYSICIANS WORKING IN POLISH HOSPITALS

Domagała A.1, Dubas-Jakóbczyk K.,1 Peña-Sánchez J.N.2, Kiedik D.3

1INSTYTUT ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI COLLEGIUM MEDICUM, KRAKÓW, POLSKA

2DEPARTMENT OF COMMUNITY HEALTH AND EPIDEMIOLOGY, COLLEGE OF MEDICINE, UNIVERSITY OF SASKATCHEWAN, SASKATOON, KANADA

3KATEDRA ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU UNIWERSYTET MEDYCZNY WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Satysfakcja zawodowa lekarzy jest zagadnieniem wielopłaszczyznowym, uwarunkowanym wieloma czynnikami, m.in. warunkami środowiskowymi, różnorodnością i złożonością wykonywanych zadań, obciążeniem pracą, jak również perspektywami dalszego rozwoju zawodowego. Wiedza na temat poziomu satysfakcji zawodowej jest istotna zarówno dla lekarzy, jak i ich pracodawców. W Polsce do tej pory nie prowadzono na szeroką skalę badania satysfakcji lekarzy zatrudnionych w szpitalach.

Cel pracy: Wielowymiarowa ocena poziomu satysfakcji lekarzy zatrudnionych w polskich szpitalach i określenie czynników, które w najistotniejszy sposób wpływają na satysfakcję zawodową.

Materiał i metody: Badanie zostało przeprowadzone w okresie marzec-czerwiec 2018 w szpitalach z terenu całej Polski. Do badania włączono 15 szpitali, w tym 7 szpitali powiatowych, 5 szpitali specjalistycznych oraz 3 szpitale uniwersyteckie. Wszyscy lekarze zatrudnieni w badanych szpitalach (bez względu na formę zatrudniania) zostali zaproszeni do wypełnienia ankiety w formie kwestionariusza on-line. Badanie miało charakter anonimowy i dobrowolny. Uzyskano odpowiedzi od 1035 lekarzy (response rate 38%), do analizy włączono 1003 kwestionariusze. Narzędzie badawcze zawierało 17 pytań w czterech obszarach: 1. Personal: satysfakcja osobista, 2. Professional: satysfakcja z pracy, 3. Performance: poczucie sprawczości/samoskuteczności oraz 4. Inherent: odnoszący się m.in. do relacji lekarz-pacjent, różnorodności przyjmowanych pacjentów, interakcji z innymi lekarzami. Respondenci oceniali satysfakcję w skali 1–6. Przeprowadzone analizy statystyczne obejmowały ocenę związku między poziomami satysfakcji zawodowej a podstawowymi zmiennymi demograficznymi i związanymi z pracą; oraz wielowymiarową regresję logistyczną opracowaną w celu określenia, które zmienne wiążą się z wyższym poziomem satysfakcji zawodowej. Analizy statystyczne przeprowadzono za pomocą SPSS 23.0 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA). Protokół badania został zatwierdzony przez Komisję Bioetyczną Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Wyniki: Poziom satysfakcji zawodowej w badanej grupie wyniósł 4,1 (SD=0,69) w skali od 1 do 6. Respondenci ocenili najwyżej inherent dimension mean=4.4 (SD=0,66), a najniżej personal dimension mean=3,78 (SD=0.98). Większość lekarzy w badanej grupie (n=568, tj. 56,6%) stwierdziło, że są usatysfakcjonowani z pracy, ale tylko 8,2% respondentów oceniło poziom satysfakcji jako wysoki (≥5). Poziom satysfakcji był niższy w grupie kobiet w porównaniu do mężczyzn (95% CI 0.16-0,48). Każda dodatkowa godzina pracy w tygodniu zmniejszała satysfakcję o 0,97 (95% CI 0.95-0,98). Ponadto lekarze o 1,02 (95% CI 1,01-1,04) raza częściej wskazywali wysoki poziom satysfakcji wraz z każdym kolejnym rokiem doświadczania zawodowego.

Wnioski: Satysfakcja lekarzy w badanej grupie została oceniona jako umiarkowana. Płeć, tygodniowa liczba godzin pracy, liczba lat doświadczenia zawodowego i etap rozwoju zawodowego (tj. posiadanie specjalizacji) to czynniki związane z wyższym poziomem satysfakcji zawodowej.

Key words: physicians, hospitals, physician satisfaction, factors, survey

Słowa kluczowe: lekarze, szpitale, satysfakcja zawodowa, badanie kwestionariuszowe

THE PREVALENCE OF HERPESVIRUSES AMONG UKRAINIAN PATIENTS WITH NEUROINFECTIONS

Dyachenko P.A.

CENTER OF INFECTIOUS DISORDERS OF THE NERVOUS SYSTEM, SI “L.V. GROMASHEVSKY INSTITUTE OF EPIDEMIOLOGY AND INFECTION DISEASES OF NAMS OF UKRAINE”, KYIV, UKRAINE

Introduction: Herpesviruses (HVs) are ubiquitous pathogens that infect humans usually during childhood, followed by a life-long persistence in a latent state in many sites of a body including the nerve cells. After reactivation HVs can affect the Central Nervous System (CNS) becoming a major cause of morbidity and mortality worldwide as well as long-term neurological sequelae. Despite being an important public health problem very few population-based studies were conducted so far in the world and none in Ukraine.

Materials and methods: 107 adult patients with confirmed herpesvirus infection and symptoms of possible encephalitis (CNS lesion) were analyzed in the study. CSF and blood contents, antibody for HVs M and G classes, and MRI scans have been studied, but the crucial diagnostic sign was the presence of specific viral DNA in the CSF or blood.

Results: Of all patients 33 (30.8%) were males, and 74 (69.3%) – females, the male to female ratio was 1:2.2. The median age of patients was 36.9 years (range 20-65 years). Preadmission illnesses lasted a median of 52 days, range 11 to 188. Clinical profiles observed among the patients with herpesvirus in CSF are characterized by extreme diversity and a combination of several CNS symptoms and syndromes. Headache 93 (86.9 %) and cochlea-vestibular impairments 88 (82.2 %) were the most commonly recorded symptoms. The majority of patients 103 (96.2 %) had LPs done either on admission (n=88, 82.2 %) or by the next day. WCC in 71% of CSF samples was < 10 cells/mm3. Lymphocyte prevailed. The genome of HVs was detected in CSF samples obtained from all patients as follows: HSV-1/2 – 13 (12.1 %), VZV – 2 (1.8), CMV – 14 (13 %), EBV – 22 (20.5 %), HHV 6 – 5 (4.7 %), HHV 7 – 13 (12.1 %). Co-infection (≥ 2 HVs) was observed in 38 patients (35.5 %). CSF of 27 patients contained two viral DNA, and 11 – three one in various combination. HHV 8 was not found. MRT findings include focal and diffuse changes of the limbic system around bilateral, temporal, occipital, and frontal areas. Signs develop gradually, but they are somewhat delayed as compared to the clinical symptoms. Taking into account the localization of CNS lesions, the following clinical diagnoses were established: arachnoencephalitis, encephalitis, and meningoencephalitis – 46 (43 %), arachnoiditis – 34 (31.8 %), disseminated encephalomyelitis – 16 (15 %). Treatment Patients with HSV-1/2 and VZV infections received Acyclovir, or Ganciclovir to patients with EBV, CMV, HHV-6, and HHV-7 infections. Outcome The mean duration of hospital stay was 19.7 ± 15.3 days (range: 7-69). As a result of treatment, 55 patients had a good outcome and after discharge they returned home. The condition of 49 patients improved significantly (a decrease of some neurologic symptoms, but with preservation of some manifestations of cerebrosthenic, vestibulo-atactic syndromes, pyramidal insufficiency). These patients were transferred to a convalescence facility. 3 patients, which condition worsened against the background of the therapy (dysfunction of the stem and cortical structures increased), were moved to an intensive care unit for further treatment. No patient died.

Conclusions: The most frequently diagnosed infections in hospital based study were Human herpesvirus 5 (EBV), followed by HSV-1/2, CMV, and HHV-7. Significant part of patients (35.5 %) were co-infected with two or three HVs.

Key words: encephalitis, human herpesviruses

STAN JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM I JEGO WPŁYW NA ZAPADALNOŚĆ NA INFEKCJE DRÓG ODDECHOWYCH

AIR QUALITY IN SILESIAN VOIVODSHIP AND IT’S INFLUESNCE ON INFECTION DISEASE

Działach E.1, Kryska S.2, Kobza J.3, Grajek M.4

1ZAGŁĘBIOWSKIE CENTRUM ONKOLOGII SZPITAL SPECJALISTYCZNY IM. SZ. STARKIEWICZA W DĄBROWIE GÓRNICZEJ, DĄBROWA GÓRNICZA, POLSKA

2ŚLĄSKA WYŻSZA SZKOŁA MEDYCZNA W KATOWICACH, KATOWICE, POLSKA

3ZAKŁAD ZDROWIA PUBLICZNEGO, KATEDRA POLITYKI ZDROWIA PUBLICZNEGO ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, KATOWICE, POLSKA

4ZAKŁAD ZDROWIA PUBLICZNEGO, KATEDRA POLITYKI ZDROWIA PUBLICZNEGO ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, KATOWICE, POLSKA

Wstęp: Zanieczyszczenia powietrza, w tym pył zawieszony, zostały sklasyfikowane przez IARC jako substancje o udowodnionym działaniu rakotwórczym. Równocześnie negatywnie oddziałują na samopoczucie oraz wykazują istotny wpływ na zapadalność na infekcje górnych dróg oddechowych. W większości polskich miast dobowe stężenia PM10 jest zdecydowanie większe niż zalecana wartość przez WHO.

Cel pracy: Analiza stanu jakości powietrza w województwie śląskim w latach 2012-2017 i jego wpływ na zapadalność na infekcje dróg oddechowych.

Materiał i metody: Badanie zostało opracowane na podstawie danych statystycznych sprawozdawanych przez podmioty lecznicze do Narodowego Funduszu Zdrowia, Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej oraz z danych dotyczących jakości powietrza z punktów pomiarowych Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

Wyniki: W analizowanym okresie w województwie śląskim odnotowano spadek zachorowań na infekcje dróg oddechowych przy utrzymującym się na stałym poziomie zanieczyszczeniu powietrza.

Wnioski: Zanieczyszczenia powietrza nie zdają się mieć wpływu na zachorowania na infekcje dróg oddechowych.

Key words: PM10, infection disease, air pollution

Słowa kluczowe: PM10, infekcje dróg oddechowych, zanieczyszczenia powietrza

STAN JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM
I JEGO WPŁYW NA ZAPADALNOŚĆ NA NOWOTWORY PŁUC

AIR QUALITY IN SILESIAN VOIVODSHIP AND IT’S INFLUESNCE
ON LUNG CANCER

Działach E.1, Kryska S.2, Kobza J.3, Kocot A.4, Ćwieczek D.5

1ZAGŁĘBIOWSKIE CENTRUM ONKOLOGII SZPITAL SPECJALISTYCZNY IM. SZ. STARKIEWICZA W DĄBROWIE GÓRNICZEJ, DĄBROWA GÓRNICZA , POLSKA

2ŚLĄSKA WYŻSZA SZKOŁA MEDYCZNA W KATOWICACH, KATOWICE, POLSKA

3ZAKŁAD ZDROWIA PUBLICZNEGO, KATEDRA POLITYKI ZDROWIA PUBLICZNEGO ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, KATOWICE, POLSKA

4ZAGŁĘBIOWSKIE CENTRUM ONKOLOGII SZPITAL SPECJALISTYCZNY IM. SZ. STARKIEWICZA W DĄBROWIE GÓRNICZEJ, DĄBROWA GÓRNICZA, POLSKA

5ZAGŁĘBIOWSKIE CENTRUM ONKOLOGII SZPITAL SPECJALISTYCZNY IM. SZ. STARKIEWICZA W DĄBROWIE GÓRNICZEJ, DĄBROWA GÓRNICZA, POLSKA

Wstęp: Liczba chorych na nowotwory ma tendencję wzrostową. Szacuje się, że nowotwory będą główną przyczyną umieralności zarówno w Polsce, jak i na świecie. Najczęstszą przyczyną umieralności z powodu nowotworów złośliwych wśród obu płci jest rak płuca. Styl życia oraz środowisko bytowania wpływa na powstawanie procesu karcynogenezy.

Cel pracy: Analiza stanu jakości powietrza w województwie śląskim w latach 2012−2017 a wpływ na zachorowalność z powodu raka płuca.

Materiał i metody: Badanie zostało opracowane na podstawie danych statystycznych sprawozdawanych przez podmioty lecznicze do Narodowego Funduszu Zdrowia, Wojewódzkiej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w Katowicach, Krajowego Rejestru Nowotworów oraz z danych dotyczących jakości powietrza z punktów pomiarowych Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

Wyniki: Zanieczyszczenie powietrza na charakter stały natomiast jeśli chodzi o zapadalność na raka płuc wśród mężczyzn odnotowuje się stałą tendencję zapadalności natomiast wśród kobiet od 2013r. wykazuje się tendencję wzrostową. W województwie śląskim odnotowuje się największą liczbę nowych przypadków raka płuc w stosunku do pozostałych województw

Wnioski: Zanieczyszczenie powietrza może przyczyniać się do rozwoju karcynogenezy i zapadalności na raka płuc.

Key words: PM10, lung cancer, air pollution

Słowa kluczowe: PM10, rak płuc, zanieczyszczenia powietrza

ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE WŚRÓD SPORTOWCÓW UPRAWIAJĄCYCH DYSCYPLINY ZESPOŁOWE

EATING HABITS AMONG ATHLETES PRACTICING TEAM DISCIPLINES

Felińczak A.1, Czapla M.1, Ignasiak P.2

1WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, KATEDRA ZDROWIA PUBLICZNEGO, ZAKŁAD ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA UNIWERSYTET MEDYCZNY WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

2ABSOLWENT WYDZIAŁU NAUK O ZDROWIU, KIERUNEK DIETETYKA , UNIWERSYTET MEDYCZNY WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Prawidłowe nawyki zdrowotne są jednym z kilku czynników wpływających na zdolności wysiłkowe sportowca. U sportowców prawidłowa dieta może warunkować nie tylko poprawę wyników, ale także zdrowie. Badania dowodzą, że dieta sportowców jest najczęściej nieprawidłowa.

Cel pracy: Ocena nawyków żywieniowych, poziomu wiedzy żywieniowej i częstotliwości spożycia wybranych produktów przez sportowców uprawiających dyscypliny zespołowe.

Materiał i metody: Badania przeprowadzono za pomocą kwestionariusza do badań poglądów i zwyczajów żywieniowych dla osób w wieku od 16 do 65 lat opracowanego przez Zespół Behawioralnych Uwarunkowań Żywienia, Komitetu Nauk o Żywieniu Człowieka, Polskiej Akademii Nauk. Ankieta składała się z czterech części. Część pierwsza składała się z pytań na temat nawyków żywieniowych i kończyła się kilkoma pytaniami kontrolnymi, które pozwoliły zweryfikować wiarygodność ankietowanych. Część druga zawierała pytania, które umożliwiły obliczenie natężenia cech prozdrowotnej i niezdrowej diety. Część trzecia sprawdzała wiedzę żywieniową zawodników dzięki stwierdzeniom, na które mogli odpowiedzieć „prawda”, „fałsz” lub „trudno powiedzieć”. Część czwarta dotyczyła nawyków zdrowotnych oraz opinii własnej na temat zdrowia, wiedzy żywieniowej i sposobu odżywiania.

Wyniki: W badaniu wzięło udział 175(77 mężczyzn oraz 98 kobiet) sportowców uprawiających siatkówkę, koszykówkę i piłkę nożną. Wszyscy odpowiedzieli na pytania zamieszczone w internetowej, anonimowej ankiecie. Wyniki pokazały że u 62% badanych wiedza żywieniowa jest na poziomie dostatecznym lub niższym. Przy czym poziom wiedzy żywieniowej zawodników różni się między dyscyplinami i wymaga wprowadzenia edukacji żywieniowej Wiedza żywieniowa wpływa na zachowania żywieniowe, które nie są odpowiednie w grupie badanej. Ponad 1/3 ankietowanych (37%) określiło swój sposób odżywiania się jako zły lub bardzo zły. Najczęściej popełnianymi błędami w diecie sportowców zespołowych jest nieregularne spożywanie zbyt małej liczby posiłków, spożywanie zbyt małej ilości wody mineralnej i zbyt częste sięganie po słodycze. Na podstawie częstotliwości spożywania poszczególnych produktów obliczono indeks prozdrowotnej diety i indeks niezdrowej diety, co pozwoliło na ustalenie natężenie cech diety prozdrowotnej, które u 88% badanych było na poziomie niskim.

Wnioski: Niestety sposób odżywiania badanych sportowców jest daleki od wzorca, jakim jest Szwajcarska Piramida Żywienia dla osób aktywnych fizycznie. Pomimo doniesień naukowych na temat wpływu sposobu odżywiania na wyniki sportowe, wciąż mało sportowców grających na wysokim poziomie przestrzega zasad racjonalnego żywienia. Wprowadzenie zajęć edukacyjnych ze specjalistą w zakresie żywienia zwiększy świadomość żywieniową grupy badanej.

Słowa kluczowe: wiedza żywieniowa, sporty zespołowe, nawyki żywieniowe

Key words: nutritional knowledge, team disciplines, eating habits

WIEDZA ŻYWIENIOWA ORAZ ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE
OSÓB Z CELIAKIĄ

NUTRITIONAL KNOWLEDGE AND BEHAVIOR OF PEOPLE
WITH CELIAC DISEASE

Felińczak A1, Czapla M.1, Misiek K.2

1Wydział Nauk o Zdrowiu, Katedra Zdrowia Publicznego, Zakład Organizacji i Zarządzania, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu, Wrocław, Polska

2Absolwent Wydziału Nauk o Zdrowiu, kierunek Dietetyka , Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu, Wrocław, Polska

Wstęp: Celiakia to choroba immunologiczna wywołana obecnością glutenu i powiązanymi z tym białkiem prolaminami obecnymi u osób predysponowanych genetycznie. Choroba występuje w kilku postaciach, niełatwych do zdiagnozowania. Chorobie trzewnej towarzyszą objawy ze strony wielu układów. Jedyną metodą leczenia jest zastosowanie diety bezglutenowej i przestrzeganie jej zasad do końca życia. Dlatego tak ważna jest wiedza żywieniowa osób z celiakią.

Cel pracy: Scharakteryzowanie wiedzy żywieniowej oraz analiza zachowań żywieniowych osób z celiakią. Dodatkowo, badanie miało na celu próbę wykazania zależności pomiędzy poziomem wiedzy żywieniowej respondentów a zachowaniami żywieniowymi.

Materiał i metoda: Badaniem objęto 110 osób należących do grup zrzeszających osoby z celiakią i na diecie bezglutenowej. Badanie przeprowadzono metodą ankietową. W tym celu wykorzystano kwestionariusz ankiety utworzony w oparciu Kwestionariusz do badania poglądów i zwyczajów żywieniowych KomPan.

Wyniki: Przeważającą część grupy badanej stanowiły kobiety. Większość badanych posiadała BMI w normie oraz była aktywna zawodowo. Wśród najliczniejszej grupy respondentów występowały prawidłowe zachowania żywieniowe. Badane osoby z dostatecznym i niedostatecznym poziomem wiedzy żywieniowej cechowała mniejsza świadomość dotycząca zasad odżywiania obowiązujących na diecie bezglutenowej niż respondentów z dobrym poziomem wiedzy żywieniowej.

Wnioski: Badanie wykazało zależność między zachowaniami żywieniowymi a poziomem wiedzy żywieniowej wśród grupy badanej. Respondenci z dobrą wiedzą żywieniową mają świadomość jakie produkty należy wybierać stosując dietę bezglutenową, a także jak często je spożywać. Natomiast badane osoby z wiedzą żywieniową na poziomie niedostatecznym wymagają edukacji żywieniowej celem zmiany zachowań żywieniowych i poprawy stanu zdrowia.

Słowa kluczowe: celiakia, gluten, dieta bezglutenowa, wiedza żywieniowa, zachowania żywieniowe

Key words: celiac disease, gluten, gluten-free diet, nutritional knowledge, nutritional behavior

PROBLEM OF PREVENTION OF NON-COMMUNICABLE DISEASES:
THE POINT OF VIEW OF MEDICAL STUDENTS

Galiienko L.I., Gruzieva T.S.

NATIONAL BOGOMOLETS MEDICAL UNIVERSITY, KIEV, UKRAINE

Introduction: The issue of ensuring effective counteraction to epidemic of non-communicable diseases remains one of the most pressing problems of modern medicine in Ukraine and in the world. It is connected with the epidemic nature of spread, unfavorable medical and social consequences and economic losses associated with non-communicable diseases. Negative medical and demographic trends in Ukraine increase the importance of improving preventive principles in the field of health care, the opportunity of substantiation of innovative approaches to the prevention of non-communicable diseases and the formation of a healthy lifestyle of population.

Aim: Successful solution of the problem of non-communicable diseases prevention depends to a large extent from active prophylactic position, the level of theoretical training of medical staff, the formation their proper practical skills in preventing of non-communicable diseases. To substantiate the ways of improving the training of doctors on the prevention of non-communicable diseases and the formation of a healthy lifestyle of the population in the modern conditions.

Material and methods: An analysis of national and foreign literature on the problem of the prevention of non-communicable diseases, program and strategic documents of the World Health Organization has been carried out. A sociological study on the prevention of non-communicable diseases was conducted among the students of the medical university. Bibliosemantic, medical-statistical and sociological methods were used.

Results: The results of sociological researches among the graduates of medical university have shown that the majority of them understand the relevance of the problem of non-communicable diseases, significance of their prevention and the importance of formation the principles of a healthy life-style of population. At the same time it was found that some future doctors do not have sufficient knowledge on modern methods of effective correction of risk factors for the development of leading non-communicable diseases, in particular, arterial hypertension (63.0 ± 4.8 per 100), forms and standards of work prevention (56 , 0 ± 4.9) for the prevention of arterial hypertension.

Conclusions: The results of conducted study allow us to conclude about necessity of strengthening the preventive component of training of future doctors. Particular emphasis should be placed on raising the level of theoretical knowledge and practical skills of future doctors in prevention of non-communicable diseases, correction the risk factors of their development and providing effective support to patients in formation of the principles of a healthy life-style.

Key words: health, prevention, healthy lifestyle, non-communicable diseases, higher medical education.

WYSTĘPOWANIE CHOROBY ZWYRODNIENIOWEJ STAWÓW
I INNYCH SCHORZEŃ UKŁADU RUCHU NA TERENIE WYBRANYCH PLACÓWEK MEDYCZNYCH W USTRONIU W LATACH 2010−2015

THE OCCURRENCE OF OSTEOARTHRITIS AND OTHER DISORDERS
OF THE MUSCULOSKELETAL SYSTEM IN SELECTED MEDICAL FACILITIES IN USTROŃ IN 2010−2015

Góra D.

WYDZIAŁ NAUK O ZIEMI, UNIWERSYTET ŚLĄSKI, KATOWICE, POLSKA

Wstęp: Odsetek występowania chorób zwyrodnieniowych stawów wzrasta z wiekiem i wynosi według różnych źródeł 12–15% w populacji osób w wieku 25 lat i starszych, natomiast u osób w wieku 65 lat i powyżej od 33,6% do 70%. W krajach Europy Zachodniej choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego występuje u od 3 do 11% osób powyżej 35 roku życia. Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego upośledza jego czynność u około 10% osób po 55.roku życia, spośród których u jednej czwartej powoduje trwałe kalectwo. Istotne znaczenie w przebiegu choroby ma rehabilitacja oraz lecznictwo uzdrowiskowe.

Cel pracy: Przedstawienie występowania wybranych chorób zwyrodnieniowych stawów i innych schorzeń układu ruchu u pacjentów Śląskiego Centrum Reumatologii, Rehabilitacji i Zapobiegania Niepełnosprawności im gen. Jerzego Ziętka w Ustroniu oraz Śląskiego Centrum Rehabilitacji i Prewencji w Ustroniu w latach 2010−2015 oraz omówienie kilku form lecznictwa uzdrowiskowego stosowanych w chorobach układu ruchu.

Materiały i metody: W grudniu 2017 r. otrzymano dane statystyczne dotyczące występowania wybranych schorzeń układu ruchu hospitalizowanych pacjentów. W oparciu o dane sporządzono odpowiednie wykresy.

Wyniki: Najczęstszym schorzeniem układu ruchu występującym na terenie omawianych placówek jest choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego i biodrowego. Innymi odnotowanymi schorzeniami układu ruchu są choroby krążków międzykręgowych oraz następstwa złamania i zwichnięcia kończyny dolnej i górnej.

Wnioski: 1. Postępująca niesprawność oraz odczuwane dolegliwości bólowych znacząco wpływa na trudności chorych w wykonywaniu czynności dnia codziennego.

2. Przewlekły przebieg choroby wpływa na poczucie izolacji oraz na ograniczenie dotychczas odgrywanych ról społecznych.

3. Lecznictwo uzdrowiskowe wydaje się skuteczną formą leczenia zachowawczego chorób układu ruchu. Przyczynia się do zmniejszenia natężenia bólu oraz do zwiększenia zakresu ruchomości stawu.

4. Istotne znaczenie w przypadku omawianych chorób ma zdrowy styl życia oraz odpowiednia aktywność fizyczna dostosowana do wieku, możliwości i stadium określonej choroby układu ruchu.

Słowa kluczowe: lecznictwo uzdrowiskowe, rehabilitacja, aktywność fizyczna

Key words: health resort treatment, rehabilitation, physical activity

 

ANALIZA WYBRANYCH ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA
W 2017 ROKU W KATOWICACH

ANALYSIS OF SELECTED AIR POLLUTANTS KATOWICE IN 2017 YEAR

Góra D.

UNIWERSYTET ŚLĄSKI, WYDZIAŁ NAUK O ZIEMI, KATOWICE, POLSKA

Wstęp: Zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego następuje wskutek wprowadzenia do niego substancji stałych, ciekłych lub gazowych w ilościach, które mogą oddziaływać szkodliwie na organizm człowieka, zwierzęcia, rośliny, wodę i powodować inne szkody w środowisku naturalnym. Na terenie Katowic i całego województwa śląskiego głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza jest emisja antropogeniczna związana ze źródłami powierzchniowymi, punktowymi oraz liniowymi.

Cel pracy: Ocena poziomu zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego tlenków azotu, pyłu zawieszonego PM2,5 i PM10 oraz benzo(a)pirenu w 2017 roku na terenie miasta Katowic. Omówiono również sposoby zapobiegania niskiej emisji oraz przedsięwzięcia organizowane przez miasto w celu poprawy jakości powietrza.

Materiał i metody: W artykule uwzględniono dane, które pochodzą z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach. Dalszym etapem było sporządzenie odpowiednich wykresów, które przedstawiają stężenia związków chemicznych w powietrzu w poszczególnych miesiącach w 2017 roku. Dane te pochodzą z dnia 31 sierpnia 2018 r. Metoda pomiarowa stężeń tlenków azotu oparta jest na zjawisku chemiluminescencji, czyli emisji energii w postaci światła w wyniku reakcji chemicznej. Metoda pomiarów pyłu zawieszonego polega na użyciu poborników pyłowych, do których zasysane jest powietrze atmosferyczne. Po 14 dniach wszystkie są wyjmowane i ważone jako filtry po tzw. ekspozycji. Z różnic mas przed ekspozycją filtra i po niej wyliczane są stężenia pyłów.

Wyniki: Średnioroczne dopuszczalne stężenie pyłu zawieszonego PM٢,٥ zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia ٢٤ sierpnia ٢٠١٢ r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu ze względu na ochronę zdrowia ludzi powinno wynosić ٢٥ µg/m3 (stężenie roczne wynosiło 31 µg/m3), pyłu zawieszonego PM10 nie powinno przekraczać 40 µg/m3 (stężenie roczne wynosiło 46 µg/m3, benzo(a)pirenu powinno wynosić do 1 ng/m3 (stężenie roczne wynosiło 7,76 ng/m3), a tlenków azotu nie powinno przekraczać 30 µg/m3 (stężenie roczne wynosiło 53 µg/m3).

Wnioski: Przeprowadzona analiza wykazała, że w roku 2017 na terenie omawianego miasta nastąpiło blisko 6-krotne przekroczenie normy benzo(a)pirenu, pyłu zawieszonego PM2,5 i PM10 o 6 µg/m3, a tlenków azotu aż o 23 µg/m3. Najwyższe średnie miesięczne stężenia wymienionych substancji odnotowano w sezonie grzewczym. Ograniczenie niskiej emisji można osiągnąć poprzez między innymi: likwidację indywidualnego źródła ciepła i podłączenie budynku do miejskiej sieci ciepłowniczej, wymianę kotła centralnego ogrzewania i instalacji centralnego ogrzewania, docieplenie ścian budynku, wymiana okien oraz zastosowanie alternatywnych źródeł ciepła (kolektorów słonecznych, pomp ciepła). Poza tym zakłady przemysłowe powinny dążyć do zastępowania starych technologii nowymi, czyli mniej uciążliwymi dla środowiska. Dążenie do obniżenia wartości poziomów zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego jest konieczne ze względu na wspólne dobro populacji zamieszkującej ten teren.

Słowa kluczowe: pył zawieszony PM2,5, pył zawieszony PM10, benzo(a)piren

Key words: particulate matter PM2,5, particulate matter PM10, benzo(a)pyrene

WYSOKOŚĆ STAWKI ŻYWIENIOWEJ JAKO CZYNNIK DETERMINUJĄCY JAKOŚĆ ŻYWIENIA W WYBRANYCH DOMACH POMOCY SPOŁECZNEJ WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO (DONIESIENIE WSTĘPNE)

THE NUTRITIONAL RATE AS A DETERMINANT OF THE QUALITY OF NUTRITION IN THE SELECTED NURSING HOMES IN THE SILESIAN REGION (PRELIMINARY RESEARCH)

Grajek M.1, Kobza J.1, Geremek M.1, Grochowska-Niedworok E.2, Działach E.3

1ZAKŁAD ZDROWIA PUBLICZNEGO, KATEDRA POLITYKI ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ ZDROWIA PUBLICZNEGO W BYTOMIU, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

2ZAKŁAD ŻYWIENIA CZŁOWIEKA, KATEDRA DIETETYKI, WYDZIAŁ ZDROWIA PUBLICZNEGO W BYTOMIU, ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, BYTOM, POLSKA

3ZAGŁĘBIOWSKIE CENTRUM ONKOLOGII SZPITAL SPECJALISTYCZNY IM. SZ. STARKIEWICZA W DĄBROWIE GÓRNICZEJ, DĄBROWA GÓRNICZA, POLSKA

Wstęp: W wielu europejskich krajach obserwuje się niepokojący trend złego stanu odżywienia pensjonariuszy domów pomocy społecznej (DPS). Taki stan spowodowany jest przez zbyt małą podaż żywności, co powoduje niedożywienie, niską jakość życia i podwyższone ryzyko śmiertelności. Zapewnienie odpowiedniego wyżywienia pensjonariuszy jest jednym z podstawowych zadań w zakresie potrzeb bytowych, które stawia się DPS-om w systemie pomocy instytucjonalnej. Niejednokrotnie kwota przeznaczona na dobowe wyżywienie pensjonariusza lub tzw. „wsad do kotła” jest niewystarczająca. Przyczyn takiego stanu rzeczy dopatrywać się można w zarządzaniu DPS i systemie polityczno-prawnym, który niejednoznacznie normalizuje poziom stawki pieniężnej przypadającej na wyżywienie pensjonariuszy, a także zróżnicowanie w przyjętej organizacji żywienia (catering, dzierżawa, własna kuchnia).

Cel pracy: Określenie zależności pomiędzy wysokością stawki żywieniowej w DPS, a jakością żywienia w tych placówkach.

Materiał i metody: Materiał do badań stanowiło 120 jadłospisów dekadowych pochodzących z 30 placówek DPS zlokalizowanych na terenie Katowic, Chorzowa, Bytomia i Zabrza. Jadłospisy dekadowe poddano ocenie jakościowej metodą Starzyńskiej, a wyniki tej oceny porównano z wysokością stawki żywieniowej w badanych DPS-ach. Wyróżnikami które brano pod uwagę w ocenie jakościowej były: liczba posiłków podczas dnia, częstotliwość spożycia produktów mlecznych, zbożowych oraz produktów pochodzenia zwierzęcego
i roślinnego. W statystycznym opracowaniu danych wykorzystano test Kurskala-Wallisa (p=0,05).

Wyniki: DPS-y biorące udział w badaniu podzielono pod względem wysokości stawki żywieniowej. Wykazano, że 14% placówek posiadało stawkę dobową w wysokości 14,00−16,00 zł na osobę, 21% stawkę 12,00−13,99 zł, 24% − 10,00−11,99 zł, 24% − 8,00−9,99 zł, 17% − 6,00−7,99 zł. Na podstawie porównania wysokości stawki żywieniowej z wyróżnikami jakościowymi ocenianych jadłospisów wykazano, że placówki z wyższą stawką żywieniową (12,00−16,00 zł – 35%) zapewniają pensjonariuszom 5 posiłków dziennie. Podobna sytuacja dotyczy produktów pochodzenia roślinnego – tylko 23% placówek o stawce niższej niż 11,99 zł zapewnia świeże warzywa i owoce pensjonariuszom, w przypadku stawki powyżej 12,00 zł jest to 67% placówek. W przypadku produktów zbożowych placówki o stawce żywieniowej poniżej 11,99 zł otrzymywały pełną liczbę punktów za tą grupę produktów spożywczych (68% placówek).

Wnioski: Na podstawie przeprowadzonych badań wstępnych wykazano, że istnieje zależność pomiędzy wysokością stawki żywieniowej w DPS-ach a jakością żywienia w tych placówkach. DPS-y, w których dobowa stawka żywieniowa przypadająca na jednego mieszkańca jest wyższa charakteryzują się większą liczbą punktów otrzymywanych w ocenie jakościowej. Wyjątek stanowią produkty zbożowe, gdzie wykazano, że placówki o niższej stawce żywieniowej wykazują ich więcej w swoich jadłospisach. Przeprowadzone badania należałoby rozszerzyć w przyszłości o inne metody punktowe wykorzystywane w ocenie jakości jadłospisów (np. Bielińskiej, Szewczyńskiego, Indeksu Jakości Racji Pokarmowej) oraz aspekt zawartości podstawowych mikro- i makroskładników odżywczych.

Słowa kluczowe: domy pomocy społecznej; dobowa stawka żywieniowa; jadłospisy dekadowe; pomoc instytucjonalna państwa

Key words: social welfare homes; daily feeding rate; decade menus; institutional support of the state

WIELOCHOROBOWOŚĆ W WIEKU STARSZYM
– WYZWANIE DLA ZDROWIA PUBLICZNEGO

MULTI-BORNE DISEASES IN OLD AGE
– A CHALLENGE FOR PUBLIC HEALTH

Grajek M.1, Kobza J.1, Geremek M.1, Działach E.2

1Zakład Zdrowia Publicznego, Katedra Polityki Zdrowia Publicznego, Wydział Zdrowia Publicznego w Bytomiu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Bytom, Polska

2Zagłębiowskie Centrum Onkologii Szpital Specjalistyczny im. Sz. Starkiewicza w Dąbrowie Górniczej, Dąbrowa Górnicza, Polska

Wstęp: W Polsce coraz bardziej widoczny jest proces zmiany struktury demograficznej, którego cechą jest rosnący odsetek osób w podeszłym wieku. Według szacunków Głównego Urzędu Statystycznego w 2050 roku osoby po 60 r.ż. będą stanowiły 40% populacji polskiej. Długowieczność społeczeństwa może stanowić wypadkową korzystnego współdziałania czynników genetycznych, środowiskowych, opieki medycznej, czy też stylu życia obejmującego m.in.: zachowania żywieniowe i dbałość o kondycję fizyczną.

Cel pracy: Przegląd wybranego piśmiennictwa dotyczącego wielochorobowości i niepełnosprawności osób starszych oraz omówienie wyników badań prowadzonych przez ekspertów z dziedziny geriatrii i gerontologii.

Wyniki: W badaniach Barnett i wsp. zaobserwowano, że osoby powyżej 60 r.ż. częściej korzystają z opieki medycznej z powodu więcej niż jednej dolegliwości, wśród osób 65+ są to przynajmniej trzy schorzenia. W grupie osób powyżej 80 r.ż. ponad 10% choruje na 8 schorzeń równocześnie. Gill i wsp. dokonali analizy niepełnosprawności pacjentów w ostatnim roku życia (84,5±5,5 lat). Wykazano, że zaledwie 17% pacjentów utrzymało sprawność w ostatnich miesiącach życia, 83% stanowiły osoby niepełnosprawne z czego 20% utraciło sprawność w ciągu ostatnich 3 miesięcy, a 22% stanowiły osoby trwale i ciężko niepełnosprawne. Na podstawie badań Kirkwood i wsp. można wnioskować, że powyżej 60 r.ż. znacząco wzrasta śmiertelność zależna od wieku, a maleje prawdopodobieństwo przeżycia.

Wnioski: Zmiany zachodzące w organizmie wynikające z przebiegu procesu starzenia, a obejmujące wszystkie układy predysponują do występowania różnych chorób somatycznych i psychicznych. W badaniach naukowych podkreśla się, że konsekwencje zmian spowodowanych procesem starzenia, stanowią podłoże tzw. wielkich problemów geriatrycznych. Ponad 50% osób w podeszłym wieku choruje na trzy lub więcej schorzeń przewlekłych, których kumulacja składa się na indywidualny obraz chorobowy pacjenta. Wielochorobowość jest obciążona wyższym odsetkiem zgonów, niesprawności i występowaniem niekorzystnego zjawiska polipragmazji, co niejednokrotnie powoduje pogorszenie stanu zdrowia osoby starszej i wiąże się z częstszym korzystaniem przez pacjentów z opieki specjalistycznej i świadczeń pomocy społecznej.

Słowa kluczowe: wielochorobowość; podeszły wiek; seniorzy; polipragmazja.

Key words: multidisease, old age, seniors, polypragmasy

NEW EDUCATIONAL PROGRAMS PREPARATION FOR PUBLIC HEALTH MASTERS TRAINING IN UKRAINE

Gruzieva T.S., Hrechyshkina N.V., Litvinova L.O., Pelo I.M., Omelchuk S.T.

BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

Introduction: Ukraine’s choice to the European integration vector of development, implementation of reforms in all aspects of social life including public health, have necessitated the development of public health services. This direction is fully in line with the European Health Policy 2020, the Association Agreement between Ukraine and the European Union, the National Strategy for the Development of the Health Care System in Ukraine until 2020. Personnel’s training for the public health system first of all requires the development of new educational programs in public health, which determines the relevance of the study.

Aim: To substantiate and develop the educational training of the new educational discipline “Social Medicine, Public Health” for the preparation of future health care masters.

Materials and methods: Analytical, bibliosemantic, sociological and medical-statistical methods are used in the paper. Research materials include strategic documents on health care and public health at the international, European, regional and national levels, European program of key competences for public health specialists ASPHER; the educational programs of medicine and public health masters’ preparation of the leading European universities, the results of a sociological survey of healthcare organizers and professors of specialized departments of higher education institutions of Ukraine.

Results: According to the results of the analysis of the research materials, an educational program “Social Medicine, Public Health” was developed for the training of medicine masters. It includes the purpose and tasks of the discipline, competence and learning outcomes, information volume of the discipline with a breakdown into content modules, with the distribution of hours for lectures, practical classes and self-study work of the student, the content of each topic, the form and methods of control, a list of topics for self-study work and a list of questions for the final module control, a list of recommended literature, information sources, etc. The educational program includes 4 content modules: “Biostatistics”, “Public Health”, “Organization of Health Care”, “Health Economics”. It is envisaged to study the disciplines at the III, V and VI years, with volumes 90, 90, 45 and 45 hours, respectively. During the formation of the content for academic discipline, along with traditional subjects a number of qualitatively new topics have been proposed, namely on public health: “Methodological foundations for studying the burden of diseases”, “Population research on quality of life”, “Methodology for analyzing the causes of social inequalities in health care”, “Visualization and effective presentation of health data”, “Interpretation and publication of public health data”. It is planned to introduce modern forms of training, namely work in small groups, team work on cases, that is to promote the development of communication skills, managerial abilities. The developed educational program of the educational discipline “Social Medicine, Public Health” for the training of medicine masters was approved by the central methodical cabinet of higher education of the Ministry of Health of Ukraine and recommended for implementation in all institutions of higher medical education.

Conclusion: The introduction of the new typical program of educational discipline “Social Medicine, Public Health” for the medicine masters training in the educational process of higher medical education institutions in Ukraine creates conditions for modern healthcare personnel qualitative training, including the public health system and taking into account the prospects for reforming the national health system, implementing its strategic priorities.

Key words: public health, educational programs, masters preparation

THE TRENDS OF ONCOLOGICAL DISEASES IN UKRAINE AND ITS PREVENTION AS A BASE FOR DEVELOPMENT OF CANCER MEASURES

Gruzieva T.S., Kurylo T.M.

BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

Introduction: One of the important operational functions of public health is the epidemiological surveillance and assessment of health state and population well-being. Monitoring of the prevalence of oncological pathology reveals its trends and features among different groups of the population, establishes cause-effect relationships to develop measures for its reduction. In view of the high prevalence of cancer in Ukraine and a significant proportion in the structure of disability and mortality, the in-depth analysis of this problem is a relevant scientific and practical task.

Aim: The analysis of the cancer prevalence of the population of Ukraine in dynamics from 1991 to 2017, preventive activities of primary health care professionals on the prevention and timely detection of cancer pathology to justify the response.

Materials and methods: Monitoring of the oncological morbidity was carried out using epidemiological and medical-statistical methods using data from the Center of Medical Statistics of the Ministry of Health of Ukraine, as well as the data of the European database “Health for All”. Investigation of preventive activities of primary health care professionals has been carried out using sociological, medical-statistical methods and a special questionnaire.

Results: Analysis of the cancer prevalence of the population of Ukraine during 1991-2017 showed its increase from 303,7 to 319,3 per 100 thousand, or by 5,1%. The highest levels of prevalence were detected in 2010-2013 (341,2-360,3 cases per 100 thousand). It has been established that the urban population has a significantly higher level of morbidity (by 8,2 %) compared to rural population, which may be both a consequence of a higher prevalence of diseases in cities and a better detection of these diseases. The contingent of cancer patients in 2017 reached 1,01 million in Ukraine and exceeded the indicator of the previous year by 23,6 thousand. The growth rates of cancer disability among the adult population during 2016-2017 from 9,2 to 9,3 cases per 10 thousand, and among the working-age population – from 9,6 to 9,7 per 10 thousand were detected. In the structure of population mortality in 2017, neoplasms took second place with a share of 13,6 %. The mortality rate from oncopathology was 158,2 per 100 thousand population, and more than one third of the dead were people of working age. It has been established that standardized mortality rates from malignant neoplasms in Ukraine during the period from 1991 to 2015 tended to decrease by 22,9 %, which coincides with the trend in the countries of the WHO European Region (-20,1%) and the tendency in the EU countries ( -20,4%). At the same time, the death rate among the working-age population in Ukraine in 2015 was 30,8 % higher than in the EU and 26,2 % higher than in the WHO European Region. The research revealed the disadvantages of preventive work in the primary health care unit. Thus, X-ray examination of the chest is prescribed only in the case of patient complaints – 9,3 % of the respondents, breast examination – 9,4 %, Papanicolauke test – 19,4 %, digital examination of the rectum – 27,5 %. At the same time, early cancer detection, screening of patients at risk is crucial for the effectiveness of treatment.

Conclusion: High levels of cancer prevalence of the Ukrainian population, negative trends and significant medical and social losses, and the disadvantages of preventive work require an increase of the level of prevention and ensuring the timely diagnosis and quality of treatment of this pathology, first of all, in the primary link of health care, improving the specialists training with an emphasis on deepening of knowledge and on acquisition of skills and competences in the field of cancer prevention.

Key words: prevalence of oncological pathology, mortality, prevention, primary health care

KTO ODPOWIADA ZA KOMUNIKACJE MARKETINGOWĄ W SZPITALU?

WHO IS RESPONSIBLE FOR MARKETING COMMUNICATION
IN HOSPITAL?

Grzebieluch J.1, Bandurska A.2,

1ZAKŁAD ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA, KATEDRA ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

2ABSOLWENTKA KIERUNKU ZDROWIE PUBLICZNE WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Społeczny wymiar internetu stanowi jeden z największych osiągnięć w zakresie komunikacji społecznej, jaki dokonał się z początkiem XXI wieku. Porzucenie mediów tradycyjnych na rzecz nowych mediów doprowadziło do niemałych zmian schematów postępowania w praktyce marketingowej. Nowoczesna komunikacja marketingowa wykorzystuje media społeczne w ogromnym stopniu. Z pojęciem social media kojarzą się przede wszystkim portale społecznościowe, takie jak: Facebook, Twitter, Instagram, YouTube czy LinkedIn, jednak są to także aplikacje (np. Snapchat), blogi, vlogi (wideo blogi), biznesowe sieci społecznościowe, fora dyskusyjne, mikroblogi, portale umożliwiające udostępnianie zdjęć, a także wiele innych. Podmioty ochrony zdrowia wykorzystują media społecznościowe do kreowania własnego wizerunku. Wzrost konkurencyjności tej branży powoduje konieczność ciągłego ulepszania działań marketingowych, które w odpowiedni sposób prowadzone pozwalają na zdobycie przewagi konkurencyjnej. Ponadto ogromny zasięg mediów społecznościowych umożliwia sprawną edukację zdrowotną. W każdej organizacji, także w podmiocie leczniczym, jakim jest szpital, istotne jest, aby komunikacją marketingową zajmowały się osoby w odpowiedni sposób to tego przygotowane.

Cel pracy: Określenie, kto w szpitalach klinicznych w Polsce jest odpowiedzialny za komunikacje marketingową i w jaki sposób jest ona prowadzona.

Materiał i metody: Badanie zostało przeprowadzone w okresie od września 2017 roku do marca 2018 roku na grupie szpitali klinicznych w Polsce. Odpowiedź uzyskano od 24 szpitali spośród 38. W badaniu wykorzystano autorski kwestionariusz ankiety, a także posłużono się metodą desk research

Wyniki: Jedynie w 11 strukturach organizacyjnych szpitali obecny jest dział odpowiedzialny za marketing (a zatem także PR, komunikację, promocję, wizerunek itp.). Pozostałe 27 szpitale nie posiada takiego działu, nie udostępniają one informacji o nim na oficjalnej stronie internetowej ani też nie udzieliły informacji bezpośredniej dotyczącej tego, czy jakikolwiek inny dział w ich strukturach podejmuje działania z zakresu marketingu, komunikacji i promocji. Badanie wzbogacono o informacje pozyskane w drodze rozmów telefonicznych z przedstawicielami szpitali bądź korespondencji mailowej, Ponad 60% placówek spośród 11 posiadających dział związany z marketingiem, informacje o tej jednostce udostępnia na oficjalnej stronie www. Nazwy działów są bardzo zróżnicowane. Jedynie 9 badanych szpitali klinicznych zatrudnia osobę na samodzielnym stanowisku, którą jest rzecznik prasowy. W 3 podmiotach rzecznik prasowy jest jednocześnie specjalistą ds. kontaktów z mediami oraz specjalistą ds. PR. Pozostałe 18 szpitali nie posiada rzeczników prasowych bądź nie udostępnia takich informacji w oficjalnej komunikacji.

Wnioski: Zaledwie 29% badanych szpitali udostępnia informacje o działach odpowiedzialnych za marketing i komunikację. Aż 29 (76%) szpitali klinicznych w Polsce nie posiada osoby na samodzielnym stanowisku odpowiedzialnej za marketing internetowy i social media. Jedynie 3 placówki spośród nich zastępują takie stanowisko działem marketingu.

Słowa kluczowe: social media, szpital, personel, badanie

Key words: social media, hospital, personel, research

PHARMACY FRAUD AS A THREAT FOR PUBLIC HEALTH

Gutorova N.O., Pashkov V.O.

Poltava law Institute of Yaroslav Mudry National Law University, Poltava, Ukraine

Introduction: Pharmacy is one of the necessary components of the health care system. It is obvious that the success of treatment depends largely on the proper prescription and usage of effective medicines. At the same time, modern pharmacy is one of the fastest growing and highly profitable sectors of the global economy. High profitability and the rapid development of the pharmaceutical market increases the risks of unfair activities in order to obtain high incomes. Therefore, it is very important for the state to take effective measures to combat fraud in pharmacy.

Aim: To improve the regulation of the pharmaceutical activity by the legislation, optimizing of criminal liability for such violations in ensuring patients’ right to life and health.

Material and methods: This study is based on regulation acts, Council of Europe Convention on the Counterfeiting of Medical Products and Similar Crimes Involving Threats to Public Health, EU and Ukrainian regulation acts, judicial statistics and practice of Ukraine on the criminal liability of those who committed crimes in the field of pharmaceutical activity, scientific researches and opinions of progressively-minded people in this sphere. It uses dialectical, comparative, analytic, synthetic and comprehensive research methods.

Results: As the analysis shows, the following types of fraud in a pharmacy should be highlighted: 1. the spread of falsified medicines and medical devices; 2. violations in clinical trials and registration of medicines and medical devices; 3. joint agreement on corruption between doctors and medical representatives of pharmaceutical companies; 4. actions aimed at deceiving patients for the purpose of excessive use of drugs that are sometimes dangerous to their lives and health. These types of pharmacy fraud are typical for most countries of the world, but in countries with transitional economies, including Ukraine, the danger of such activities increases significantly. This is due to several factors, such as: a. high levels of corruption; b. weakness of the system of criminal justice; c. the lack of tradition of integrity in business.

Conclusion: There are two types of measures to combat the pharmacy fraud: effective regulation of the pharmaceutical activity by the legislation and criminal liability for such violations. Effective regulation should include measures that are designed to prevent these crimes. It has been proven that the use of blockchain technology can minimize the risks of supplying counterfeit medicines to patients and other illegal activities in the pharmaceutical field, but this requires adequate legal support. If the regulation by the legislation is not enough, the state should apply criminal liability. It is necessary to implement in full the provisions of the Council of Europe Convention on the Counterfeiting of Medical Products and Similar Crimes Involving Threats to Public Health in the national criminal legislation. An optimal model of sanctions for these crimes should include a basic punishment and additional punishments. The basic punishment is the deprivation of liberty for serious crimes or restriction of liberty. The last one should include community service and prohibition to change the permanent place of residence without the permission, with the use of the electronic surveillance system. The additional punishments consist of fine and deprivation of the right to occupy certain positions or engage in certain activities.

Key words: Pharmacy, medicine, public health, fraud, punishment

REHABILITATION PROBLEMS OF MILITARY OPERATIONS PARTICIPANTS AND WAYS OF THEIR CLENCHING

Havlovskyi O.D, Holovanova I.A., Ovcharenko O.M.

UKRAINIAN MEDICAL STOMATOLOGICAL ACADEMY, POLTAVA, UKRAINE

Introduction: The number of military operations participants constantly grows because of the prolongation of military operations in the East of Ukraine. This status has already been given to 346 340 persons as of 01.10.2018. The participants of military operations suffer not only from physical but psychological traumas, therefore require rehabilitation on their way to the full-value life reversion.

Aim: To make the thorough analysis of rehabilitation problems of military operations participants to increase the effectiveness of rehabilitation service granting.

Materials and methods: the military operations rehabilitation all-embracing analysis.

Results: The most important problems of rehabilitation service granting in Ukraine are such:

• the imperfect and fragmentary state of legislative as well as normative-legal basis;

• the insufficient level of coordination between central authorities and organizations, providing rehabilitation service;

• the absence of rehabilitation service whole system, integrating all the phases and levels of service granting;

• the insufficiency of national budget, the personnel support of rehabilitation system does not correspond to international and European standards;

• the ineffective governance in the rehabilitation service granting system.

The appropriate ways to solve the military operations participants’ rehabilitation problems could be suchlike:

• to optimize the governance simultaneously to the rehabilitation service quality increase due to algorithms of legislation improvement and e-government administration instruments inculpation;

• to use in a full-measured manner the social order mechanism in rehabilitation service planning and financing means;

• the develop up-to-day system of military operations participants’ requires administration, based on «the one window» principle, to provide complex e-accounting of military operations participants’ and their rehabilitation needs;

• to work out and to establish the military operations participant e-card;

• to improve the rehabilitation service targeted financing mechanism;

• to improve the process of training and re-training of specialists in rehabilitation sphere;

• to treat and to introduce international standards of rehabilitation medicine in Ukraine;

• to make the rehabilitation institutions complex audit aiming to reveal their correspondence to modern international rehabilitation standards;

• to set up the mechanism of quality and impact evaluation of the rehabilitation service granting projects;

• to organize professional communities in the rehabilitation sphere as the main institute to guarantee the rehabilitation service quality;

• to enhance the awareness of military operations participants about the rehabilitation service opportunities;

• to develop and to introduce medical and psychological screening programs, psychological state and health status monitoring, and complex means of psychological rehabilitation of military operations participants likewise members of their families.

Conclusions: The whole system of rehabilitation service granting of military operations participants is ineffective and requires improvement.

Key words: rehabilitation, rehabilitation service, military operations participant.

METHOD OF EVALUATION THE LEVEL OF COMPETENCE
IN BIOSTATISTICS OF THE STUDENTS OF THE HIGHER MEDICAL EDUCATIONAL INSTITUTIONS OF UKRAINE

Inshakova H.V.

BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, КYIV, UKRAINE

Introduction: Student knowledge assessment is a feedback mechanism that allows the teacher to objectively see the results of his/her activities and correct the existing problems. An important role in this process is given to the system of control, which determines the quality of acquisition of knowledge of methodological material by students, the degree of compliance of the acquired competency with the goals and objectives of the subject.

Aim: To develop a methodology for assessing the acquired competency in biostatistics by the students of higher medical educational institutions in Ukraine.

Material and methods: The paper uses bibliosemantic and analytical methods

Results: To determine the level of formation of the professional competence of medical students in Biostatistics basis, we have developed a diagnostic tool that includes criteria, indicators and levels of knowledge assessment. Motivational, cognitive, activity and reflection criteria were used to determine the level of formation of the professional competence of medical students in Biostatistics basics. The motivational criteria determines the students’ motivation to master biostatistics, cognitive criteria defines the totality and quality of the received knowledge, activity criteria defines the application of the acquired knowledge in practical activities. Reflexive criteria defines the ability to analyze your activities. For each of the criteria, the indicators for assessing the level of knowledge, which are translated into quantitative indicators, have been determined. Indicators give a quantitative and qualitative definition of the level of knowledge generation, they are the basis for assessing student knowledge for each criteria. According to the proposed criteria and relevant indicators, we have identified three levels of the formation of the biostatistic competence of future doctors: low, medium and high, which have been quantified, translated into quantitative characteristics according to the developed evaluation scale. Diagnostic tools for teaching biostatistics include such elements as oral questioning, answers to test assignments, independent solving of tasks in practical classes, independent work with its presentation, final module control, self- and mutual control.

Conclusion: The system of assessment and control of the level of competence is one of the important characteristics of the educational process. The proposed diagnostic tool for evaluating the competence of the students of the higher medical educational institutions can be used to develop educational programs on biostatistics, update content and improve the quality of future doctors’ training on the basics of biostatistics.

Key words: methodology, competencе, biostatistic, teaching, educational process

WYBRANE WYZWANIA EPIDEMIOLOGICZNE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA W NAJBLIŻSZYCH LATACH. MATEMATYCZNE MODELE OCENY RYZYKA

SELECTED EPIDEMIOLOGICAL CHALLENGES FOR LOWER SILESIA IN THE COMING YEARS. MATHEMATICALRISK ASSESSMENT MODELS

Jarynowski A.1,2,3,4, Buda A.3, Belik V4, Regan D.1

1INSTYTUT CHORÓB PRZENOSZONYCH DROGĄ PŁCIOWĄ IM. KIRBEGO, UNIWERSYTET NOWEJ POŁUDNIOWEJ WALII, SYDNEY, AUSTRALIA

2PAŃSTWOWY UNIWERSYTET MOŁDAWSKI, KISZYNIÓW, MOŁDAWIA

3GRUPA MODELOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO, INSTYTUT BADAŃ INTERDYSCYPLINARNYCH, WROCŁAW, POLSKA

4INSTYTUT BIOMETRII I EPIDEMIOLOGII WETERYNARYJNEJ, WOLNY UNIWERSYTET BERLIŃSKI, BERLIN, NIEMCY

Wstęp i cel pracy: Prezentujemy listę potencjalnych zagrożeń epidemiologicznych istotnych z perspektywy zdrowia publicznego w rozumieniu ONE Health («Jedno Zdrowie»), dla których tworzymy cybernetyczne modele oceny ryzyka. Celem analizy jest uzupełnienie obecnego stanu wiedzy oraz przewidywanie przyszłej trajektorii wydarzeń za pomocą symulacji komputerowych i modelowania matematycznego dla następujących problemów:

– afrykański Pomór Świń (ASF) – estymujemy czas pojawienia się choroby świń dewastującej łańcuchy zapotrzebowania na wieprzowiny na terenie naszego województwa (obecnie endemicznej w Polsce płn-wsch, ale postępującej na zachód);

Klebsiella Pneumaniae New Delhi (NDM) – również szacujemy czasy dojścia oraz najbardziej prawdopodobne ścieżki zawleczenia szpitalnego patogenu alarmowego (opornego praktycznie na wszystkie dostępne antybiotyki) endemicznego na Mazowszu oraz Podlasiu;

Chlamydie – badamy ryzyko endemizacji choroby przenoszonej drogą płciową (bakteria występująca endemiczna w Niemczech oraz ogniskowo, np. w Warszawie, Szczecinie i Wrocławiu);

– arsen i PM – analizujemy dane populacyjne pod kątem wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie mieszkańców Wrocławia oraz Zagłębia Miedziowego;

– gruźlica i WZW A (TB/HAV) – szacujemy krytyczną wielkość podatnej populacji podatnej (np. imigranckiej), która spowoduje przekroczenie tzw. populacyjną stopę reprodukcji epidemii (ogniska HAV pojawiły się już ostatnio w Polsce na Mazowszu i Śląsku).

Materiał i metody: Stosujemy modelowanie przestrzenne przy wykorzystaniu demograficzno-medycznych dostępnych danych lokalnych (np. Urzędu Statystycznego, Inspektoratu Środowiska, Inspekcji Sanitarnej, Samorządów) istotnych dla omawianych zagrożeń. Społeczny wymiar zjawisk badamy za pomocą narzędzi do oceny widoczności wybranych agentów i haseł w internecie. Używamy pseudograwitacyjnych modeli interakcji krótko i daleko zasięgowych nawiązujących do społeczno-migracyjnych zachowań.

Wyniki i wnioski: Na podstawie historycznych trajektorii estymujemy najbardziej prawdopodobny czas zawleczenia na Dolny Śląsk ASF na około 3−4 lata. Szacujemy ryzyko endemizacji w perspektywie kilku lat dla NDM-ów oraz kilkunastu lat dla Chlamydii. Przedstawiamy trajektorie zainteresowania jakością powietrza w cyklu wyborów samorządowych. Ponadto omówimy propozycje planów interwencyjnych w zwalczaniu wybranych problemów zdrowotnych dla Dolnego Śląska, gdyż wczesna estymacja naturalnej zaraźliwości wszystkich wymienionych chorób zakaźnych wskazuje, że utrzymanie sytuacji na dotychczasowym poziomie wymaga bardzo szybkiej reakcji służb sanitarnych.

Słowa kluczowe: model matematyczny, epidemiologia wspomagana komputerowo, nowe choroby zakaźne, ocena ryzyka, prognozy

Key words: mathematical model, computer-assisted epidemiology, emerging infectious diseases, risk assessment, forecasting

ZDROWIE PUBLICZNE W ŚRODOWISKU SPOŁECZNYM. TATUOWANIE JAKO POWAŻNE ZAGROŻENIE DLA ZDROWIA PUBLICZNEGO

PUBLIC HEALTH IN A SOCIAL ENVIRONMENT. TATTOOING
AS A DANGEROUS THREAT TO PUBLIC HEALTH

Jeżewska J.

ZAKŁAD MEDYCZNYCH NAUK SPOŁECZNYCH, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: W ostatnim czasie znacznie wzrosła popularność wykonywania tatuaży, co stanowi naglącą potrzebę przeprowadzenia edukacji o możliwych skutkach ubocznych tego zabiegu. Informowanie o potencjalnych komplikacjach, które mogą wystąpić w trakcie zabiegu tatuowania i po nim, wpływa na racjonalne podjęcie decyzji i uzmysławia możliwe konsekwencje zdrowotne.

Cel pracy: Ukazanie zagrożeń, możliwych powikłań oraz konsekwencji wykonania tatuażu w kontekście zdrowia publicznego.

Materiał i metody: Materiał pozyskano dokonując przeglądu polskich i zagranicznych publikacji oraz stron internetowych podejmujących tematykę ryzyka związanego z tatuowaniem się.

Wyniki: Szacuje się, że ponad 60 mln europejczyków posiada tatuaż. W głównej mierze wykonują go osoby młode. U około 70% tatuujących się wystąpiły reakcje, tj.: obrzęki, krwawienia, infekcje, czy trwałe zmiany skórne, jak zgrubienia i zbliznowacenia. Obserwowane są również: zawroty głowy, gorączka, uczucie psychicznego rozbicia, reakcje alergiczne, zakażenia czy pobudzenie układu odpornościowego. Niekiedy negatywne skutki użytych pigmentów ujawniają się po kilku lub kilkunastu latach. Badania wskazują, że stosowane tusze zawierają w sobie m.in. rakotwórcze metale ciężkie, nanocząsteczki, ftalany i węglowodory.

Wnioski: Tatuowanie ze względu na inwazyjność zabiegu, obarczone jest wieloma powikłaniami, które mogą ujawnić się dopiero po latach. Potencjalne długoterminowe skutki narażenia organizmu na obecność tuszu nie są jeszcze do końca poznane. Biorąc pod uwagę rosnące zainteresowanie tatuowaniem się, ukazująca przyszłość może być zatrważająca. Można spodziewać się zwiększonego występowania m.in. cukrzycy, chorób autoimmunologicznych i nowotworowych. Niezbędne jest jak najszybsze przeprowadzenie edukacji zdrowotnej, szczególnie wśród młodych osób. Głównym jej celem byłoby: uwrażliwienie na konsekwencje tatuowania się, przekazanie wskazówek na temat ewentualnego wyboru miejsca w którym zostałby dokonany oraz zapoznanie z zasadami higieny i postępowania w razie zaistnienia niepokojących objawów.

Słowa kluczowe: tatuowanie, czynnik ryzyka, edukacja zdrowotna

Key words: tattooing, risk factor, health education

FORMATION OF COMPETENCE WITH PRESERVATION PUBLIC HEALTH IN TERMS OF RESPONSE ON THE EMERGENCY SITUATION

Kalashchenko S.I.1, Hrynzovskyi A.M.1, Dema O.V.1, Boyko Y.M.1, Yeremenko S.A.2, Volianskyi P.B.2

1BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KIEV, UKRAINE

2INSTITUTE OF PUBLIC ADMINISTRATION IN THE SPHERE OF CIVIL PROTECTION, KIEV, UKRAINE

Introduction: Medical students’ training in basics of civil protection of population, health maintenance, actions of algorithms of public health care system providing in case of emergency situations become more and more relevant due to events that take place in the whole world during last few years (terroristic acts in France, an attempt to mount a coup d’etat in Turkey).

Aim: To separate fundamental principles that will take a major part in forming competency of medical specialists in pre-medical aid providing, populations’ protection organization and methods to ensure public health.

Materials and methods: Objects of study were medical students’ training programs of higher educational institutions. Particularly in field of public health care at the time of pre-medical aid providing in any emergency situation. Such methods were used: bibliographical, informative-analytics, comparative and logical.

Results: Emergency situations in health care – is a violation of the normal conditions of human vital activities  caused by a disaster, accident, natural hazards, an epidemic or other dangerous event that has led or may lead to mass infectious and non-infectious (poisoning) diseases. Main goal of medical stuff during emergency situation, notwithstanding the foregoing is reducing number of mortality cases that could be prevented and also saving proper life quality of affected population. There are such specific items for medical specialists: planning, management and maintaining of manipulations in case of emergency situations also in public health field. Among items (tasks) of scientific and pedagogical specialists of medical universities such as:

1. Providing readiness and planning of actions in case of emergency situations.

2. Necessity to have relevant knowledge and practical skills that based on international experience in providing public health safety.

3. Ability to make different factors prognoses that can cause anthropogenic and socio-political emergency situations. Determination of population groups needs which are under the treat.

4. Ability to assess existing forces and means for taking appropriate measures to prevent and eliminate consequences of emergency situations.

5. Huge group of experts and specialists coordination work in different types of emergency situations.

Conclusions: Consequently, the introduction of modern teaching methods in the educational process helps to form the appropriate competencies of medical students. It starts from determination of emergency situation cause, correct identification of threatening components and prediction of their actions, definition of peoples’ groups who may be in danger and their needs for medical assistance, activities in cross-sectoral cooperation and the formation of appropriate behavior patterns in extreme conditions, including in the context of extreme conditions in the field of public health.

Key words: public health, emergency situations, competence, training of medical specialists

DISTRIBUTION OF MRSA IN DAIRY ECOSYSTEMS AND PUBLIC HEALTH

Kasianchuk V., Berhilevych A., Shubin P., Butsyk A.

SUMY STATE UNIVERSITY, SUMY, UKRAINE

Introduction: Livestock production is an important sector of the Ukrainian economics, and the dairy industry takes one of the leading places. Livestock farms that are producing milk have different negative influences caused by the waste of their production process to soil, water and air pollution. At present moment, special attention to be paid to biological environmental pollutants of dairy farms, such as microorganisms, which can be a threat to a human health. In medicine, an extremely serious problem, there is a constant increasing of antibiotic resistance among pathogens of infectious diseases, and especially the antibiotic resistant S.aureus – MRSA.The levels of contamination with these microorganisms of the environment of dairy farms, and their properties have not been studied sufficiently, therefore, is the need for such studies to develop appropriate preventive measures and to analyze the importance of public health. For Ukraine, these studies are innovative, since researches in this area have been conducted by national scientists in rather little term. Additionally, determining the level of environmental pollution of livestock farms will contribute to the effective development of new approaches to the introduction of strict measured using of antibiotics. . To develop such knowledge, it is extremely important to carry out targeted research to better understand the problem of resistance to antimicrobials in humans and animals.

Aim: To investigate the spread of MRSA in dairy ecosystems to assess potential human health risks.

Material and methods: A total of 157 samples: 72 samples of raw milk and 85 environmental samples (soil, water) were collected for investigation in the period from 2014 till 2017 from five dairy farms of Sumy and Kharkiv regions, Ukraine. For detection of staphylococci, all samples were inoculated onto BairdParker Agar with Egg Yolk Tellurite Emulsion (Himedia, India) and cultivated at 35–37 ºC for 24–48 h aerobically. Antibiotic susceptibility testing of 69 S. aureus isolates was done by the disk diffusion method on Mueller – Hinton Agar using disks of 10 antibiotics. Initially, 19 isolates (9 from raw milk, and 10 from environmental samples) were identified as suspected isolates with typical cultural and antibiotic resistance (to β-lactams) properties. Conclusive statement concerning methicillin-resistant isolates was performed by detection of mecA gene in PCR typing. Initially, 15 isolates (3 from raw milk, 3 from swabs of udder skin and 9 from environmental samples) were identified as suspected isolates with typical cultural and antibiotic resistance (to β-lactams) properties. Conclusive statement concerning methicillin-resistant isolates was performed by detection of mecA gene in isolates by PCR method. The results show that almost 70 % of S. аureus yielded a mecA product.

Result: Our results also show that the higher prevalence of S. aureus was found from environmental samples (14.4%) and the lowest from raw milk (2.9%). The results demonstrate a resistance of S. aureus isolates to a variety of antibiotics (vancomycin, tetracycline, lincomycin), and most for β-lactams (penicillin and oxacillin). In this research we study antimicrobial sensitivity profiles of Staphylococcus aureus with a special focus on methicillin-resistant isolates.

Conclusions: The presence of isolates resistant to antibiotics, including MRSA, in the raw cows` milk and in the ecosystem around of dairy farms can be a potential risk in the food chain. The improving of hygienic conditions on dairy farms may reduce the high level of S. aureus in environments around of farms and in raw milk isolates by PCR method.

Key words: MRSA, dairy, ecosystems, human health

ANALYSIS OF THE NATIONAL COMPOSITION OF UKRAINIAN MEDICAL STOMATOLOGICAL ACADEMY FOREIGN STUDENTS
IN THE CONDITIONS OF EDUCATIONAL MIGRATION

Каtrushova L.O., Yalanska S.P., Каtrushov A.V.

POLTAVA NATIONAL PEDAGOGICAL UNIVERSITY NAMED AFTER V.G. KOROLENKO, POLTAVA, UKRAINE

Introduction: Recently, the interest in the problem of migration in general and interstate educational migration of young people, as one of the vectors of migration, in particular, was in the center of attention of psychological science. Educational migration is usually referred to as a temporary resettlement, lasting from a few months to several years, with the aim of studying outside the administrative-territorial unit of permanent residence.

Aim: Analysis of the national composition of foreign students of the Ukrainian Medical Stomatological Academy in the conditions of educational migration

Material and methods: In this work, the statistics of the Dean’s Office for working with foreign students for 2010-2017 were used.

Results: The contingent of foreign students studying at the Ukrainian Medical Stomatological Academy ranged from a total of 571 to 784 people, and included citizens from more than 40 countries.

The most numerous ethnic groups of foreign students are citizens of the following

countries (2010-2017).

Countries of the Arab world (Maghreb and Mashriq)

Country of permanent residence

Number of students

Language

Egypt

32-43

Arabic

Eritrea

2-8

Arabic

Yemen

8 – 11

Arabic

Israel

34-42

Hebrew, Arabic

Iraq

43-49

Arabic

Jordan

96-123

Arabic

Kuwait

14-18

Arabic

Lebanon

9-16

Arabic

Libya

8 – 13

Arabic

Morocco

77-84

Arabic

Palestine

21-30

Arabic

Syria

8-11

Arabic

Tunisia

18-24

Arabic

CIS countries and post. Soviet space

Azerbaijan

33-38

Azerbaijani

Russian Federation

21-25

Russian

Tajikistan

9-13

Tajik

Turkmenistan

97-112

Turkmen

Uzbekistan

62-73

Uzbek

Countries of the African continent not members of the Arab League

Ghana

17-23

English

Nigeria

19-27

English

Cameroon

2-6

English, French

Sudan

29-34

Arabic, English

Uganda

3-7

English, Swahili

Asian countries

India

33-42

English, Hindi and other (26 languages).

Iran

9-14

Persian (farce)

Pakistan

3-7

Urdu, English

China

1-5

Chinese

Also, during the period of observation, the academy studied citizens of Belarus, Great Britain, Georgia, Denmark, the Netherlands, Germany, Poland, the United States and Sweden. But the number of the contingent from each country does not reach 5 people annually, therefore, we did not involve them in our studies, especially since these students are usually descendants of Ukrainian emigrants, and their problems with social adaptation in Ukraine are not observed. The above-mentioned statement also applies to students of Israeli citizens. As can be seen from the table, the largest number of foreign students was given by persons Arabic (about 450 students from 13 countries), followed by Turkmen (about 100), English (almost 90), Uzbek (about 70), Azeri-Byzantine (about 35). Prevailing religions are Islam, Christianity and Hinduism.

Conclusions: Each ethnic group has its own peculiarities of social adaptation in the new conditions of “alien” society, the more so that the process of obtaining a profession of a doctor in the world is considered one of the most difficult.

Key words: educational migration, social adaptation

JUSTIFICATION OF THE USE OF VIRTUAL REALITY (VR) IN THERAPY AND PROPHYLAXIS OF COGNITIVE DISORDERS IN OLDER PEOPLE

UZASADNIENIE STOSOWANIA RZECZYWISTOŚCI WIRTUALNEJ (VR)
W TERAPII I PROFILAKTYCE ZABURZEŃ POZNAWCZYCH
U OSÓB STARSZYCH

Kazimierska-Zając M.1, Jakubowska L.2, Rosińczuk J.3

1DEPARTMENT OF DISORDERS OF THE NERVOUS SYSTEM, FACULTY OF HEALTH SCIENCES, WROCLAW MEDICAL UNIVERSITY, WROCLAW, POLAND

2DEPARTMENT OF PROMOTION OF HEALTH, FACULTY OF HEALTH SCIENCES, WROCLAW MEDICAL UNIVERSITY, WROCLAW, POLAND

3DEPARTMENT OF DISORDERS OF THE NERVOUS SYSTEM, FACULTY OF HEALTH SCIENCES,WROCLAW MEDICAL UNIVERSITY, WROCLAW, POLAND

Introduction: Virtual reality is a state-of-the-art method in prophylactics and therapy of numerous disorders. It creates the opportunity to work with patients in the place where they reside, to simulate the reality which patients cannot access in the real world, and to present optimal models. Apart from registering data, VR equipment makes it possible to control the physical parameters of patients through biofeedback.

Aim: VR is practical not only in pain management and mental disorders, but also in practicing memory, concentration, communicative motivation, and verbal fluency. The aim of the project is to verify the feasibility to employ VR in prevention and therapy of cognitive functions.

Material and methods: The method used in the study was meta-analysis

Results: To summarize, although therapy of social interactions and cognitive functions can be conducted through traditional neuropsychological therapy, current research presents the added value of virtual technology (Brunet-Gouet, et al., 2016).Patients receive feedback in real time and at the same time experience no physical consequences of possible mistakes, which is why they may feel safe and focus on the task (Gamito, et al., 2015). Yet another advantage of VR is that independent work with VR technology at home is safe and may secure a high dosage of rehabilitation therapy, and the assessments integrated in a system allow one to monitor the therapy on a daily basis. On the other hand the VR technology is substantially more expensive, complex, and difficult to use by older patients than traditional methods of therapy (Cherniack, 2011).

Conclusions: VR can potentially be supportive to the current rehabilitation techniques as it offers new opportunities to learn. Further research is needed to improve cognitive functions with the use of VR, in particular memory, concentration, communicative motivation, and verbal fluency. A prophylaxis programme ought to be developed in the area of cognitive functioning of persons over 65. It is necessary to develop a set of exercises with the use of VR which could support the therapy of neurological patients and the promotion of knowledge about the use of VR in patients with disorders of cognitive functioning.

Key words: virtual reality, cognitive disorders, therapy and prophylaxis

References

1. Brunet-Gouet E, Oker A, Martin JC, Grynszpan O, Jackson PhL. . Editorial: Advances in virtual agents and affective computing for the understanding and remediation of social cognitive disorders. Front Human Neuroscien 2016;9, Jan 7, DOI:  10.3389/fnhum.2015.00697

2. Gamito P, Oliveira J, Coelho C, Morais D, Lopes P, Pacheco J et al. Cognitive training on stroke patients via virtual reality-based serious games. Disabil Rehabil 2017;39(4):385-388

3. Cherniack EP. Not just fun and games: Applications of virtual reality in the identification and rehabilitation of cognitive disorders of the elderly. Disabil Rehabil Assist Technol 2011;6(4):283-289

MEDICAL SERVICE AS THE MOST IMPORTANT VITAL NECESSITY

Kharchenko N.V.

UKRAINIAN MEDICAL STOMATOLOGICAL ACADEMY, POLTAVA, UKRAINE

Introduction: The first sign that reflects the specific character of medical activity is that its product is formed in the process of medical service delivery. Medical activities do not end with the creation of material goods, nor with the act of taking possession of them. It is aimed at changing the state of an object, which is a person. The task of medical activity is to create any goods that cannot be taken possession of, but to change the unsatisfactory health condition of a person to the one that can be considered to be good.

Aim: To study the specific features of medical service.

Material and methods: The methods of research of the medical service market are statistical observation, consolidation and grouping of materials of statistical observation, tabular method, method of absolute and relative values, average values, variation values, time series, method of analytical smoothing, correlation-regression method, nonparametric methods of measuring interconnections, index analysis, graphic method.

Results: Medical aid consists of innumerable quantity of goods and services that support, improve and restore the physical and mental well-being of a person. Medications, wheelchairs, dentures are examples of medical products, and surgical care, a preventive visit to a dentist once a year or a visit to a doctor are the examples of medical services. However, healthcare has a significant specific character and, therefore, for the statistical study of the market of medical services, it is very important to highlight those specific features of medical service that affect the operation of market laws in the area of medicine. First of all, the difference between the concepts of “service” and “medical service” should be considered. Service is a useful action (“useful effect”), which is created in the process of an expedient activity aimed at satisfying certain needs of people. Medical service is a measure or a set of measures aimed at preventing diseases, their diagnosis and treatment, which have their own significance and a certain cost. Medical service can also be defined as a structured unit of medical aid provided by health care workers and health care facilities to the population, that is, medical service acts as a specific product with its own characteristics. First of all, medical service provides the vital function or satisfaction of the most important vital necessity – preservation of health and life itself. From this point of view, medical service is an irreplaceable good. Another specific feature of medical service is the expectation of the consequences of the medical service delivery over time, which makes it difficult to identify the true causes of changes in health. Besides, in healthcare, it is not always possible to trace the direct connection between costs and results that significantly affects the market demand, pricing mechanism, role of quality assessment of a medical service and its reflection in price.

Conclusions: Medical services belong to the goods the social significance of which is usually higher than the individual one. This is the main reason why the restrictions on the freedom of market relations in health care are introduced.

Key words: medical service, medical activity, medical aid, healthcare, goods

ROLE OF THE PUBLIC HEALTH SYSTEM IN ENVIRONMENTAL OPPOSITION

Khomenko I.M., Mykhalchuk V.M., Pershehuba Y.V., Piven N.V.

 SHUPYK NATIONAL MEDICAL ACADEMY OF POSTGREDUATE EDUCATION, MINISTRY OF HEALTH, KYIV, UKRAINE

Introduction: Definition of health problems, determination, identification and studying the risk factors of the environment that cause diseases, the use of the effective response mechanisms to overcome the challenges for preservation and promotion of health are key components of the public health system and require systemic concerted actions at the national, regional and local levels. An important essential function of the public health system, declared by the WHO, is to ensure the reduction of the negative impact of environmental factors, which lead to the increased risks of diseases and mortality. This task of public health system has been identified as a third one among the 10 Essential Public Health Operations (EPHOs): health protection including environmental, occupational, food safety and others.

Aim: To analyze the impact of environmental factors on morbidity and mortality of the population.

Material and methods: There were used bibliographic, analytical, comparative methods and method of system analysis in the paper.

Results: An assessment of the impact of environmental factors on health indicators was conducted by the example of air. The WHO estimated that air pollution claims 7 million lives a year, is a major driver of non-communicable disease epidemic and accelerates climate change. About 1/4 of all heart attack deaths and about 1/3 of all deaths from stroke, lung cancer and chronic obstructive pulmonary disease are due to air pollution exposures. This situation also affects the average life expectancy, which in 2016 in Ukraine was 71.6 years (male – 66.7, female – 76.4), which is much lower than in other European countries. Tackling Climate Change and Air Pollution is one of WHO’s top five global priorities for 2019-2023. In Ukraine, where the public health system is only being developed, addressing the problems of air pollution can be more complicated because of the industry which is mainly focused on the primary processing of mineral resources (raw materials), resulting in significant pollution and the impossibility of implementing adequate preventive measures. For example, cause-effect relationship between mortality and air pollution by particulate matters (PM) with a diameter of 10 or 2.5 micrometers (PM 2.5, PM 10) has been proven long time ago. However, currently in Ukraine, there is no standard for PM regardless of size, which leads to a lack of knowledge about air pollution by particulate matters and the impossibility of assessing their impact on the morbidity and mortality of the population.

Conclusions: To address effectively the issues of health protection and diseases prevention due to polluted air, it is necessary to: develop and implement at the national level an effective air quality monitoring system; to constantly analyze the influence of air (its constituent elements) on health; to intensify intersectoral collaboration for the purpose of effective preventive measures.

Key words: public health, environment, air, pollution

THE HYGIENIC EVALUATION OF RISK FACTORS FOR THE HEALTH
OF SCHOOLCHILDREN

Kindruk M.O.

DEPARTMENT OF HYGIENE AND SOCIAL MEDICINE, V.N. KARAZIN KHARKIV NATIONAL UNIVERSITY, KHARKOV, UKRAINE

Introduction: Studying the state of health of schoolchildren is a topical issue. There is a gradual transition to the «mature» level of functioning of most of the body’s systems during the school age. Deviations in the activities of individual systems that arise during this period, under adverse conditions, may become a pathological process and lead to chronic diseases. Over the past decades, there has been deterioration in health and the general population, and children in particular. According to the World Health Organization, health is a state of complete physical, mental and social well-being, and not merely the absence of disease or infirmity.

Aim: The purpose of this article is to study the state of health of schoolchildren and analyze the factors that affect their health.

Materials and Methods: According to the data of dynamic monitoring of the health status of 223 schoolchildren of the Kharkiv gymnasium from the first till eleventh classes, according to the results of in-depth medical examination is detected an increase in total pathological lesions from 1993.8 to 2859, 6 ‰, which is 30.3% (increase in 20.9% among boys and 34.7% among girls). The critical periods of the formation of health of schoolchildren are the first three years of education, the stage of transition to the general school, the end of the ninth grade and the high school.

Results: Different factors affect health of the population and children in particular: social, economic, genetic factors, education, living conditions, the socio-cultural environment, individual behavior of schoolchildren. Children’s health is affected not only by these factors but also by conditions and states in educational establishments and lead to deterioration of health, which is the result of the activity of an educational institution. These are factors such as the conditions of educational activity, the intensification of the educational process, stress pedagogical tactics, the failure of the health system of preserving behavior (daily 7-8 hours sleep, optimal level of physical activity, maintenance of normal body weight, rational nutrition, personal hygiene, refusal bad habits, positive emotions).

Conclusion: Thus, the preservation and strengthening of schoolchildren’s health is one of the important issues, which requires a deep understanding and attention from teachers, parents and society in general. The formation of health is the unity of physical and mental development of the individual to ensure its self-realization and effective adaptation to the environment by acquiring the necessary hygienic knowledge and strengthening the skills of a healthy lifestyle. It is necessary to help create a positive lifestyle for schoolchildren in relation to their health.

Key words: schoolchildren, health, risk factors, educational process

AKCEPTACJA CHOROBY A PRZESTRZEGANIE ZALECEŃ TERAPEUTYCZNYCH U PACJENTÓW CHORYCH
NA STWARDNIENIE ROZSIANE

ACCEPTANCE OF ILLNESS AND ADHERENCE TO DISEASE-MODIFYING THERAPIES IN PATIENTS WITH MULTIPLE SCLEROSIS

Kołtuniak A., Rosińczuk J.

ZAKŁAD CHORÓB UKŁADU NERWOWEGO, KATEDRA PIELĘGNIARSTWA KLINICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU UNIWERSYTET MEDYCZNY WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Według danych Światowej Federacji Stwardnienia Rozsianego ponad 2 miliony osób na świecie choruje na stwardnienie rozsiane – chorobę, która powoduje demielinizację i degenerację centralnego układu nerwowego. Wykazano, iż osoby chorujące na stwardnienie rozsiane żyją przeciętnie 7 lat krócej niż osoby w populacji ogólnej, jednakże szybki rozwój nowych metod leczenia i poprawa opieki nad chorymi może wpłynąć na wydłużenie średniej oczekiwanej długości życia.

Cel pracy: Ocena wpływu akceptacji choroby na stosowanie się do zaleceń terapeutycznych wśród chorych na stwardnienie rozsiane leczonych lekami immunomodulującymi.

Materiał i metody: Badanie zostało przeprowadzone wśród 226 pacjentów (166 kobiet i 60 mężczyzn) chorych na stwardnienie rozsiane (średnia wieku 37,3±9,68 roku). W badaniu wykorzystano standaryzowane kwestionariusze tj. Skalę Akceptacji Choroby (AIS) oraz kwestionariusz MSTAQ służący do oceny stopnia przestrzegania zaleceń terapeutycznych u chorych na stwardnienie rozsiane. Wyniki poddano analizie statystycznej.

Wyniki: Analiza danych uzyskanych dzięki kwestionariuszowi AIS wykazała, iż zaledwie 16% badanych nie akceptuje własnej choroby. Nie wykazano istnienia różnic istotnych statystycznie pomiędzy grupą pacjentów przestrzegających (ADH), jak i nieprzestrzegających zaleceń terapeutycznych (Non ADH) ze względy na poziom akceptacji choroby. Jednakże zaobserwowano, iż zarówno w grupie pacjentów ADH jak i Non ADH istnieje zależność pomiędzy stopniem akceptacji choroby a liczbą skutków ubocznych występujących podczas leczenia (ADH r=-0.29, p=0.000; Non ADH r=-0.31, p=0.024). U pacjentów Non ADH zaobserwowano również, iż wraz ze wzrostem akceptacji choroby maleje liczba barier utrudniających regularne przyjmowanie leku (r=-0,35, p=0,011).

Wnioski: Wraz ze wzrostem stopienia akceptacji choroby pacjenci chorzy na stwardnienie rozsiane lepiej radzą sobie z przestrzeganiem zaleceń terapeutycznych.

Słowa kluczowe: stwardnienie rozsiane, terapia immunomodulująca, przestrzeganie zaleceń terapeutycznych

Key words: multiple sclerosis; treatment adherence; immunomodulatory therapy, treatment adherence and compliance

HYGIENIC ESTIMATION OF HAZARD INDICATORS OF COMBINED FUNGICIDES GETTING INTO THE WATER AFTER THE TREATMENT
OF CEREAL SPIKED CROPS

Kondratiuk M.V., Blagaia A.V., Pelo I.M., Omelchuk S.A.

BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

Introduction: Preserving the quality of fresh water is important for the drinking-water supply, food production and recreational water use. Water quality can be compromised by the presence of toxic chemicals and pesticides are among of them. Nowadays cereal crops take the first place in the crop production structure in Ukraine and Poland. Due to wide network of water bodies and ground waters in these countries the possibility of water contamination by pesticides is quite high after the crops treatment.

Aim: Hygienic estimation of hazard indicators of combined fungicides getting into the water after the treatment of cereal spiked crops.

Material and methods: In order to determine the possible danger of combined fungicides for human health, the integral water contamination hazard index by pesticides (IWCHI) has been calculated in accordance with the method of prediction of chemical negative impact on the health of the population in the case of its human intake through the water. This indicator was calculated according to the formula: IWCHI = LEACH+τ50+ADI (points), where – IWCHI – integral water contamination hazard index, LEACH – index of potential contamination of ground and river waters, τ50 – period of half-destruction in water, ADI – allowable daily intake. And if the value of IWCHI is equal to 3 and 4 points – substances are slightly hazardous to humans (Grade 4), 5 and 6 – moderately hazardous (Grade 3), 7 and 8 – hazardous (Grade 2), 9 and 10 – highly hazardous (Grade 1 class B) and 11 and 12 – extremely hazardous (Grade 1 class A). To determine LEACH index the formula (SwxDT50field)/ Koc was used, where: Sw – solubility of substance in water, mg/l; DT50field – the period of the half-degradation of the substance in the soil in the natural conditions, the day; Koc is the constant of organic carbon sorption. DT50field parameter for studied active ingredients of combined fungicides was determined in Ukrainian agro-climatic conditions. Active ingredients of the typical combined fungicides applied on cereal spiked crops in Ukraine (azoxystrobin, cyproconazole, epoxiconazole, prochloraz, kresoxim-methyl, tebuconazole, benzovindiflupyr, propiconazole) were the studied materials in our research. Full-scale in-field hygienic experiment method, statistical methods were used in the study.

Results: The points of IWCHI for azoxystrobin were determined as 5 to 7 points, benzovindiflupyr – 7 points, epoxiconazole – 9 points, kresoxim-methyl – 4 points, propiconazole – 6 to 8 points, prochloraz – 8 to 11 points, tebuconazole – 8 points, and cyproconazole – 12 points in soil-climatic conditions of Ukraine.

Conclusions: Findings of the study indicate, first, that kresoxim-methyl pertained to slightly hazardous substances in surface waters, meanwhile azoxystrobin, tebuconazole, benzovindiflupyr, propiconazole were hazardous, epoxiconazole was highly hazardous, and cyproconazole, prochloraz were extremely hazardous active ingredients in the climatic conditions of Ukraine. Additionally, the danger for ground water was estimated also. The most dangerous substances in ground water contamination were cyproconazole (Grade 1 class A) and epoxiconazole (Grade 1 class B), meanwhile prochloraz, tebuconazole, benzovindiflupyr were classified into Grade 2, azoxystrobin and propiconazole – Grade 3, and (as in surface waters) kresoxim-methyl – Grade 4.

Key words: drinking water, fungicides, hazardous substances

PSYCHOPHYSIOLOGICAL CHARACTERISTICS OF FORMATION
OF PROFESSIONALLY IMPORTANT FUNCTIONS AND QUALITIES
OF PROFESSIONAL AGRARIAN LYCEUM STUDENTS

Korobchanskiy V., Bogachova O.

DEPARTMENT OF HYGIENE AND ECOLOGY № 1, KHARKOV NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY,KHARKIV, UKRAINE

Introduction: From the standpoint of modern ideas about the role of psychophysiological functions in the formation of personality, it should be noted that the prognostic evaluation of the main characteristics of the central nervous system is the physiological basis of the formal-dynamic side of the behavior of each individual.

Aim: dynamic observation of the state of the central nervous system of Professional Agrarian Lyceum students by the identified criteria of professionally significant psychophysiological functions.

Material and methods: 100 students aged 15-18 studying the agrarian specialties at the Odnorobivsky Professional Agrarian Lyceum were under supervision. The students were divided into 3 groups (1st, 2nd and 3rd years of studying).On the basis of a certain set of professionally significant functions of adolescents who master agricultural specialties at professional agrarian lyceums, a computer program has been worked out: « The program of professional suitability for agrarian professions “ Agrotest “», aimed at assessing the main characteristics of the higher nervous activity – psychophysiological qualities and mental processes in adolescents during the learning process. The corresponding psychophysiological research was carried out, which included 3 methods: assessment of the equilibrium of the nervous system (by the method of evaluating the reaction to a moving object), determining the strength of the nervous system by the indicator of the strength of the excitation process (Kopitova’s L. method), estimating the mobility of the excitatory process with the help of chrono – reflexometric study of differentiated visual-motor reaction.

Results: Regarding the assessment of the equilibrium of the nervous system, the students at the end of the second year of study were the most critical one, when the number of persons with a delayed response was 58.62 ± 9.15% (p <0.05) from the total number of observed students, which objectively testifies to the domination in their inhibition process as a consequence and manifestation of significant fatigue. Some decrease in the strength of the nervous processes to 95.66 ± 8.09 cu at the end of the second year of study, indicates an increase in the inhibition process in the nervous system. With regards to the estimation of the strength of the excitation process, it substantially increased (p <0.05), making up 402.91 ± 24.17 ms at the beginning of the first year of study. At the end of the third year of study 320.10 ± 11.34 ms along with the relative stability of the frequency of undifferentiated differentiations index ( 28.97 ± 1.55% and 24.83 ± 1.46 % at the beginning and at the end of the study period, p> 0.05 ) indicates an obvious increase in the level of implementation of this professionally significant function.

Conclusions: The effectiveness of the existing vocational education system at the Professional Agrarian Lyceum is demonstrated by the positive evaluations of the level of implementation of professionally significant psycho-physiological functions of the central nervous system, which determine the constitutional features of the individual. A criteria of the balance of nervous processes, which improved from 35.29 ± 8.19% to 45.95 ± 8.19% (p <0.05); The strength of the nervous processes index, which remained stable during the period of training, ranged from 105.34 ± 10.13 cu – 103.73 ± 5.75 cu (p> 0.05). Indicators of mobility of the nervous system, under which latent period of visual-motor reaction improved from 402.91 ± 24.17 ms to 320.10 ± 11.34 ms (p <0.05), with relative stability of the frequency of undifferentiated differentiations index (p> 0.05).

Key words: Professional Agrarian Lyceum, “Agrotest”, professionally significant psychophysiological functions

KRZYŻUJĄCE SIĘ KOMPETENCJE (SKILL MIX) W ZAWODACH MEDYCZNYCH I OKOŁOMEDYCZNYCH

SKILL MIX IN MEDICAL AND PARAMEDICAL PROFESSIONS

Kowalska-Bobko I.1, Gałązka-Sobotka M.2, Frączkiewicz-Wronka A.3, Badora-Musiał K.1, Buchelt B.4

1INSTYTUT ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, COLLEGIUM MEDIUM, UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI, KRAKÓW, POLSKA

2INSTYTUT ZARZĄDZANIA W OCHRONIE ZDROWIA, UCZELNIA ŁAZARSKIEGO, WARSZAWA, POLSKA

3UNIWERSYTET EKONOMICZNY W KATOWICACH, KATOWICE, POLSKA

4KATEDRA ZARZĄDZANIA KAPITAŁEM LUDZKIM, WYDZIAŁ EKONOMII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH UNIWERSYTET EKONOMICZNY W KRAKOWIE, KRAKÓW, POLSKA

Wstęp: Według Raportu Światowej Organizacji Zdrowia z 2000 roku właściwe zaprojektowanie i wdrożenie krzyżujących (łączących) się kompetencji (skill mix) ma ogromne znaczenie dla organizacji, zarządzania i efektywności działań podejmowanych w systemach zdrowotnych. Koszty pracownicze w ochronie zdrowia należą do jednych z najbardziej obciążających system, a zatem zarówno decydenci (poziom makro), jak i zarządzający podmiotami leczniczymi (poziom mikro) starają się identyfikować możliwości i tworzyć w oparciu o dostępne zasoby najbardziej efektywne zespoły pracowników sektorowych. Termin skill mix (krzyżujących się, mieszających się, łączących się umiejętności/kompetencji) jest zwykle używany w celu opisania nachodzących na siebie kompetencji określonych grup zawodowych, podejmujących czynności w ramach tej samej organizacji. Może on także odnosić się do kombinacji działań lub umiejętności niezbędnych do wykonania zadań w organizacji.

Cel pracy: Dokonanie przeglądu literatury międzynarodowej na temat krzyżujących się kompetencji w zawodach medycznych i okołomedycznych, doprecyzowanie definicyjne tego zjawiska i wykazanie doświadczeń w wyselekcjonowanych krajach w tym zakresie.

Materiał i metody: Autorzy dokonali przeglądu literatury przedmiotu z zakresu krzyżujących się kompetencji w zawodach medycznych i okołomedycznych w wybranych krajach Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) – w Wielkiej Brytanii, Polsce, Belgii, Holandii, Danii, Francji, Portugalii oraz Szwajcarii.

Wyniki: Skill mix w literaturze przedmiotu definiuje się jako kombinację kompetencji różnych grup pracowniczych w określonym środowisku pracy, we wskazanych działaniach oraz w danym czasie. Można je także definiować jako zestaw kompetencji odnoszący się do umiejętności i doświadczenia personelu, jego ciągłego dokształcania się i rozwoju zawodowego, wieloletniego doświadczenia i sposobu ich łączenia (krzyżowania), aby wpłynąć na ich profesjonalny rozwój oraz osąd. Skill mix przedstawia się także jako zestaw umiejętności łączący potrzeby z dostępnymi umiejętnościami i wynikami w określonym środowisku pracy z określoną grupą klientów. O zasadach mieszania się kompetencji, czynnikach na to wpływających, decydują takie kwestie jak wielkość posiadanych zasobów, uwarunkowania regulacyjne, kulturowe i inne. Czynniki wywierające wpływ czy nawet presję, w związku z ujawnionymi deficytami systemowymi, na konieczność modyfikacji posiadanych kwalifikacji i kompetencji, nie powinny eliminować innych ważnych działań sektorowych zwiększających systemową efektywność, jak np. redukcja łóżek szpitalnych i poprawa zasad korzystania z nich, lepsze warunki zatrudnienia oraz racjonalne rozłożenia zasobów i zasad ich pracy, np. pomiędzy opieką podstawową a ambulatoryjną specjalistyczną.

Wnioski: Organizacje opieki zdrowotnej na całym świecie badają innowacyjne sposoby rozmieszczania swoich pracowników. Skupiono się także na problemie krzyżowania kompetencji personelu w celu osiągnięcia specyficznej mieszanki różnych rodzajów kompetencji i kreowania nowych zawodów czy też ról, przy rosnącym zainteresowaniu dowodami na temat wartości i wkładu różnych krzyżówek kompetencyjnych na osiągane wyniki pacjenta, personelu i organizacji. Aktualne dowody sugerują, że pracy zespołu pracowników nie można rozpatrywać w oderwaniu od kontekstów, w których pracują ludzie. Aby zoptymalizować zarządzanie zasobami ludzkimi, menedżerowie muszą wykroczyć poza proste krzyżowanie się kompetencji w celu rozwiązania problemów organizacyjnych i systemowych.

Słowa kluczowe kompetencje krzyżujące się, kompetencje w zawodach medycznych, krzyżowanie się kompetencji, mieszanie się kompetencji, łączenie się kompetencji, kadry w ochronie zdrowia.

Key words: skill mix, competencies in medical professions, cross-competences,, merging competencies, human resources in health care.

STAN JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM I JEGO WPŁYW NA ZAPADALNOŚĆ NA DYCHAWICĘ OSKRZELOWĄ

AIR QUALITY IN SILESIAN VOIVODSHIP AND IT’S INFLUESNCE
ON ASTHMA

Kryska S.1, Działach E.2, Kobza J.3

1ŚLĄSKA WYŻSZA SZKOŁA MEDYCZNA W KATOWICACH, KATOWICE, POLSKA

2ZAGŁĘBIOWSKIE CENTRUM ONKOLOGII SZPITAL SPECJALISTYCZNY IM. SZ. STARKIEWICZA W DĄBROWIE GÓRNICZEJ, DĄBROWA GÓRNICZA, POLSKA

3ZAKŁAD ZDROWIA PUBLICZNEGO, KATEDRA POLITYKI ZDROWIA PUBLICZNEGO ŚLĄSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY W KATOWICACH, KATOWICE, POLSKA

Wstęp: Zanieczyszczenie powietrza jest jedna z przyczyn wywołujących dychawicę oskrzelową. Astma oskrzelowa jest chorobą przewlekłą, nieuleczalną, która od początkowych faz rozwoju powoduje nieodwracalne zmiany w oskrzelach. Narażenie na pył zawieszony oraz inne zanieczyszczenia powietrza może przyczyniać się do nasilenia objawów astmy, co wiąże się ze zwiększoną liczbą chorych hospitalizowanych.

Cel pracy: Analiza stanu jakości powietrza w województwie śląskim w latach 2012−2017 oraz jej wpływu na zapadalność na dychawicę oskrzelową.

Materiał i metody: Badanie zostało przeprowadzone na podstawie danych statystycznych sprawozdawanych przez podmioty lecznicze do Narodowego Funduszu Zdrowia, Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Katowicach oraz z danych dotyczących jakości powietrza z punktów pomiarowych Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

Wyniki: Zebrane dane wskazują na nieznaczny wzrost liczby chorych na astmę oskrzelową w analizowanym okresie przy równoczesnym stałym, wysokim poziomie zanieczyszczeń powietrza w województwie śląskim.

Wnioski: Zanieczyszczenie powietrza nie wykazuje istotnego wpływu na zapadalność na dychawicę oskrzelową.

Słowa kluczowe:PM10, choroby układu oddechowego, zanieczyszczenia powietrza

Key words: PM10, asthma, air pollution

MOTYWACJA JAKO ELEMENT ZARZĄDZANIA PERSONELEM PIELĘGNIARSKIM W JEDNOSTKACH OCHRONY ZDROWIA

MOTIVATION AS AN ELEMENT OF NURSING STAFF MANAGEMENT
IN HEALTHCARE

Kucia P.

ZAKŁAD INNOWACJI SPOŁECZNYCH I SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA, INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH, WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ, UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI, KRAKÓW, POLSKA

Opiekun pracy: dr hab. Grzegorz Baran

Wstęp: Motywacja należy do najważniejszych czynników mających wpływ na osiąganie zamierzonych celów organizacji. Bez odpowiedniego nastawienia i chęci pracowników, przedsiębiorstwa nie są w stanie uzyskiwać pożądanych rezultatów i wysokich wyników. Personel pielęgniarski w jednostkach ochrony zdrowia, pełni bardzo ważną funkcję w życiu całego społeczeństwa. Spoczywa na nich bowiem duża odpowiedzialność za poprawne funkcjonowanie zdrowia i ludzkiego życia. Wsparcie motywacyjne personelu pielęgniarskiego jest kluczowym zasobem i stanowi znaczącą część świadczenia usług w systemie opieki zdrowotnej.

Cel pracy: Porównanie poziomu motywacji oraz satysfakcji z wykonywanego zawodu pielęgniarek, pomiędzy Szpitalem Uniwersyteckim w Krakowie a Bristol Royal Infirmary Hospital w Wielkiej Brytanii.

Materiał i metody: W niniejszej pracy jako metodę badawczą zastosowano badania ilościowe w postaci kwestionariusza ankiety oraz badania jakościowe uzyskane poprzez przeprowadzone wywiady pogłębione. Udział w ankiecie przesłanej drogą elektroniczną wzięło udział 216 pielęgniarek, w tym 110 ze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie oraz 106 zatrudnionych w Szpitalu Uniwersyteckim Bristol Royal Infirmary w Wielkiej Brytanii. Ponadto przeprowadzono dwa krótkie wywiady − jeden z pielęgniarką ze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, drugi z pielęgniarką z Bristol Royal Infirmary Hospital.

Wyniki: Wyniki przeprowadzonego badania wykazały, że 60% personelu pielęgniarskiego z Krakowa posiada wystarczającą motywację do pracy a z Bristolu 80%. Zdaniem 40% pielęgniarek ze Szpitala Uniwersyteckiego w zakładzie w którym są zatrudnione nie ma systemu motywacji. Dla 80% respondentek zarówno ze szpitala w Krakowie, jak i w Bristolu największą motywacją jest uznanie ze strony pracodawcy. 80% pielęgniarek ze Szpitala Uniwersyteckiego z Krakowa jest niezadowolonych z otrzymywanego wynagrodzenia, gdzie personel z Bristolu w 40% nie jest usatysfakcjonowany płacą. Przeprowadzone wywiady wykazały, że pomimo różnic walutowych pielęgniarki w Wielkiej Brytanii otrzymują dużo wyższe wynagrodzenie już od samego początku pracy w zawodzie, gdzie w porównaniu do Szpitala Uniwersyteckiego płace zwiększane są dopiero po określonym stażu pracy. Ponadto w Bristol Royal Infirmary Hospital istotną kwestią jest motywacja personelu pielęgniarskiego rozpoczynającego pracę w zawodzie poprzez nagrody czy odznaczenia.

Wnioski: Uzyskane wyniki są podstawą do stwierdzenia, że poziom motywacji i satysfakcja personelu pielęgniarskiego różnią się w zależności od kraju, w którym pełnią swoje obowiązki. W Wielkiej Brytanii pielęgniarki są w większym stopniu zmotywowanie i zadowolone z pracy natomiast personel ze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie wciąż dąży do zdobycia odpowiedniego poziomu, który mógłby spowodować zwiększenie motywacji wśród grup tego zawodu. Mając na uwadze istotny aspekt,jakim jest motywacja, konieczne jest prowadzenie ciągłych badań mających na celu szczegółowe wyodrębnienie oczekiwań pielęgniarek wobec ich pracy, co znacznie przyczyni się do lepszego zrozumienia i opracowywania strategii mających na celu zwiększenie poziomu motywacji i zadowolenia pracowników, a także do efektywnego osiągania tych celów.

Słowa kluczowe: motywacja, zarządzanie, zarządzanie personelem, ochrona zdrowia

Key words: motivation, management, personnel management, healthcare

VACCINATION COVERAGE MEASLES-CONTAINING VACCINE
AND CHILDREN MORBIDITY FROM MEASLES IN SUMY REGION

Kurhanska V.O., Smiianova O.I., Dyachenko A.G.

SUMY STATE UNIVERSITY, SUMY, UKRAINE

Introduction: Childhood vaccination has proven to be one of the most effective public health strategies to control and prevent disease. The incidence, prevalence, morbidity, and mortality of many communicable diseases have significantly decreased in European countries largely because of national immunization strategies aimed at infants and children. In addition, due to the unsatisfactory level of vaccination program and coverage in previous years, there have been major outbreaks in the world. The main principle of the modern concept of immunization emphasizes that epidemic safety can only be achieved in the case of high population coverage of preventive vaccinations (at least 95%) and the availability of adequate immune responses (in 90% of the vaccinated ones). However, in recent decades there has been a tendency towards a decrease in the level of vaccination coverage of the population of our country and the world. In terms of vaccinated infections, according to the WHO Regional Office for Europe, measles is a particular concern today, seeing in recent years there has been an increase in the number of cases of this infectious pathology in Europe. This increases and exacerbates the problem of a high index of contagiousness of the disease, which exceeds 95%, therefore incidence and outbreaks will be recorded as long as the immunization level of the population is not less than 95%.

Aim: To assess the vaccination coverage for children under 1 year of age in Sumy against measles and the level of children morbidity in Sumy for this pathology in the period from 2013 to 2017, as well as the state of the problem at the country level.

Results: In Sumy, the rate of vaccination against measles with the combined vaccine MMR, has been significantly reduced in recent years: in 2013, the number of vaccinated children was 46.8% of all children under one year, in 2014 – 35.5%, in 2015 – only 23.6%, in 2016 – 38.4%. However, in 2017, the figure increased to the required level and amounted to 99.1%. In general, in Ukraine, during the year 2017, 87.8% of children under the age of one year were vaccinated against MMR by a combined vaccine. The lowest rates of vaccination coverage of the MMR among children of this age group was in Zakarpattya (67.7%), Rivne (69.5%) and Lviv (79.3%) regions. The highest were in Kyiv (97.5%), Chernihiv (95.9%) regions and Kyiv (94.5%). In 2017, a measles outbreak was reported in Ukraine and 4,782 cases of the disease were registered. The morbidity statistics indicate that the outbreak of measles are cyclic and occur every 5-6 years, and their main cause is the low coverage of the vaccine. Previous measles epidemics in Ukraine were registered in 2006 and 2012. In Sumy, cases of measles disease in the last five years were registered only in 2014. The indicator was 18.4 per 100 thousand children population.

Conclusions: On the background of insufficient level of vaccine, prophylaxis for several years there is an increase the level of susceptible population. When this level reaches the critical limit, there is an epidemic rise. Thus, the forecast for measles incidence in Ukraine in the near future is disappointing. In order to eliminate the disease it is necessary to carry out vaccination in full and timely.

Key words: vaccination, measles, prevent, immunization, Ukraine

ZMĘCZENIE PIELĘGNIAREK, A BEZPIECZEŃSTWO W SZPITALU

THE FATIGUE OF NURSES AND SAFETY IN THE HOSPITAL

Kuriata-Kościelniak E.1, Felińczak A.1, Matuszewska M.1, Kuligowska M.2

1ZAKŁAD ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

2ABSOLWENTKA STUDIÓW MAGISTERSKICH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Narastający deficyt kadry pielęgniarskiej obserwuje się obecnie niemal w każdym szpitalu i w każdym mieście w Polsce. Skutkiem tego jest fakt, iż pozostałe pielęgniarki pracujące w różnych podmiotach, chcąc zrekompensować ów deficyt, zmuszone są do bardziej intensywnego działania, powodującego wzrost poziomu ich zmęczenia, a w konsekwencji – większe ryzyko popełnienia błędu.

Cel pracy: Zbadanie nadmiernego obciążenia pracą zespołów pielęgniarskich w polskich szpitalach, wynikający z deficytu kadry pielęgniarek, przy jednoczesnym wzroście zapotrzebowania na opiekę pielęgniarską i to w coraz szerszym zakresie świadczeń. Ponadto analizę ukierunkowano na rozpoznawanie tych czynników pracy na stanowiskach pielęgniarskich, które przyczyniają się do zwiększonego ryzyka popełnienia błędu w wyniku przepracowania.

Materiał i metody: Jednym z kluczowych założeń tej pracy było, iż najistotniejszym czynnikiem wpływającym na zmęczenie pielęgniarek jest nadmierne obciążenie pracą. W realizacji celów pracy posłużono się autorskim kwestionariuszem do badania skali zmęczenia pielęgniarek oraz jego wpływu na ryzyko popełnienia błędu. Narzędzie to inspirowane było kwestionariuszem japońskim do oceny zmęczenia na podstawie subiektywnego odczucia. Badanie zostało przeprowadzone wśród 100 osób zatrudnionych na stanowiskach pielęgniarza/pielęgniarki w 4WSK we Wrocławiu. Badanie miało charakter anonimowy i dobrowolny. Analizy statystycznej materiału badawczego dokonano z zastosowaniem testu Shapiro-Wilka, Kruskala-Wallisa, Manna-Whitney’a oraz Bonferroniego.

Wyniki: Aż 98% badanych pielęgniarek stwierdziło, że odczuwa zmęczenie w trakcie lub bezpośrednio po pracy, w tym 38% oceniło poziom zmęczenia na 5 w skali od 1 do 7 . Tylko 9% ankietowanych nie odczuwa ciężkości nóg w pracy. Trudność w skupieniu uwagi w minimalnym stopniu wykazuje aż 31% ankietowanych. 15% stwierdziło, że odczuwają ten problem w średnim stopniu. Tylko 19% ankietowanych nie przyznaje się do spowolnienia myślenia w pracy, natomiast 14% badanych wskazywało na skali 3. Roztargnienie towarzyszy w stopniu minimalnym aż 25% pielęgniarek, 15% zaznaczyło 2 punkty i 11% − 3 punkty. Rozproszenie uwagi w pracy w stopniu minimalnym potwierdziło 28% pielęgniarek, a 15% ankietowanych udzieliło odpowiedzi na poziomie 4. Do popełnienia błędu w pracy przyznaje się 59% ankietowanych.

Wnioski: Uzyskane wyniki badań ankietowych wskazują na odczuwanie przez pielęgniarki licznych symptomów zmęczenia, w związku z wykonywaną pracą. Najczęstszym powodem popełniania błędów w praktyce pielęgniarskiej jest w ich opinii przemęczenie, nadmiar obowiązków oraz stres. Świadomość zależności pomiędzy poziomem swojego zmęczenia w pracy, a potencjalnym ryzykiem popełnienia błędu, powinna oznaczać zwiększoną ostrożność, czujność w wykonywaniu obowiązków zawodowych, zaś w zarządzaniu zespołami pielęgniarskimi należy mieć na uwadze konieczność przeciwdziałaniu zmęczeniu, np. poprzez modyfikowanie organizacji pracy lub ergonomizację. Pielęgniarki, które przyznały się do popełnienia błędu w swojej karierze zawodowej, mają istotnie częściej świadomość, że zmęczenie w pracy zwiększa ryzyko zdarzeń niepożądanych.

Słowa kluczowe: obciążenie pracą, ryzyko popełnienia błędu

Key words: workload, the risk of making a mistake

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO NA STANOWISKACH PIELĘGNIARSKICH

OCCUPATIONAL RISK ASSESSMENT AT NURSING POSITIONS

Kuriata-Kościelniak E.1, Felińczak A.1, Zakrzewska E.2

1ZAKŁAD ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

2ABSOLWENTKA STUDIÓW MAGISTERSKICH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Ocena bezpieczeństwa warunków pracy w szpitalu jest uzasadniona zarówno z punktu widzenia oceny bezpieczeństwa pacjentów, jak i samych pielęgniarek. Czynniki ryzyka zawodowego stanowią duże obciążenie w pracy zawodowej i zagrażają jakości opieki pielęgniarskiej. Z perspektywy zdrowia publicznego ważne jest, aby rozpoznawanie czynników narażenia zawodowego skutkowało skutecznym ograniczeniem narażenia zawodowego.

Cel pracy: Analiza warunków pracy pielęgniarek w szpitalu pod kątem oceny zagrożeń specyficznych dla stanowisk pielęgniarek odcinkowych oraz pielęgniarek zabiegowych. W szczególności analizę ukierunkowano na ergonomiczne i psychospołeczne czynniki narażenia zawodowego, które wpływają na stan zdrowia pielęgniarek, zagrożenie dla bezpieczeństwa pracy oraz satysfakcję zawodową.

Materiał i metody: Badaniami ankietowymi objęto 100 pielęgniarek zatrudnionych w kilku klinikach SPSK nr 1 we Wrocławiu. Hipotezy o zgodności rozkładów empirycznych cech ilościowych z teoretycznym rozkładem normalnym weryfikowano za pomocą testu Shapiro-Wilka. Jako wartość kryterialną przyjęto poziom istotności testu p <0,05. Do porównania wartości przeciętnych zmiennych ilościowych o rozkładzie odbiegającym od normalnego w dwóch grupach różniących się stanowiskiem pracy wykorzystano nieparametryczny test U Manna-Whitney’a. Współzależność pomiędzy częstością występowania cech jakościowych w grupach różniących się stanowiskiem pracy weryfikowano za pomocą testu Fishera lub testu chi-kwadrat Pearsona z poprawką Yatesa. W obliczeniach korzystano z programu STATISTICA 12PL firmy StatSoft.

Wyniki: Dotkliwą słabością polskiego pielęgniarstwa jest brak podstawowych urządzeń, wspomagających pielęgnację pacjentów w szpitalu. Stały dostęp do dysponowania łóżkami z możliwością zmiany ułożenia ciała potwierdziło jedynie 27% ankietowanych, wózki do bezpiecznego transportu pacjenta posiada jedynie 52%, dzwonki i inne sygnalizatory 42%, natomiast podnośniki tylko 18% badanych pielęgniarek. Nieograniczony dostęp do zabiegowego sprzętu jednorazowego użytku na oddziałach potwierdziło 74% badanych. Pielęgniarki zabiegowe gorzej oceniły zabezpieczenie ilościowe personelu pielęgniarskiego na swoim oddziale. Najczęściej występującymi dolegliwościami związanymi z pracą na stanowiskach pielęgniarskich są bóle kręgosłupa, zgłaszane przez 48% ankietowanych. Tylko 45% pielęgniarek nie odczuwa stresu przed dyżurem, 36% ocenia swój stan fizyczny bezpośrednio po dyżurze jako zły, natomiast stan psychiczny jako przeciętny określa 35% ankietowanych.

Wnioski: Przeprowadzone badania wykazały istotne braki w wyposażeniu i prawidłowym funkcjonowaniu sprzętu pomocniczego, ułatwiającego wykonywanie czynności pielęgnacyjnych. Wykazano także wyraźny deficyt w zastosowaniu zasad ergonomii przez pielęgniarki, ale też brak zainteresowania tym tematem przez kadrę kierowniczą w szpitalu. Negatywne skutki wykonywania pracy w postaci bólu kręgosłupa, czy też innych dolegliwości, tj.: kołatanie serca, skoki ciśnienia, zasłabnięcia, występują u pielęgniarek niezależnie od zajmowanego stanowiska. Dość niski poziom satysfakcji zawodowej pielęgniarek pracujących w szpitalu można tłumaczyć nie zawsze przyjazną atmosferą w miejscu pracy, stresem towarzyszącym wykonywaniu obowiązków zawodowych, niskim wynagrodzeniem, a także niedostatecznym wyposażeniem oddziałów szpitalnych w sprzęt medyczny.

Słowa kluczowe: bezpieczeństwo w pracy, narażenie zawodowe, satysfakcja

Key words: safety at work, occupational exposure, satisfaction

BIOBEZPIECZEŃSTWO W ŚRODOWISKU PRACY

BIOSAFETY IN THE WORK ENVIRONMENT

Leśków A.1, Tarnowska M.1, Szopa M.2

1ZAKŁAD CHORÓB UKŁADU NERWOWEGO, KATEDRA PIELĘGNIARSTWA KLINICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

2WOJSKOWY OŚRODEK MEDYCYNY PREWENCYJNEJ, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Epidemie chorób zakaźnych, takich jak: ospa prawdziwa, dżuma czy różyczka to nie jedyne zagrożenia biologiczne. Przez zagrożenie bezpieczeństwa należy także rozumieć skutki użycia broni biologicznej lub wystąpienie zdarzeń biologicznych naturalnego pochodzenia, które w znaczącym stopniu wpływać będą na naruszenie bezpieczeństwa m.in. społecznego i ekonomicznego.

Cel pracy: Przedstawienie aktualnego stanu wiedzy na temat potencjalnych zagrożeń biologicznych, na które narażeni możemy być w środowisku pracy oraz omówienie możliwości ochrony przed tymi zagrożeniami.

Materiał i metody: Dane organizacji światowych i polskich charakteryzujące zagrożenia biologiczne w środowisku pracy. Dane literaturowe dotyczące tematyki bioterroryzmu, katastrof naturalnych i cywilizacyjnych z uwzględnieniem zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego w kontekście środowiska pracy.

Wyniki: Broń biologiczna może znaleźć zastosowanie podczas ataku na pojedyncze osoby, ale także na oddziały wojska i ludność cywilną. Problem narażenia na czynniki biologiczne w środowisku pracy wymaga interdyscyplinarnego podejścia. Za szkodliwe czynniki biologiczne w środowisku pracy uważa się te mikroorganizmy (wirusy, bakterie, grzyby) oraz wytwarzane przez nie struktury i substancje, które oddziałują negatywnie na organizm człowieka w czasie pracy i mogą być przyczyna chorób zawodowych

Wnioski: Bezpieczeństwo biologiczne jest terminem opisującym zasady kontroli, technologie i praktyki, które zostały wprowadzone, by zapobiec niezamierzonemu narażeniu pracowników laboratorium na kontakt z patogenami i toksynami lub ich przypadkowym uwolnieniem. Skuteczny system nadzoru epidemiologicznego obejmuje: rozpoznanie zagrożenia, przekazanie informacji oraz podjęcie stosownych działań. Słabym punktem systemu nadzoru epidemiologicznego jest zwykle ograniczona baza diagnostyczna, co powinno prowadzić do jej ciągłej rozbudowy.

Słowa kluczowe: bioterroryzm, prewencja, środowisko pracy, mikroorganizm

Key words: bioterrorism, prevention, work environment, microorganism

OPTIMIZATION OF PREVENTIONAL AND SANITARY-EDUCATIONAL WORK OF CHILDREN’S STOMATOLOGICAL INSTITUTIONS: ORGANIZATIONAL ASPECTS

Lyakhova N.A., Holovanova I.A.

UKRAINIAN MEDICAL STOMATOLOGICAL ACADEMY, POLTAVA, UKRAINE

Introduction: Scientific and technical progress in dentistry, the modernization of the material and technical base of dental facilities, the appearance of technological innovations require constant attention to the issues of improving the planning and organization of preventive care for the population of Ukraine, especially its children’s sector.

Aim: Determination of the role of dental hygienist in the system of sanitary education regarding orthodontic pathology and dental diseases.

Material and methods: A questionnaire was conduct on 406 parents of schoolchildren from different educational institutions and 43 orthodontists and children’s dentists. The study used the following methods: questionnaires, statistical, system analysis and system approach.

Results: The results of the questioning of schoolchildren`s parents and doctors make it possible to draw conclusions about the low level of awareness among the peoples about the risk factors of dental diseases and the formation of dental health, the ways of prevention and treatment of dental diseases, the importance of strengthening dental health for the somatic health of the child, the impossibility of an adequate assessment by parents of the oral cavity of their children. The listed facts testify the low efficiency of sanitary-educational work. One of the reasons for this is that the availability of orthodontists in the children population of the Poltava region does not meet the norm of one post of orthodontist per 10,000 children, and in most districts of the region there are no orthodontists in general or orthodontist’s work performed by orthopedists. Existing doctors receive an additional burden on providing medical care to the children’s population of those areas where there are no orthodontists. It is obvious that doctors-orthodontists have not enough time to conduct a full-fledged sanitary-educational work in cause of such significant medical overload. Medical colleges of Ukraine train the medical specialists in the specialty “3222 – dental hygienist” according to the Classifier of professions SC 003-2010, who, according to their official duties, can almost completely free the orthodontists and children’s dentistry from sanitary and educational and preventive work, allowing the physicians to devote more time to medical and diagnostic and dispensary work. Dental hygienists can make mandatory reviews of children by age, preventive measures and sanitary and educational work with parents of children and teachers in organized children’s groups, etc. It is very important to create cabinets for professional oral hygiene, where they will carry out preventive and hygienic measures aimed at preserving the dental health of the children’s population and developing the skills of rational care of the oral cavity, to formulate and implement programs for the individual prevention of dental diseases. Also, dental hygienists should train family doctors and pediatricians about the ways of prevention of orthodontic pathology and dental diseases in general.

Conclusions: Thus, the need of dental hygienist in dental practice is obvious, since its competence includes planning, organizing and conducting of preventive and hygienic measures. Involving of the dental hygienists in sanitary and preventive work will help relieve the burden of doctors, giving them additional time for medical work. It will also allow for the carrying out of sanitary-educational work in small groups of 20-25 people (which will make it more effective), and to increase the coverage of population with preventive assistance.

Key words: prevention of dental diseases, sanitary-educational work, dental hygienists

ROZPOWSZECHNIENIE PALENIA TYTONIU W POPULACJI
MŁODZIEŻY DOLNOŚLĄSKIEJ

YOUTH SMOKING PREVALENCE IN LOWER SILESIAN DISTRICT
IN POLAND

Lintowska A.

ZAKŁAD PROMOCJI ZDROWIA, KATEDRA ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Używanie tytoniu jest jednym z głównych negatywnych zachowań zdrowotnych szeroko rozpowszechnionych na świecie, które stanowi jedną z przyczyn zachorowalności i umieralności z powodu szeregu chorób przewlekłych. Istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju tych chorób jest długość okresu czasu używania tytoniu. Zatem podejmowanie lub nie podejmowanie palenia przez młodzież ma kluczowe znaczenie

Cel pracy: Ocena rozpowszechniania palenia papierosów i opinii na temat palenia w populacji młodzieży dolnośląskiej

Materiał i metody: Grupę badaną stanowiło 1315 osoby w wieku 13–19 lat, mieszkańców województwa dolnośląskiego. W badanej grupie było 643 dziewczęta i 672 chłopców. Byli to uczniowie szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych powiatów dolnośląskich. Respondenci byli mieszkańcami wsi i miasteczek do 10 tys. mieszkańców (38%), miast do 100 tys. mieszkańców (34% ) i miast powyżej 100 tys. mieszkańców ( 28%)

Wyniki: Badani zapytani o doświadczenia z paleniem papierosów zadeklarowali, że 54% chociaż raz w życiu próbowało papierosów, w tym 55% dziewcząt i 44% chłopców. Nie wykazano istotności statystycznej różnicy wynikającej z płci. Osoby, które spróbowały palenia były częściej uczniami szkoły ponadgimnazjalnej (62%) niż gimnazjum (38%). Wykazano istotność statystyczną różnicy ze względu na poziom kształcenia. Nie wykazano istotności różnic wynikających z miejsca zamieszkania. Zdecydowaną deklarację palenia w przyszłości podało 7% badanych uczniów, przypuszczenie, że będą w przyszłości palić 12%. Natomiast blisko 25% badanych zadeklarowało, że raczej nie będzie paliło w przyszłości, a 56%, że z całą pewnością nie będą palili w przyszłości.

Wnioski: Ponad połowa badanych zadeklarowała podejmowanie prób palenia tytoniu. Częściej byli to uczniowie szkól ponadagimnazjalnych niż gimnazjalnych. Różnice ze względu na płeć nie okazały się istotne, co wydaje się potwierdzać w Polsce trend zrównywania się rozpowszechnienia palenia w grupie dziewcząt i chłopców. Blisko 20% badanych zadeklarowało, że jest co najmniej prawdopodobne, że będą palili w przyszłości, pozostali zadeklarowali, że nie sądzą aby to mogło mieć miejsce w przyszłości. Część z nich to osoby, które nie próbowały palenia, ale w tej grupie są również te osoby, które zadeklarowały, że co najmniej raz (lub więcej) paliły papierosy.

Słowa kluczowe: palenie papierosów, młodzież, zachowania zdrowotne

Key words: smoking, youth, health behavior

LABORATORY MONITORING OF SURFACE WATER POLLUTION
IN KHARKIV REGION

Lytvynenko M.I.1, Zalyubovska O.I.1, Lytvynenko H.L.2

1KHARKIV NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

2NATIONAL PHARMACEUTICAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: Water resources of Kharkiv region is a national wealth that needs rational use and protection.Currently, in Ukraine all legislative and regulatory acts of environmental and sanitary legislation, including water one, are the subject to adjustment for compliance with European legislation.

Aim: To study and give a hygienic assessment of the problem of recreational use of surface water bodies by the population in Kharkiv region. In 2016, the scientists of Kharkiv National Medical University developed and approved the “Ecological and hygienic concept to improve the efficiency of health improvement and mass recreation of the population in water recreational areas” priority-defining principles of which is the creation of comfortable and safe conditions for the improvement of the population on the water on the basis of state and public control, as well as compliance with the requirements of environmental legislation of Ukraine and the European community. Within the framework of which laboratory socio-hygienic monitoring of pollution of the aquifer of Kharkiv region is carried out.

Materials and methods: studies on drinking water were conducted and evaluated in accordance with the requirements of DSTU 4808: 2007 “Sources of centralized drinking water supply. Hygienic and ecological requirements for water quality and selection rules” and DSanPin 2.2.4-171-10. “Hygienic requirements for drinking water intended for human consumption”.

Results: in the first half of 2018, the percentage of samples exceeding the maximum permissible concentrations for sanitary and chemical indicators was 8% (in 2006-10%), for sanitary and microbiological indicators-3% (in 2006 – 4%). The studies have determined that the water was observed in excess of the established standards of iron, suspended solids, chromaticity, sulfates, total hardness, nitrite nitrogen, nitrate nitrogen, excess of LCP and E. coli.

Conclusions: It is proved that today in Kharkiv region a part of recreational water bodies has lost the ability to self-purification and natural purity. Partial reduction of surface water pollution has been established.

Key words: recreational waters, public health, ecological and hygienic requirements

CONDUCTING PRECAUTIONARY MEASURES TO PREVENT THE OCCURRENCE OF QUARANTINE INFECTIONS IN THE KHARKIV REGION

Lytvynova O.N., Yeromenko R.F.

NATIONAL PHARMACEUTICAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: According to the World Health Organization (WHO), each year there are 1.3 million to 4.0 million cases of cholera, and 21 000 to 143 000 deaths worldwide due to cholera. One of the priority areas of work in ensuring the sanitary and epidemic well-being of the population is the implementation of measures for the sanitary protection of the territory from the importation of especially dangerous infections.

Aim: Scientific substantiation of measures aimed at preventing epidemiological complications from cholera on the territory of the Kharkiv region.

Material and methods: data of statistical reports of medical and preventive institutions and laboratory centers of the Ministry of Healthcare of Ukraine in the Kharkiv region.

Results: In order to prevent epidemiological complications from cholera, treatment and prevention facilities of the corresponding profile on the territory of the Kharkiv region are constantly monitoring the circulation of Cholera vibrios among people and in the environment. For research on cholera in the region, 54 stationary points of sampling of water from open water reservoirs are determined, which are reviewed on an annual basis taking into account epidemiological and sanitary-hygienic indices. The system of measures for the sanitary protection of the territory is carried out by sanitary-quarantine units at checkpoints across the state border of Ukraine. There are 2 sanitary-quarantine points in the Kharkiv region at the checkpoints “Kharkiv International Airport” and the International Automobile Border Checkpoint “Hoptivka”.

Сonclusions: training courses for physicians and laboratory assistants on the basis of hospitals for infectious diseases and laboratory centers of the Ministry of Healthcare of Ukraine are held for the purpose of qualitative laboratory diagnostics of cholera in the Kharkiv region. From 2012 to 2018, in the Kharkiv region, people with cholera and acute intestinal diseases caused by Vibrio cholerae were not registered.

Key words: cholera, sanitary protection, laboratory centers

MEDICAL ASPECTS OF PROFESSIONAL ORIENTATION OF YOUTH
IN THE FIELD OF PUBLIC HEALTH

Merkulova T.V.1,2, Holodko K.A.2, Merkulov V.V.2

1STATE INSTITUTION «INSTITUTE OF CHILDREN AND ADOLESCENTS HEALTH CARE OF NATIONAL ACADEMY OF MEDICAL SCIENCES OF UKRAINE», KHARKIV, UKRAINE

2V.N. KARAZIN KHARKIV NATIONAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: The health of children and adolescents is the fundamental basis for the formation of public health. Decrease in the number of young able-bodied population is a negative marker of social development of the country. Modern system professional counseling of adolescents in Ukraine is limited only to conducting psychological tests. Teenagers often do not receive professional medical consultation. They do not know about their contraindications to the chosen profession. This situation leads to a deterioration of health, increased risk of occupational diseases and early disability.

Aim: The study of the orientation of the professional choice of adolescents and their readiness for the informed choice of profession, taking into account the state of health.

Materials and methods: The research is based on the results of anonymous survey of 579 students in the Kharkоv vocational educational institutions of different profiles. Anonymous survey of teenagers aged 14-18 to study the following aspects: self-evaluation of health, awareness about medical contraindications in choosing a profession, аssessment of professional readiness. The state of health and physical development of students was assessed by the results of a medical examination.

Results: Medical examinations showed high levels of general morbidity, functional disorders, chronic diseases among adolescents. Girls’ health was distinguished more negative characteristics. The overall level of prevalence among girls was higher than among boys (2416.7 ‰ and 1630.3 ‰ resp.). The most frequent among the students were diseases of the nervous system (448.2 ‰), pathology of the eye and adnexa (391.3 ‰), endocrinopathy (344.5 ‰), circulatory system diseases (294.3 ‰), respiratory diseases (257.5 ‰). Number of eye diseases, diseases of respiratory and circulatory systems increases during the academic year. First health group (healthy) includes 11.9% of adolescents, ІІ group (with functional disabilities) – 56%, ІІІ group (with chronic diseases) – 31,2%. According to the results of survey 10% of young students do not know and 38,1% know only part of their own medical contraindications when choosing a profession. Only 19.4% of adolescents received professional consultation on career guidance. The main motivating factors in choosing a profession for teens are interested in the profession, the availability of capacity, prestige of the profession. Such factors as “the profession requirements correspond to the state of health” takes only 6 rank place.

Conclusions: The number of young Ukrainian people who has health limitations in the choice of profession increases. The majority of high school graduates do not receive qualified medical consultation at the stage of choosing a profession. An obligatory element in the modern system of vocational guidance is the medical professional support at the all stages of teenagers’ professional self-determination.

Key words: health, adolescents, professional orientation, doctor’s professional support

A NEW ORGANIZATIONAL AND FUNCTIONAL MODEL OF CHRONIC OBSTRUCTIVE PULMONARY DISEASE PRIMARY CARE OPTIMIZATION IN LINE WITH AVAILABLE HEALTHCARE RESOURCES IN UKRAINE

Mykhalchuk V.N., Vasyliev A.G.

SHUPYK NATIONAL MEDICAL ACADEMY OF POSTGRADUATE EDUCATION, KYIV, UKRAINE

Introduction: During the recent years activation of reforms in healthcare sector led to more attention to the primary care as a key element of future healthcare system development. Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) is one of the major causes of disability and mortality in Ukraine as a result of insufficient consideration around prevention, late diagnosis and, accordingly, delayed treatment initiation. Limited healthcare resources, lack of disease control measures, insufficient interaction efficacy of different levels within the existing healthcare system may play vital role in preventing improvements in the duration and quality of life of COPD patients, reducing the gap in health status of various socio-economic population groups and generally limiting improvement in health status of population in Ukraine.

Aim: This work is aiming at development and substantiation of a new organizational and functional model of COPD primary care optimization in line with available healthcare resources in Ukraine. This work is a part of the contribution to the research at the Shupyk National Medical Academy of Postgraduate Education – “Substantiation of healthcare subsystem management models and strengthening of public health in Ukraine in accordance with the European strategies” (2014-2019, State Registration Number 0115U002160).

Materials and methods: The Order of the Ministry of Health of Ukraine, dated June 27, 2013, № 555 on the COPD medical care by general practitioners, family doctors, other legislative, organizational and economic mechanisms of COPD management in primary care, and structure of practically available primary care resources in Ukraine. The study was aiming at development and assessment of a new organizational and functional model of COPD primary care optimization featuring self-reported interviews with standardized questionnaires (COPD Assessment Test™ and Modified Medical Research Council dyspnea score (mMRC)) as one of the complex measures improving the early diagnosis of COPD in primary care.

Results: Having analyzed the resources of the primary care system for COPD management, it was established there is currently no clear mechanism for disease management activities and their scope in healthcare institutions providing medical care to patients with COPD, there is a medical staff shortage and low level of technical and financial provision, resulting in underdiagnosis and lack of effective management of COPD in Ukraine. Statistical reporting of the disease does not allow for the assessment of the COPD burden since the disease is reported in crude prevalence and incidence figures jointly with other chronic respiratory diseases. Use of self-completed standardized questionnaires in primary care setting allows for improved identification of symptomatic COPD patients at early disease stages, enabling for early treatment initiation, better disease outcomes and decreased direct and indirect medical costs, associated with COPD management.

Conclusions: Introduction of new organizational and functional principles of COPD primary care optimization in line with available healthcare resources in Ukraine would allow addressing existing issues with COPD prevention, identification, management in the state of the current healthcare system challenges, while enabling provision of qualitative medical care, preserve health and ensure better prospects of life expectancy in patients with COPD in Ukraine.

Key words: chronic obstructive pulmonary disease, COPD, healthcare management, Ukraine

THE INCIDENCE RATE AND PREVALENCE OF THE URINARY SYSTEM ORGANS DISEASES AMONG CHILDREN IN UKRAINE

Myroshnychenko M.S., Kapustnyk N.V.

KHARKIV NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: Children’s health is the highest value, an important indicator of public health, a necessary component of the development and social-economic prosperity of Ukraine. The incidence rate and prevalence of diseases are the most important criteria, which characterize the health state.

Aim: The analysis of the dynamics of the incidence rate and prevalence of the urinary system organs diseases in Ukrainian children aged 0−17 years during the period from 2011 to 2016.

Material and methods: The information base for this study was the statistics data for the period from 2011 to 2016 published in «The annual report about the state of the population’s health, sanitary-epidemiological situation and operating results of the system of health protection in Ukraine» (Ministry of Health of Ukraine, Government Agency «Ukrainian Institute for Strategic Studies»).

Results: The analysis of the incidence rate and prevalence patterns of different diseases in children population of Ukraine during the period from 2011 to 2016 showed that pathology of the urinary system organs accounted for 2.0−5.0 %. In children the index of the incidence rate of the urinary system organs diseases (per 1000 of the above population) was characterized by wave-like change. Thus, this index decreased from 2011 to 2014 (2011 – 29.65, 2012 – 28.75, 2013 – 28.27, 2014 – 25.38), slightly increased from 2014 to 2015 (in 2015 – 25.46) and decreased from 2015 to 2016 (2016 – 25.05). The index of the prevalence of the urinary system organs diseases decreased from 2011 to 2016. Thus, in 2011 it was 55.75, in 2012 – 54.15, in 2013 – 53.13, in 2014 – 47.79, in 2015 – 47.28 and in 2016 – 46.65.

Conclusions: The urinary system organs pathology in children is an urgent problem for modern Ukrainian society. During the period from 2011 to 2016, the index of the incidence rate of the urinary system organs diseases in children is characterized by a wave-like change with the periods of increase and decrease, and the index of the prevalence of the urinary system organs diseases decreases. The data obtained during the analysis should be the basis for the organization of medical and preventive care for the children population of the country.

Key words: urinary system organs diseases, children, Ukraine

ALCOHOL CONSUMPTION AND TOBACCO USE AMONG UNIVERSITY STUDENTS IN KHARKOV, UKRAINE

Nesterenko V., Adelugba Taiwo Oloruntoba

V. N. KARAZIN KHARKIV NATIONAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: Alcohol is a substance that is widely known for its scientific, medical and industrial uses. Adults and young people consume alcoholic beverages for their psychoactive effects. This has made many to be addicted to its consumption. Consequently, the addictive effect of alcohol has culminated in a lot of mental and personality disorders that have posed serious threats to the society. The hazardous and harmful use of alcohol and tobacco use are the major global contributing factor to high mortality rates. According to the 2015 National Survey on Drug Use and Health (NSDUH), 86.4 percent of people ages 18 or older reported that they drank alcohol at some point in their lifetime; 70.1 percent reported that they drank in the past year; 56.0 percent reported that they drank in the past month. An estimated 88,0009 people (approximately ٦٢,٠٠٠ men and ٢٦,٠٠٠ women9) die from alcohol-related causes annually, making alcohol the fourth leading preventable cause of death in the United States. In 2014, alcohol-impaired driving fatalities accounted for 9,967 deaths (31 percent of overall driving fatalities).

Aim: To know the prevalence of alcohol consumption and tobacco use among students in Karazin University, Ukraine.

Materials and methods: Data was collected through the use of questionnaire that was distributed to willing students at random. Questions were asked on whether one consumed alcohol or not, and if yes how many times they drank per week.

Results and discussion: It’s quite obvious that the female subjects highly consume alcohol and use tobacco than their male counterparts. This is so, partly because many of the female subjects came from a background where they are use to smoking and drinking alcohol. Most of the males have foreign origin where smoking and drinking are not the norm. consequently, the percentage of subjects that neither smoke nor consume alcohol was higher and even doubled among the male than their female counterparts. Perhaps, other reasons that could be responsible for high alcohol consumption and tobacco use among the female students are peer pressure from friends, bad examples from parents and other family members as they also consume alcohol and the absence of parents and guardians to caution their children (for international students as they are far from home). Also we can infer that a greater percentage took alcohol as compared to smoking tobacco which makes alcohol a more common vice among students

Conclusion: Cigarette smoking and alcohol consumption is becoming a serious public health concern. The results suggest that consumption of alcohol was higher than that of tobacco. However the use of alcohol products and tobacco use was enormously higher among the females which suggested the traditional background and different environment that the ladies came from compared to their male counterparts.

Key words: alcohol, tobacco, public health

WYBRANE CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA CHĘĆ RODZICÓW DO ZASZCZEPIENIA NASTOLETNICH DZIECI PRZECIW HPV

FACTORS THAT PREDICT PARENTAL WILLINGNESS TO HAVE THEIR CHILDREN VACCINATED AGAINST HPV

Owsianka B.1, Gańczak M.2, Szych Z.2

1WS SP ZOZ ZGORZELEC/ ZAKŁAD EPIDEMIOLOGII I ZARZĄDZANIA, POMORSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY, SZCZECIN, POLSKA 

2ZAKŁAD EPIDEMIOLOGII I ZARZĄDZANIA, POMORSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY, SZCZECIN, POLSKA

Wstęp: Szczepienie młodzieży przeciw HPV (wirusowi brodawczaka ludzkiego) nie jest jeszcze wprowadzone jako obowiązkowe w Polsce. Polskie piśmiennictwo na temat czynników związanych z realizacją takich szczepień wśród młodzieży jest skąpe, pomimo faktu, że wyszczepialność należy do najniższych w Unii Europejskiej.

Cel pracy: Ocena czynników wpływających na chęć rodziców do zaszczepienia nastoletnich dzieci przeciw HPV.

Materiał i metody: W badaniu ankietowym udział wzięli wszyscy rodzice uczniów pierwszych klas z trzech wybranych szkół średnich w Zgorzelecu, którzy uczestniczyli w spotkaniach rodziców i nauczycieli w latach 2013/14.

Wyniki: Wśród ٤٥٠ rodziców (średni wiek ٤٢ lata, ٧٠,٩٪ kobiety); ٥٥,٣٪ wiedziało o wirusie HPV; ٨٥,١٪ wyraziło chęć szczepienia swoich dzieci przeciwko HPV. Jedynie ٣١,٣٪ zidentyfikowano wirusa HPV jako patogen przenoszony drogą płciową, a ٣٦,٢٪ określiło go jako czynnik ryzyka raka szyjki macicy. Analiza wieloczynnikowa regresji logistycznej wykazała, że bycie zatrudnionym (OR ٢,٠٩; ٩٥٪CI:١,١٠-٣,٨٦), pozytywne nastawienie do szczepień (OR ٣,٠٢; ٩٥٪CI:١,٣٤-٦,٤٩), poprzednie informacje o HPV (OR ٢.٠٢; ٩٥٪ CI:١,١٧-٣,٥١) i obawy o skutki uboczne szczepionki przeciw HPV (OR ٠,٦٠; ٩٥٪CI:٠,٣٥-٠,٩٩) były niezależnymi predyktorami przewidywania woli rodziców do szczepienia dzieci.

Wnioski: Postawy polskich rodziców dotyczące zaszczepienia ich dzieci przeciw HPV były pozytywne, chociaż świadomość i wiedza o HPV w tej grupie były niskie. Większość istotnych czynników, które wpłynęły na ich chęć do zaszczepienia dzieci była modyfikowalna: jak bycie informowanym o HPV i pozytywne nastawienie wobec szczepionek. Przyszłe interwencje powinny koncentrować się szczególnie na podgrupach, w których chęć do zaszczepienia dziecka była niska, dotyczy to na przykład rodziców bezrobotnych.

Słowa kluczowe: szczepienie, HPV, rodzice, nastolatkowi

Key words: vaccination, HPV, parents, teenagers

HYGIENIC ASSESSMENT OF NUTRIENT INDICATORS OF WHEAT GRAIN GROWN BY NEW TECHNOLOGY USING PHYTOINDUCTORS

Pasha Y.A.1, Blagaia A.V.1, BardovV.G.1, Pelo I.M.1, Ponomarchuk V.V.2

1BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

2MARIUPOL TECHNICAL LYCEUM, MARIUPOL, UKRAINE

Introduction: Pesticides, agrochemicals and mineral fertilizers used in the cultivation of cereal crops have a negative impact on both the environment and consumers of grain products. Mineral nitrogen compounds may be toxic and can cause methemoglobinemia, also being one of the factors of carcinogenesis (nitrosamines). The pesticides used by the agro-industry at the moment, although they are less toxic than their predecessors of the first generations, could still cause irreparable harm to human health, especially of the younger ages. Based on the above, the need for the earliest possible introduction into agriculture of methods that do not have such a serious destructive impact on the environment and the human body, while maintaining good nutrient quality indicators becomes obvious.

Aim: Hygienic assessment of nutrient indicators of wheat grain grown by new technology using phytoinductors.

Material and methods: Wheat grain (Triticum aestivum, of Poaceae genus) grown by the new method was the material of the study. Seed treatment according to the developed scheme was carried out using micro-quantities of inducing agents and symbiotic diazotrophs-mutualists: inducing agents – 2,4-dichlorophenoxyacetic acid (in the form of 2-ethylhexyl ether) and 6N-furfuriladenine (in the form of a reagent with a concentration of 99%); nitrogen-fixing agents – Azotobacter, Pseudomonas, Rhizobium, Lactobacillus, Bacillus strains (prepared liquid biological product (CFU 1.0-1.5х109). The plants were not fertilized with mineral nitrogen fertilizers, the application rates of potash and phosphate fertilizers were reduced by 1/3 and plants were not treated with insecticides, meanwhile the application rates of fungicides and herbicides were halved. Harvest was weighted and assessed by quality. The method of full-scale in-field hygienic experiment, statistical methods (processing of results – Mann’s U-criterion – Whitney and Student’s t-criterion) were used in the study.

Results: The grain of the harvest contained 29.3% of the raw gluten, which meets the requirements to grain of the first category (not less than 28.0%). Qualitative analysis showed that gluten pertains to the highest quality category. In addition, the grain mass protein content exceeds the standard for the first category by 2.08% (16.08%, while the standard – not less than 14.0%). In the course of laboratory analyzes of the harvested crop, no grains infected with fungal diseases (smut, fusarium) were detected; therefore, the new technique has a protective effect on cultivated plants (although the application rate of fungicides was halved).

Conclusions: In the course of the study, an effective, versatile and environmentally friendly method of yielding capacity increase due to the formation of para-nodules on the root system of Poaceae plants was developed and tested; 2. Qualimetric analyzes of the obtained yield were carried out, which showed that the quality of the grains exceeds those grown using standard methods; 3. The method has a lower cost value of active components, which, with an equal amount and high quality of the crop, is financially beneficial.

Key words: triticum, glutens, proteins, pesticides, fertilizers

SCHOOL MEDICINE AS PART OF PUBLIC HEALTH SYSTEM IN UKRAINE

Peresypkina T.V.1,2, Peresypkina A.M.2, Diedkova A.V.2

1STATE INSTITUTION “INSTITUTE FOR CHILDREN AND ADOLESCENTS HEALTH CARE OF THE NATIONAL ACADEMY OF MEDICAL SCIENCES OF UKRAINE”, KHARKIV, UKRAINE

2 V. N. KARAZIN KHARKIV NATIONAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: In the conditions of lowering health of the children’s population both in the world and in Ukraine, special attention is paid to preventive measures for the preservation of health of the younger generation, which is the foundation of the public health system.

Aim: To determin the direction of development of medical care for children of school age in Ukraine in the context of reforming the health care system.

Materials and methods: Analysis of world experience in providing medical care to children in organized collectives.

Results: The primary goal of the public healthcare system is to prevent and to manage diseases through the supervision and promotion of a healthy lifestyle, providing communication programs, assessment of current health services and their matching actual needs, finding the most effective ways of implementation, which in essence is a powerful system of preventive measures. Nowadays in Ukraine non-communicable diseases, due to their widespread distribution among children and adolescents need to be prevented. According to the Medical Center statistics of the Ministry of Health of Ukraine for the last fifteen years prevalence of diseases increased among children aged 7-14 years by 6.5% (from 1636,40 ‰ in 2001 up tо 1742,21 ‰ in 2016 ), and among teenagers 15 – 17 years has increased for the specified period by 45.0% (from 1485.70 ‰ to 2154.53 ‰ in 2016). Therefore, today’s educational institution are called to perform not only the educational function, but also to take care of children’s health. The basis of the modernization of the system of medical support for school age children and school health system should become the Concept of quality standards for schools health services and competencies for school health professionals, as suggested by the European Bureau and the European Framework for quality standards in school health services and competences for school health professionals. This concept defines the main points of competence of specialists in school medicine. Namely, the medical officer of the school should be at the same time: communicator, organizer of interagency cooperation, organizer of informative and explanatory work on health issues, scientist (self-improvement and analysis of scientific information), a specialist who operates in accordance with international and state regulations. Competences are quite diverse and designed for a person or team who has deep knowledge in the field of medicine (knowledge about the physiology of growth and development of a child, factors of influence on hisher health), in the field of psychology (motivation of persuasion, communication), in the field of administration (governance, management or administrative management). The proposed European Concept is basic and must be adapted for each country taking into account the needs and possibilities of the health care system.

Conclusions: Thus, in the worsening of the health of the children’s population in Ukraine, on the backdrop of reform of the health care system, European concept of quality standards for school health services and competencies for professionals of school health is becoming very relevant, it should become the basis of the way of modernizing the system of provision of medical services for children of school age as well to become a part of the public health system in Ukraine as the basis for preventive medicine.

Key words: public health, schoolchildren, school medicine

THE ROLE OF SCIENTIFIC INSTITUTIONS IN THE MODERNIZATION
OF THE SYSTEM OF SCHOOL MEDICINE

Peresypkina T.V. 1, 2, Peresypkina A.M.2

1STATE INSTITUTION “INSTITUTE FOR CHILDREN AND ADOLESCENTS HEALTH CARE OF THE NATIONAL ACADEMY OF MEDICAL SCIENCES OF UKRAINE”, KHARKIV, UKRAINE

2 V. N. KARAZIN KHARKIV NATIONAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

Introduction: The state of health of the younger generation is an important indicator of prosperity for each country. Its preservation is extremely relevant for children of school age. Therefore, today the school can not exist without a medical system provision, and the medical provision of students must be tightly integrated into educational system. The basis of preventive orientation lies in the concept of the public health as a system of scientific knowledge and measures of prevention diseases, improving living standards and health promotion through organized efforts of society.

Aim: To determine the role of medical scientific institutions in development system of school medicine.

Materials and methods: Analysis of world experience in the development of school medicine and the existing system of medical provision of schoolchildren in Ukraine.

Results: International experience suggests that there are different models of medical provision of children in educational institutions: differences in the subordination of school service, financing, training and most about preventive work orientation. WHO stresses that the optimal model of school health care in the world is not defined so far. Today the system of public health is widely developing in Ukraine as the basis of preventive medicine and school medicine becomes a part of the public health care system and undergoes some changes. So, lately in Ukraine the amount of school and preschool department of children’s polyclinic, significantly reduced and system of sanitary-epidemiological service is being reformed. Today practically the only medical employee in educational institution is an nursing associate professionals, and institutions over one thousand students are provided with a doctor’s post. In these conditionіs, when functions of monitoring of health and assessing the effectiveness of preventive measures is lost, the coordinating role should belong to medical research institutions that take care of the health of children and teens. They should not be marginalized during the modernization of educational institution and Health Care systems. Scientific institutions, first of all, can offer and carefully substantiate the new concept of school medicine with the definition of problems and mechanisms for its solution; their role will be important in monitoring the health of children of different ages, the accumulation and analysis of these data, development of targeted prevention programs for individual collectives or establishments; forecasting changes in the health status of children of different age groups and introduction of measures for their correction; can play a coordinating role in interdisciplinary cooperation between teachers, parents, medical workers and others state or non-governmental structures that take care of the health of children and adolescents. In a situation where a health worker is a regular employee of an educational institution, a medical scientific institution can also have as one of their functions to upgrade competences of school medical workers, raising their level of knowledge about relevant issues of pediatrics.

Conclusion: Thus, in the transition of the health system to a qualitatively new level of existence of the growing role of scientific institutions that deal with the problems of protection of the health of children and adolescents, they must determine the level of development of the medical system help children in educational collectives and coordinate school medicine system, its integration into the public health system.

Key words: school medicine, public health, schoolchildren

ANALYZING PERFORMANCE INDICATORS OF NEONATAL
AND PEDIATRIC SERVICES IN POLTAVA 2014-2017 YEARS

Pluzhnikova T.V., Krasnova O.I.

UKRAINIAN MEDICAL STOMATOLOGICAL ACADEMY, POLTAVA, UKRAINE

Introduction: Тhe health of the child – is nothing incomparable value. That is why the issue of health care for children and mothers was and remains a constant priority for the President of Ukraine, the leadership of the Government and industry, since only a healthy and educated nation can withstand the present and future challenges of the time. The number of completely healthy children in Ukraine decreases annually. For the period 1990 – 2015 years the number of children’s population of Ukraine decreased by almost 43%. The medical community of children’s doctors of the country is working today to ensure the proper quality work of the pediatric service in the conditions of reforming the primary link. At present, modern technologies for the diagnosis and treatment of childhood diseases are being implemented in the field, the latest standards of treatment are being developed, the equipment of children’s health care institutions and university clinics is being improved.

Aim: To analyze the performance indicators of the neonatal and pediatric services of Poltava for 2014-2017 years.

Materials and methods: Medico-statistical – for collecting, processing and analyzing research materials (descriptive and analytical statistics for the determination of relative indicators and indicators of absolute growth, growth rate and growth rate). .

Results: Among the indicators of the mortality rate of the children of Poltava, a negative absolute gain is observed in 2014 and 2017 years. In the structure of the causes of death of the infant population on the first place are diseases of the period of newborn birth, on the second place – congenital malformations. The third place in the structure of causes of death in 2014-2017 years occupy diseases of the central nervous system. Among the illness of the period of newbornness on the first place there are symptoms of respiratory disorders, on the second place is taken from death from hypoxia, asphyxia and sepsis. The third place among diseases of the newborn period occupy congenital pneumonia. In the structure of the general morbidity of newborns, there is a steady decline in indicators for anomalies of development, hemolytic disease, anemia, heart disorders and withdrawal syndrome. We note the increase in the rates of general morbidity among cerebral disorders, birth traumas, intrauterine infections and jaundice. In the structure of the general morbidity of newborns, there is a steady decline in indicators for anomalies of development, hemolytic disease, anemia, heart disorders and withdrawal syndrome. In the structure of childbirth traumatism among newborns in Poltava, there is a steady increase in the rates among the birth strokes and cephalogamate, as well as a steady decline in the indicators among the closed fractures of the collarbone and plexits.

Сonclusions: The activity of the area of healthcare of the region is being directed at the resent stage on improving and further reforming the health care system in compliance with existing tate programs and other strategic documents state level.

Key words: indicators, mortality, structure, children

TO THE QUESTION OF STUDYING THE DETERMINANTS OF HEALTH
AS THE BASIS OF DEVELOPMENT OF PUBLIC HEALTH OF UKRAINE

Radchenko N.R.1, Bielikova I.V.2, Kustareva L.P.2

1V.N. KARAZIN KHARKIV NATIONAL UNIVERSITY, KHARKIV, UKRAINE

2UKRAINIAN MEDICAL STOMATOLOGICAL ACADEMY, POLTAVA, UKRAINE

Introduction: The determining factor in the socio-economic development of the state is the health of the nation. As a result of research by the World Health Organization and the World Bank, it was proved that the healthcare system is the most important component that forms the quality of human potential. Public health and national security are two inextricably related categories. One of the main conditions for the development of a “healthy” society is a change in public health management strategy. Research findings suggests that it is necessary to apply new methods for interpreting the causal relationships between risk factors and health status, thereby providing qualitatively new approaches to preserving health at the micro and macro levels. This becomes possible as a result of the study and analysis of the social determinants of health. Dr. Shin Young-soo, Regional Director for the Western Pacific, in his report (2017) he pointed out the need to address the determinants of health, many of which go far beyond the health sector. Solving these problems requires work involving all sectors and taking into account all circumstances. Analysis of the current situation will determine the prospects of further research. This will allow studying the data, which characterize the determinants of health; moreover, it will allow studying the role of different determinants in the formation of the Ukrainian population health.

Aim: To analyze the importance of studying and analyzing the determinants of health within the framework of the development of the public health system in Ukraine.

Material and methods: To achieve the aim of this study, the following methods were used: bibliosemantic – to generalize the analysis of literary and personal data; comparative analysis – to study the transformation of the statistical analysis process.

Results: One of the important conditions for the development of a “healthy” society is a change in the public health management strategy. The well-known classification of factors that affect health is the Robbins gradation (USA, 1980): lifestyle accounts for 51%, heredity – 20%, ecology – 20%, and the level of medicine – 9-10%. According to the University of Wisconsia (2010), social and economic factors account for 40%, lifestyle 20%, medical care 20%; on the environment – 10%.According to WHO, the social determinants of health are a major cause of health inequities – inequitable and preventable differences in health that are observed within and between countries. The social determinants of health should be understood as the conditions in which people are born, grow, live, work and grow old, including health care systems. Achieving high quality of the public health is possible by increasing the effectiveness of preventing its negative violations, eliminating the causes of illness and risk factors. Preventive measures that are aimed at increasing of the potential of health and countering the risk factors of diseases are the most significant element in ensuring healthy living conditions, work, study and rest.

Conclusions: Research of the determinants of health can be valuable for health promotion. Public participation is an important factor of supporting health among groups whose health is at risk. Identifying main determinants makes it possible effective use of information to reorganize health policies. Determinants of health are conditions that determine the differences in the health of individuals, groups or the population as a whole.

Key words: public health, social determinants, information

QUALITY OF LIFE FACTORS IN PARENTS OF CHILDREN
WITH CEREBRAL PALSY

Rozensztrauch A.1, Kołtuniuk A.2

1DEPARTMENT OF PAEDIATRIC, DIVISION OF NEONATOLOGY, FACULTY OF HEALTH SCIENCE, WROCLAW MEDICAL UNIVERSITY, POLAND

2DEPARTMENT OF NERVOUS SYSTEM DISEASES, FACULTY OF HEALTH SCIENCE, WROCLAW MEDICAL UNIVERSITY, POLAND

Introduction: Cerebral palsy (CP) is a common paediatric disability that has a great impact on patients and their family lives. The aim of this study was to assess the QoL in parents of children with CP and to evaluate factors affecting the QoL in them.

Materials and methods: Using the Paediatric Quality of Life Inventory (PedsQL TM) 4.0 Generic Core Scales and 3.0 Cerebral Palsy (CP) Module, the data were collected between December 2016 to February 2017. A total of 100 parents (8 male, 92 female, mean age was 33,8 years) were interviewed. Parents meeting the inclusion criteria were invited to participate. Data analysis was performed with OpenOffice.org Calc 3.4.1., p-values <0,05 were considered statistically significant.

Results: The overall scores on the PedsQLTM ٤.٠ Generic Core were low (total score ٣٥,٥٣, SD, ١٧,١; emotional health ٤٤,١٥; social health ٣٨,٩٥). The lowest QoL was reported in physical functioning (score ٢٤,٢٥). Strong predictors (p<٠,٠٥) that positively influences the QoL domains were marital status and age. Parents education had a significant (p=٠,٠٢٥) impact on the QoL in fatigue domain. Place of residence and sex not affected (p>٠,٠٥) the QoL.

Conclusion: The study showed that CP has an important role in QoL of patients and their caregivers.

Key words: quality of lie, children, crebral plsy

OPTIMIZATION OF EDUCATIONAL PART OF PERSONAL POTENTIAL
OF OPHTHALMOLOGICAL SERVICE

Saksonov S.G.

BOGOMOLETS NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY, KYIV, UKRAINE

Introduction: The importance of ophthalmic health for implementing the life program of each person, the quality of his life, the considerable prevalence of eye diseases among the population, the associated medical and social losses and economic losses, cause an increase in requirements for improving the system of preservation of ophthalmic health and providing quality medical help. Effectiveness of measures for preserving the health of the eyes directly depends on the availability and quality of the work of ophthalmologists, the level of their training.

Aim: To study the problems of educational training of ophthalmology specialists and to assess its level from the point of view of the consumers of medical services.

Material and methods: The paper analyzes WHO documents on the regulation of staffing health care, the results of sociological surveys of providers and users of ophthalmologic services using bibliographic, analytical, sociological and medical-statistical methods.

Results: An analysis of the provisions of the Global Strategy for the Development of Human Resources for Health Care System: Human Resources in 2030 showed that providing population with health care services is possible only with the availability of the necessary number of staff and the quality of their training. This imposes a special responsibility on the educational sector, which must provide the appropriate level of medical education for obtaining knowledge, skills and competencies by specialists and create conditions for training throughout their professional life. The measures in the document on optimizing the educational part are an important basis for improving the professional training of specialists in the ophthalmology profile. The need for such improvement is confirmed by the data of sociological research, according to which 12.4 per 100 surveyed ophthalmologists lowly assess their level of qualification. 75.0 per 100 respondents needs the continuous improvement of qualification. At the same time, the respondents pointed out a number of problems with the implementation of professional development, including financial, organizational, personal, etc. The desirable forms of advanced training in the system of continuous medical education and the reserves for increasing the efficiency of professional activity from the point of view of ophthalmologists are found. Specialists-ophthalmologists confirm the need to improve educational programs at the diploma and postgraduate levels, ensuring continuous professional development throughout life. This trend was confirmed by the opinion of consumers of medical services, of which 23.1% per 100 respondents assessed the quality of services rendered as low, 31.3% indicated a lack of attentive attitude, 24.7% remained dissatisfied with the information and communication received. In view of the recommendations of international organizations, the real state of things in the field of the training ophthalmology specialists and the quality of service of the population with pathology of the organ of vision, it is perspective to introduce strategies for improving and expanding the scope of training, with increasing investment in this process, orientation of curricula for real needs, coordinated the approach to planning and training of personnel, the creation of modern standards of ophthalmic care and control of their compliance, training in compliance with ethical norms of public health, patient-centered approach in health care, the introduction of modern learning technologies including distance learning, using i-health technologies.

Conclusions: The implementation of continuous medical education of ophthalmology specialists will improve the quality of their professional training, the efficiency of medical care of the population, and meet the existing needs of providers and consumers of ophthalmic medical services.

Key words: human resourcing, ophthalmological services, education, training

JAKOŚĆ ŻYCIA A ZACHOWANA ZDROWOTNE OSÓB STARSZYCH ZAMIESZKUJĄCYCH W MIEŚCIE I NA WSI

QUALITY OF LIFE AND HEALTH BEHAVIOUR OF ELDER PEOPLE LIVING IN THE CITY AND IN THE COUNTRYSIDE

Seń M.1,2, Dębska G.1, Laska E.2

1WYDZIAŁ LEKARSKI I NAUK O ZDROWIU KRAKOWSKA AKADEMIA IM. ANDRZEJA FRYCZA MODRZEWSKIEGO W KRAKOWIE, KRAKÓW, POLSKA

2WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, ZAKŁAD PROMOCJI ZDROWIA, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Proces starzenia wprowadza wiele zmian w funkcjonowaniu człowieka w wielu sferach: fizycznej, psychicznej i społecznej. Dochodzi wówczas niejednokrotnie do zaburzeń zarówno w zakresie prostych, jak i złożonych czynności dnia codziennego, co w znacznej mierze może pogarszać jakość życia seniorów. Polacy, podobnie jak mieszkańcy wielu krajów UE, żyją coraz dłużej. Wydłużenie życia powinno iść w parze z poprawą jakości życia związanej ze stanem zdrowia. Sprzyja temu realizacja zachowań zdrowotnych, które również w populacji osób starszych zostały uznane za czynnik wpływający na utrzymanie, umacnianie i poprawę stanu zdrowia.

Cel pracy: Wskazanie zależności między realizacją zachowań zdrowotnych przez osoby starsze a jakością życia ich życia w zależności od miejsca zamieszkania.

Materiał i metody: W badaniu uczestniczyło ٣٠١ osób (٦٧,٤٪ (n=٢٠٤) kobiet i ٣٢,٦٪ (n=٩٧) mężczyzn z województwa małopolskiego (Kraków, Raba Niżna). Średnia wieku badanych wyniosła ٧٥,١٤±٨,٣١ roku (min – 60 , max – 102 lat). Z miasta pochodziło 61,1% (n=184 pacjentów), a ze wsi 38,9% (n=117). W badaniu zastosowano metodę sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem kwestionariusza Zachowań Zdrowotnych IZZ, autorstwa Z. Juszczyńskiego. Do oceny jakości życia posłużono się skalą WHOQOL-BREFF. W analizie statystycznej wykorzystano testy parametryczne t- studenta dla grup niezależnych, współczynnik korelacji r-Pearsona, analizę regresji liniowej metodą krokową oraz testy nieparametryczne U Manna-Whitney`a. Istotność statystyczną przyjęto na poziomie p<0,05.

Wyniki: W grupie mieszkańców wsi stwierdzono istotne statystycznie, dodatnie, słabe lub umiarkowane korelacje pomiędzy ogólnymi zachowaniami zdrowotnymi oraz prawidłowymi nawykami żywieniowymi, zachowaniami profilaktycznymi i pozytywnym nastawieniem psychicznym a jakością życia w dziedzinie somatycznej (r pomiędzy 0,23 a 0,46), psychologicznej (r pomiędzy 0,22 a 0,43), socjalnej (r pomiędzy 0,31 a 0,40) i środowiskowej (r pomiędzy 0,36 a 0,49). Nie stwierdzono korelacji pomiędzy praktykami zdrowotnymi a jakością życia. W grupie mieszkańców miasta stwierdzono istotne statystycznie, dodatnie, słabe lub umiarkowane korelacje pomiędzy ogólnymi zachowaniami zdrowotnymi oraz prawidłowymi nawykami żywieniowymi i pozytywnym nastawieniem psychicznym a jakością życia w dziedzinie psychologicznej
(r pomiędzy 0,18 a 0,42), socjalnej (r pomiędzy 0,23 a 0,41) i środowiskowej (r pomiędzy 0,18 a 0,37). Stwierdzono także istotne statystycznie, ujemne i słabe korelacje pomiędzy praktykami zdrowotnymi a jakością życia w dziedzinie somatycznej (r = -0,19) i psychologicznej (r = -0,16).

Wnioski: 1. W grupie mieszkańców wsi stwierdzono, że pozytywne nastawienie psychiczne stanowi istotny statystycznie, dodatni i silny predyktor jakości życia w dziedzinie somatycznej i psychologicznej oraz umiarkowany predyktor jakości życia w dziedzinie socjalnej i środowiskowej. Praktyki zdrowotne natomiast stanowią istotny statystycznie, ujemny i słaby predyktor jakości życia w dziedzinie somatycznej i psychologicznej oraz dodatni i umiarkowany predyktor jakości życia w dziedzinie środowiskowej.

2. W grupie mieszkańców miasta stwierdzono, że pozytywne nastawienie psychiczne stanowi istotny statystycznie, dodatni i umiarkowany predyktor jakości życia w dziedzinie somatycznej, psychologicznej, socjalnej i środowiskowej, a praktyki zdrowotne stanowią istotny statystycznie, ujemny i słaby predyktor jakości życia w dziedzinie somatycznej, psychologicznej i socjalnej.

3. Najsilniejszym predyktorem jakości życia mieszkańców wsi i miast jest więc pozytywne nastawienie psychiczne; w przypadku wsi we wszystkich czterech dziedzinach w mieście natomiast w dziedzinie psychologicznej, socjalnej i środowiskowej.

Key words: old age, life satisfaction, health behavior, residence place

Słowa kluczowe: wiek podeszły, satysfakcja z życia, zachowania zdrowotne, miejsce zamieszkania

DISTANCE MEDICAL SERVICE IN THE QUALITY RATE SYSTEM OF MEDICAL CARE AT THE FIRST MEDICAL HELP ESTABLISHMENT LEVEL

Smiianov V.A., Dryha N.O., Smiianova O.I.

SUMY STATE UNIVERSITY, SUMY, UKRAINE

Introduction: Application of distance medical service in the quality rate system of medical care at the first medical level and its effectiveness of using at the whole territory of Ukraine are rather important. With using of this system, all financial, human and technical resources` division can be optimized for better medical care level for citizens. We still have actual questions about opportune general diagnostics in on-line regime, automatic monitoring of all vital indexes, treatment of non-infection diseases with consulting on-line and both-side connection of patient and doctor. All these questions can be solved by using of new proposed informative – communicative system of distance health monitoring, created by our specialists.

Aim: To improve monitoring and informing for patients, ill with non-infection diseases at the first medical help level.

Material and methods: During our researches we used separately or combined methods of systematic approach, meta-analysis, medical-static approach, approach of descriptive modeling. A new informational-analytic system was projected and created.

Results: For our aim realization, we created a new multifunctional informational-communicative system with service platform and screen form application. The gotten feedback allows to make deeper monitoring of all vital indexes of patient and to react immediately if there are any dangerous changes. Also the aim of this program module using is active application of patients for self-control of all vital indexes, further healthy life and accurate following the doctor`s prescription. Informational-communicative system is a complex of organization and technical methods for information storage, processing and sharing. The main steps of using are: users` registration and gathering of medical data, their processing, analytical processing, regulative decisions, feedback subsystem. All of them together automatically process all symbol, graphic information in on-line regime.

Conclusion: Using of modern informational-communicative technologies in medical care quality rate system allow us to improve work of first medical help establishments in distance access regime, to realize a proper individual approach to each patient and to guarantee a full confidentiality.

Key words: distance medical service, informational-communicative system, feedback, medical help quality

CHANGES IN THE NATIONAL NUTRITION SYSTEM
IN INDEPENDENT UKRAINE

Smiianov V.A., Galushko N.A.

SUMY STATE UNIVERSITY, SUMY, UKRAINE

Introduction: The WHO estimates that about 80 % of diseases are related to nutrition, and in 41% of them, such as oncological and circulatory system disorders, which are extremely relevant for Ukraine, nutrition is a leading risk factor.

Aim: To analyze the actual nutrition of the Ukrainian population at the period 1990-2017 and evaluate the nutritional composition of the National Food Basket.

Materials and methods: Daily food intake data were obtained from the annual statistical collections of the State Statistics Committee of Ukraine. The composition of the National Food Basket was studied according to the official documents of the Ukrainian Cabinet of Ministers. Actual daily food and nutrients intake (per person), daily food and nutrients intake (per person) established by the National Food Basket were calculated. The findings has been compared with accepted norms of human physiological needs by the WHO and national standards for healthy nutrition.

Results: In 1990-2017 Ukraine has undergone many social and economic changes and transformations. It also led to significant changes in the foodstuffs consumption of the Ukrainian population: average intake of meat dropped by 25%, bread and cereal products — by 24%, milk — by 44%, sugar — by 28.5%, and consumption of vegetables fell by 28%. This has led to decrease in the average daily energy consumption by almost 860 kcal. The average daily intake of all protein reduced from 105 g in 1990 to 84g per capita, and, in general, this was not critical. However, in the period from 1995 to 2005, Ukrainians underwent significant shortage in the animal (completed) protein intake — 29 – 35% less than physiological requirement. This has coincided with sharp deterioration in population health and growing number of diet-related maladies, in particular, cardiovascular, neurological and oncological diseases, for which nutrition is an important risk factor, were observed. In the subsequent period 2005-2017 the consumption of completed protein has gradually reached the optimal level. The average fat intake (including saturated fat) has reduced by 30% — from 146.1 g to 92.0 g per day, and their share in the daily energy intake decreased to optimal values. Over 27 years a significant imbalance in the consumption of omega-6 and omega-3 PUFAs was observed: their ratio in the diet of the Ukrainian population ranged from 77: 1 to 91: 1, while the scientifically based value of this indicator is near 1: 1 – 5: 1. It is supposed that a change in this ratio towards an increase in the share of omega-6 PUFAs can trigger pathogenesis of chronic diseases, including cardiovascular, oncological, inflammatory, and autoimmune diseases. The daily intake of trans-fat only with the margarine and confectionery was 3.4–14.1 g per person, and their energy share in the daily energy intake reached 4.4%, while recommended value up to 1%. The average daily intake of carbohydrates has shown decrease from 439 g per person in 1990 to 372 g per person in 2017, mainly due to reduction in the grain and granulated (plain) sugar consumption. At the same time, the consumption of granulated sugar still remains high. Over the last 27 years the average daily intake of fruits has not changed and is now 130 g per person, however, it is less than an optimal value. The National Food Basket approved by the Cabinet of Ministers of Ukraine has the same nutritional features as the actual nutrition. Obviously, because the composition of the National Food Basket is developed according to the demand of Ukrainians for food, without taking into account the scientifically based set of products.

Conclusion: Changes in the nutrition of the Ukrainian population in 1990 – 2017 have shown favorable trends. However, in general, the national nutrition system is still far from being perfect that has a negative impact on population health.

Key words: National nutrition system, food intake, diet-related diseases

STRENGTHENING RELATIONSHIP WITH THE PATIENT THROUGH SOCIAL MEDIA MARKETING

WZMACNIANIE RELACJI Z PACJENTEM ZA POŚREDNICTWEM SOCIAL MEDIA MARKETINGU

Syrkiewicz-Świtała M.1, Świtała R.2, Trzewiczek M.1

1Department of Health Economics and Health Management School of Public Health in Bytom, Medical University of Silesia in Katowice, , Katowice, Poland

2Department of International Economic Relations, Faculty of Economics, University of Economics in Katowice, Katowice, Poland

Introduction: Wide access to the Internet and social media influences the ways of communication, work mode, learning and styles of consumer behavior. The social media marketing is dynamically changing along with the development of information and communication technologies. The pace of development also causes significant changes in building relations between medical entities and patients. Communication in social media is characterized by an immediate availability of feedback which is an opportunity for the public health environment to build and strengthen the relationship with the patient in social media.

Aim: To determine the importance of social media marketing in strengthening patient relations with selected public health facilities.

Material and methods: The study was conducted among 240 patients of three hospitals from the area of Sosnowiec. The author’s questionnaire in the form of an e-survey was the research tool. The questionnaire included 15 questions.

Results: The study showed the importance of the role of social media in the communication of medical facilities with their surroundings. 78.75% of respondents positively receive the activity of hospitals in social media. For 65% of respondents, this form of communication with a medical facility is important and contributes to improving the establishment of relationships with the institution’s surroundings. 60.42% of respondents use social networking sites. More than half of the respondents believe that the use of social media by the hospital has an impact on the fact that they feel a greater bond with the medical entity.

Conclusions: Social media can contribute to establishing relationships with patients in hospitals. Well-conducted activities in the field of social media marketing can contribute to building and strengthening ties with patients of a medical facility. The improvement of hospital communication with patients in social media depends on the continuous development of the hospital and following the trends in communication of more developed countries.

Słowa kluczowe: social media marketing, komunikacja marketingowa, zarządzanie szpitalem, zdrowie publiczne

Key words: social media marketing, marketing communication, hospital management, public health

ANALIZA SKŁADU WŁOSA W DIAGNOSTYCE TOKSYKOLOGICZNEJ

ANALYSIS OF HAIR COMPOSITION IN TOXICOLOGICAL DIAGNOSIS

Tarnowska M.1, Leśków A.1, Szopa M.2, Darmetko P.3

1ZAKŁAD CHORÓB UKŁADU NERWOWEGO, KATEDRA PIELĘGNIARSTWA KLINICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

2WOJSKOWY OŚRODEK MEDYCYNY PREWENCYJNEJ, WROCŁAW, POLSKA

3LABORATORIA MEDYCZNE BRUSS GRUPA ALAB SP. Z O.O., GDAŃSK, POLSKA

Wstęp: Analiza włosów ze względu na prostotę pobierania próbek w sposób nieinwazyjny jest powszechnie stosowana w testach narkotykowych i programach leczenia uzależnień od narkotyków. Unikalną cechą tej matrycy jest zdolność kumulowania ksenobiotyku, z którym był kontakt w przeszłości. Ze względu na brak metabolizmu włosy stanowią również dobrą matrycę w przypadku badań pośmiertnych.

Cel pracy: Przedstawienie dotychczasowej wiedzy na temat zastosowań analizy toksykologicznej włosa, argumentacja uzasadniająca taki typ analizy oraz zaprezentowanie substancji, które można oznaczać we włosach.

Materiał i metody: Zbiór danych literaturowych oraz europejskich standardów mających na celu określenie, aktualizację i harmonizację przepisów i procedur związanych z analizą włosów.

Wyniki: Przyjmuje się, że włosy rosną 1 cm±0,2 cm/miesiąc, tak więc zastosowanie ich jako materiału diagnostycznego jest zasadne, co daje możliwość obserwacji wstecz kilku lub kilkunastu miesięcy, zazwyczaj jest to okres od 1 miesiąca do 6 miesięcy. Nie nadają się niestety do oceny ostrego zatrucia. Niedawno opracowano metodę LC-MS-MS (liquid chromatography-tandem mass spectrometry) za pomocą której określa się aż 87 leków psychoaktywnych i metabolitów w 20 mg włosów, osiągając wartości granicy oznaczalności (LOQ) wynoszące 0,3-45 pg/mg. Do dużych osiągnięć należy wykrywanie ksenobiotyków w szczególnie niskim stężeniu np. THC, którego stężenie we włosach często wynosi poniżej 1 μg / mg, a wartości w celu wykazania nadużywania konopi są ustalane na poziomie 50-100 μg/ mg.

Wnioski: Analiza toksykologiczna materiałów alternatywnych takich jak np. włosy, poszerza zakres ekspertyzy, nadając jej charakter kompleksowy, a tym samym zwiększa możliwości opiniodawcze eksperta z zakresu toksykologii sądowej. Rozwój metod analitycznych w analizie włosów oraz szerokie zainteresowanie naukowców w ostatnich 10 latach wykorzystaniem tego materiału biologicznego przyczynia się do rozwoju w dziedzinie toksykologii. Opracowywanie wytycznych dotyczących poszczególnych etapów badań włosa powoduje, że metoda ta staje się bardzo wiarygodna i coraz częściej stosowana w różnych dziedzinach między innymi kryminologii, antropologii i medycynie.

Słowa kluczowe: toksykologia, włosy, narkotyki, ksenobiotyki

Key words: toxicology, hair, drugs, xenobiotics

ANALIZA PRZYCZYN PRZYJĘĆ DO ODDZIAŁU TOKSYKOLOGII I CHORÓB WEWNĘTRZNYCH Z PODODDZIAŁEM DETOKSYKACJI SZPITALA IM. LUDWIKA RYDYGIERA W KRAKOWIE

ANALYSIS OF THE CAUSES OF ADMISSIONS TO THE WARD OF TOXICOLOGY AND INTERNAL DISEASES WITH SUBWARD OF DETOXIFICATION OF THE LUDWIK RYDYGIER MEMORIAL SPECIALIZED HOSPITAL IN KRAKOW

Tomaszek L.1, Seń M.1,2, Zelek M.1

1WYDZIAŁ LEKARSKI I NAUK O ZDROWIU, KRAKOWSKA AKADEMIA IM. ANDRZEJA FRYCZA MODRZEWSKIEGO W KRAKOWIE, KRAKÓW, POLSKA

2WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, ZAKŁAD PROMOCJI ZDROWIA, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Na oddziałach toksykologii leczeni są pacjenci ze zdiagnozowanym zatruciem różnego typu i pochodzenia. Zatrucie to proces chorobowy. Występuje on na skutek działania substancji chemicznej (trucizny) pochodzenia egzogennego lub endogennego. W zatruciu występują objawy przedmiotowe i podmiotowe, a ich rodzaj jest zależny od rodzaju działającej toksyny i dynamiki zatrucia [1]. Do oddziałów toksykologii najczęściej przyjmowani są pacjenci z powodu ostrych zatruć. Wśród nich najczęściej pojawiają się zatrucia alkoholem, narkotykami lub lekami [2].

Cel pracy: Wskazanie przyczyn, częstości i przebiegu zatruć u pacjentów hospitalizowanych w Oddziale Toksykologii Szpitala im. Ludwika Rydygiera w Krakowie.

Materiał i metody: Badania retrospektywne zostały przeprowadzone na bazie dostępnej dokumentacji medycznej i analizy historii chorób uzyskanych z komputerowego rejestru przyjęć 759 pacjentów hospitalizowanych na Oddziale Toksykologii i Chorób Wewnętrznych z Pododdziałem Detoksykacji Szpitala im. L. Rydygiera w Krakowie. Zmienne ilościowe zaprezentowano za pomocą statystyk opisowych oraz częstości. W celu oceny różnic pomiędzy średnimi w trzech grupach zastosowano analizę wariancji ANOVA oraz test post-hoc NIR. Różnice pomiędzy grupami badano testem Chi². W celu wskazania predyktorów rodzaju zatruć oraz przyjmowanych substancji toksycznych zbudowano modele regresji logistycznej uwzgledniające zmienne socjo-demograficzne oraz czynniki kliniczne. Przy testowaniu statystycznym przyjęto poziom istotności p<0,05.

Wyniki: Wśród osób, które uległy zatruciu większość stanowili mężczyźni (٧٣٪), mieszkańcy miasta (٧٤٪) w wieku od ١٥ do ٩١ lat. Najczęściej u pacjentów zaobserwowano występowanie zatruć zamierzonych, a środkiem powodującym zatrucie był alkohol etylowy. Zatrucie zamierzone było diagnozowane istotnie częściej niż zatrucie przypadkowe lub samobójstwo (p=٠,٠٠٠). Częściej dotyczyło mężczyzn (٨٣,٧٪ ) niż kobiet (٢٦,٣٪), mieszkańców miasta (٧١,٩٪), osób pozostających w związku (٧٧,٢٪) w wieku między ٢٦ a ٥٦ r.ż. Średnia długość hospitalizacji była zależna od przyczyny zatrucia. W przypadku zatrucia zamierzonego było to średnio ٨,٧٤ dnia. Wykazano, że występowanie uzależnienia było istotnym predyktorem powstania zatrucia, a substancją toksyczną był alkohol.

Wnioski: 1. Do najczęściej występujących zatruć należy zaliczyć zatrucia zamierzone, których przyczyną było uzależnienie od substancji toksycznej, jaką jest alkohol etylowy. Wśród zatruć o etiologii samobójczej dominowały zatrucia lekami, natomiast zatrucia przypadkowe spowodowane były gazami. 2. Średnia długość hospitalizacji pacjentów, którzy ulegli zatruciu zależała od przyczyny zatrucia – najdłużej leczeni byli pacjenci zatruci alkoholem, a najkrócej gazami. Istotnymi czynnikami mającymi wpływ na prawdopodobieństwo zatrucia celowego były płeć, wiek oraz stan cywilny.

Słowa kluczowe: zatrucie, przyczyny, leczenie, oddział toksykologii

Key words: poisoning, causes, treatment, toxicology department

FUNKCJONOWANIE MODELI OPIEKI FARMACEUTYCZNEJ W GERIATRII – PORÓWNANIA MIĘDZYNARODOWE

FUNCTIONING OF PHARMACEUTICAL CARE MODELS IN GERIATRICS – INTERNATIONAL COMPARISONS

Witczak I.1, Siembab J.2, Kiedik D.1

1ZAKŁAD EKONOMIKI I JAKOŚCI W OCHRONIE ZDROWIA, KATEDRA ZDROWIA PUBLICZNEGO, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

2ABSOLWENTKA KIERUNKU ZDROWIE PUBLICZNE, WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU, UNIWERSYTET MEDYCZNY IM PIASTÓW ŚLĄSKICH WE WROCŁAWIU, WROCŁAW, POLSKA

Wstęp: Opieka farmaceutyczna według ustawy o Izbach Aptekarskich jest to: „zespół usług farmaceutycznych, które prowadzą do optymalizacji farmakoterapii oraz poprawy zależnej od zdrowia jakości życia pacjentów, udokumentowany proces, w którym farmaceuta, współpracując z pacjentem, lekarzem i w razie potrzeby z innymi pracownikami medycznymi, czuwa nad prawidłowym przebiegiem farmakoterapii.” Podstawowym jej założeniem jest: zapewnienie pacjentowi ochrony przed nadużywaniem preparatów farmaceutycznych oraz niewłaściwym stosowaniem leków ordynowanych przez lekarzy poprzez informowanie o odpowiednim dawkowaniu, instruowanie o czynnikach wskazujących na konieczność wizyty u specjalisty, doradzenie choremu w wyborze odpowiedniego leku bez recepty oraz prowadzenie dokumentacji medycznej z uwzględnieniem historii choroby pacjenta, służącej wykluczeniu polipragmazji, czyli sytuacji, w której chory przyjmuje więcej niż kilka leków jednocześnie.

Cel pracy: Charakterystyka funkcjonowania opieki farmaceutycznej w Polsce w porównaniu do modeli funkcjonowania systemów opieki farmaceutycznej, szczególnie w geriatrii, w Niemczech, Francji i Stanach Zjednoczonych. Próba z zaproponowania rekomendacji. mających za zadanie usprawnienie funkcjonowanie opieki farmaceutycznej w Polsce. Przedstawienie rozwiązań zapobiegających polipragmazji

Materiał i metody: Przegląd literatury i obowiązujących aktów prawnych dotyczących systemu opieki farmaceutycznej w Polsce i krajach wybranych do porównań (Francja, Stany Zjednoczone i Niemcy)

Wyniki: W Polsce nie ma wprowadzonego jednolitego i powszechnie uznanego systemu opieki farmaceutycznej i tylko niektóre zagadnienia z tego zakresu zostały uregulowane prawnie. Opracowane zostały jednak założenia opieki farmaceutycznej w geriatrii i sam model jej sprawowania. W Stanach Zjednoczonych funkcjonuje model procesu sprawowania opieki w systemie zarządzania terapią farmakologiczną. Polega on na przeglądzie i ocenie dotychczasowego leczenia farmakologicznego oraz jego postępów. Pacjent otrzymuje osobisty plan leczenia farmakologicznego, zawierający schemat stosowanych leków i informacje dotyczące możliwości zoptymalizowania leczenia farmakologicznego. W niemieckim systemie opieki farmaceutycznej podstawą jest ubezpieczenie zdrowotne (Gesetzliche Krankenversicherung) gwarantujące niemal całkowity zwrot kosztów za leczenie i leki. System oparty jest na modelu ujednoliconego planu leczenie farmakologicznego. W celu uzyskania pełnego obrazu stosowanych leków, wykorzystywana jest metoda SOAP (S – subiektywność, O – obiektywność, A -pełna analiza, P – plan). W tym systemie farmaceuta odpowiedzialny jest za: zarządzanie lekami, doradztwem farmaceutycznym i dystrybucją leków oraz koordynację i integrację opieki. System francuski oparty jest zasadniczo o procedury dopuszczania leków.

Wnioski: Opieka farmaceutyczna w analizowanych państwach w dużej mierze sprawowana jest przez aptekę lub punkt apteczny, które zawierają umowę z ze odpowiednią instytucją ubezpieczeniową w danym kraju, a lekarze pierwszego kontaktu ściśle współpracują z farmaceutą, poprzez wybór leków na podstawie czynników indywidualnych pacjenta, informowanie o leku i kontrolę okresową. W Polsce konieczne jest usprawnienie opieki farmaceutycznej w celu zapobiegania występowaniu polipragmazji oraz monitorowania działań niepożądanych leków.

Słowa kluczowe: opieka farmaceutyczna, modele, geraitria

Key words: pharmaceutical care, models, geriatrics