Finansowanie szpitali, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz podstawowej opieki zdrowotnej przez NFZ w latach 2003 – 2017

Mariusz Tarhoni1, Andrzej M. Fal2,1

1 Zakład Organizacji i Ekonomiki Ochrony Zdrowia oraz Szpitalnictwa, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, Warszawa, Polska

2 Katedra Zdrowia Publicznego, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu, Wrocław, Polska

STRESZCZENIE

Systemy finansowania świadczeń zdrowotnych ze środków publicznych charakteryzują się znaczną powolnością procesu podejmowania decyzji o zmianie, samego procesu zmiany, a tym samym również skutków tej zmiany. Wynika to ze skomplikowanej struktury zarządzania oraz wielkości i różnorodności zadań koniecznych do prawidłowego działania. Duży wpływ na dystrybucję środków i ich wysokości w pozycjach rodzajowych planu finansowego mają związki płatnika z ubezpieczonymi (świadczeniobiorcami), jak i świadczeniodawcami. Wzajemne relacje w tym trójkącie wpływają też na odporność systemu jako całości na błędy w kontraktowaniu oraz eliminację w czasie rozwiązań niekorzystnych zarówno dla pacjentów, jak i płatnika. Wszelkie próby wykonywania szybko znacznych zmian w redystrybucji finansowania powodują nieprzewidywalne zakłócenia w działaniu rynków usług medycznych. Nie oznacza to, iż nie powinno się takich zmian projektować, a jedynie podchodzić do nich roztropnie. Krzywa wzrostu nakładów finansowych na ochronę zdrowia w Polsce od 1999 roku do chwili obecnej ma charakterystykę zbliżoną do liniowej stale rosnącej. W prezentowanym materiale dokonano analizy wydatków płatnika na główne rodzaje świadczeń zdrowotnych, tj. na szpitale, AOS i POZ. Przyjęto do analizy okres od 2003 roku do chwili obecnej. We wcześniejszym okresie, czyli w czasie działania Kas Chorych (lata 1999–2003) występowała większa różnorodność w przyjmowaniu planów finansowych na poszczególne rodzaje świadczeń związana z samorządnością tych instytucji. Wybrany przedział czasu, czyli lata 2003–2017, jest jak najbardziej odpowiedni do wykonania analizy rozkładu środków na poszczególne rodzaje świadczeń, przyczyn zmian w finansowaniu oraz skutków, jakie te zmiany wywołują w obrębie rynku świadczeniodawców. Przychody płatnika zależą od sytuacji gospodarczej kraju, a wzrost PKB przekłada się na zwiększenie stanu środków pieniężnych NFZ (jest to proces opóźniony w czasie o 4–6 miesięcy).

Słowa kluczowe: nakłady finansowe na szpitale, ambulatoryjna opieka specjalistyczna, podstawowa opieka zdrowotna, przyczyny różnic w finansowaniu poszczególnych rodzajów świadczeń, przepływy finansowe w latach pomiędzy wybranymi rodzajami świadczeń zdrowotnych

Public Health Forum 2017;III(XI)3(42):129-134

WSTĘP, OKREŚLENIE CELU

Planowane w ostatnich latach zmiany w systemie finansowania świadczeń, mniej lub bardziej radykalne, wywołują polemikę różnych środowisk, pacjentów, świadczeniodawców, lekarzy i innego personelu medycznego, menadżerów ochrony zdrowia oraz decydentów i urzędników, a także środowisk eksperckich i naukowych oraz polityków. Różne grupy interesów starają się wpływać na podział środków pieniężnych dokonywany przez Centralę NFZ i Oddziały Wojewódzkie. Dla porównania samorządne Kasy Chorych starały się dopasować stosunek poszczególnych pozycji planu finansowego do potrzeb województwa. Działania takie w efekcie prowadziły do znacznego zróżnicowania w proporcjach pomiędzy poszczególnymi rodzajami i zakresami świadczeń w różnych Regionalnych Kasach Chorych. Zróżnicowanie to było jednak monitorowane przez UNUZ. Krajowy Związek Kas Chorych i UNUZ starały się o spełnienie między innymi warunku równości w dostępie do świadczeń. Przesłanki te skłoniły autorów do wykonania analizy dla okresu, gdy działało już tylko 16 Oddziałów Wojewódzkich NFZ. Należy pamiętać, iż w systemie Kas Chorych istniało ich 16 – regionalnych oraz 17 BKChdSM (Branżowa Kasa Chorych dla Służb Mundurowych). Po 1 kwietnia 2003 roku nastąpiła agregacja środków będących w posiadaniu Kasy branżowej i jej oddziałów na poszczególne OW NFZ. Dlatego dla potrzeb tego opracowania najbardziej adekwatny do dokonania analizy będzie okres lat 2003–2017, czyli już po zagregowaniu i ujednoliceniu systemu.

Zarówno powyższe założenia, jak i liniowe zmiany w obrębie wydatków systemu, które są wyraźnie widoczne na Wykresie 1. w postaci czerwonej linii będącej (uśrednionym) wielomianowym obrazem stanu środków wydawanych przez płatnika (NFZ) mają decydujący wpływ na wszystkie pozycje planu finansowego. Stan przychodów i kosztów jest od 2003 roku sprawozdawany, co miesiąc (wcześniej był monitorowany w sprawozdaniach dekadowych). Reasumując, można stwierdzić, że zobowiązania systemu płatniczego w Polsce mają charakter liniowy. Przychody nie mają takiej charakterystyki i przypominają sinusoidę o narastającej amplitudzie. Widoczne to jest na Wykresie 1.
– niebieska linia (aproksymacja wielomianowa). Wzrost amplitudy na wykresie stanu środków pieniężnych wynika
z wzrostu składki oraz odpisu z poziomu 7,50%, 7,75% aż do chwili obecnej 9,00% (wzrost odpisu i składki zdrowotnej nie przekłada się proporcjonalnie na przyrost dochodów płatnika, dokładniej ten temat porusza artykuł − Zdrowie i zarządzanie, ISSN 1506-882X tom VI, nr 2/2004 pt. „Czy podatek na ubezpieczenie zdrowotne podlega zjawisku Laffera? Analiza sytuacji finansowej polskiego systemu ubezpieczeń zdrowotnych w latach 1999–003”, Mariusz Tarhoni, Aneta Didoszak, Mirela Siwik), wzrostu PKB. Fundusz zobowiązany jest realizować wydatki na świadczenia zdrowotne zgodnie z zatwierdzonymi planami finansowymi. W planach tych znajdują się między innymi kwoty przeznaczone na poszczególne rodzaje i zakresy świadczeń zdrowotnych. Fundusz posiada sporo możliwości, aby dopasować swoje rzeczywiste przychody do realizacji planów nawet w okresie deficytu środków pieniężnych, tj., gdy wydatki w danym okresie przekraczają przychody. Jednym z takich sposobów działania jest np. płacenie za wykonane świadczenia w późniejszym czasie. Dla zbadania odchyleń w finansowaniu wybranych do analizy rodzajów świadczeń zdrowotnych kwestia przychodów w takim rozumieniu ma mniejsze znaczenie.

Celem tego opracowania jest przedstawienie w długim okresie zmian w finansowaniu trzech ważnych pozycji planu finansowego NFZ, czyli leczenia szpitalnego (bez psychiatrii), ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) oraz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Ustalenie w tym przedziale czasowym parametrów finansowania tych rodzajów świadczeń pozwoli znaleźć czynniki decydujące przy uchwalaniu i korygowaniu planów finansowych, a tym samym większego lub mniejszego finansowania danego rodzaju świadczeń.

Często mniejszy lub większy wzrost finansowania danego rodzaju świadczeń odbywał się przez kilka lat z rzędu. Zatem w materiale tym postanowiono zestawić wszelkie zmiany i odchylenia od liniowego procesu dotyczącego wysokości nakładów na wybrane rodzaje świadczeń. W dalszej kolejności zbadano przyczyny faktyczne, legislacyjne i merytoryczne, które były podstawą do tych zmian. Używając innego określenia i patrząc z perspektywy skutków tych zmian dla finansowania świadczeń, można opisać wzajemne zależności w takiej kolejności: 1. pomysł na zmianę (np. w leczeniu szpitalnym, wprowadzenie jednorodnych grup pacjentów) − zmiana sposobu rozliczeń z płatnikiem i regulacja strumieniem środków • 2. zwiększone finansowanie (w tym przykładzie w rodzaju leczenie szpitalne) • 3. skutki w innych rodzajach świadczeń wynikające ze zmniejszenia strumieni pieniędzy. Innym przykładem będzie analiza skutków zwiększeniem finansowania niektórych procedur zabiegowych (przesunięcie ze szpitali) na AOS w latach 2002−2003. Zatem, mając na względzie cel, czyli agregację danych dotyczących finasowania leczenia szpitalnego, AOS i POZ w długim okresie, należy ustalić przyczynę zmian w finansowaniu oraz jaki te zmiany powodują skutek dla całego systemu ochrony zdrowia. Do tej pory nie prowadzono prac, które w taki szeroki sposób zapewniałyby inwentaryzację systemu w aspekcie przyczyna – skutek. Ten sposób patrzenia na wzajemne relacje może w przyszłości pomóc decydentom projektować zmiany tak, aby zminimalizować niepożądane skutki „obok”, w innych rodzajach, a nawet zakresach świadczeń.

Osoby zajmujące się finansowaniem świadczeń zawodowo i dla potrzeb naukowych przestrzegają przed wprowadzaniem szybkich zmian w poziomie i sposobie finansowania świadczeń w poszczególnych rodzajach, ponieważ z reguły powstają wtedy trudne do przewidzenia skutki zmian, wymagające następnych regulacji (finansowych) w innych sektorach rynku usług medycznych. Może to dotyczyć np.: rozwiązań dotyczących regulacji wynagrodzeń, proporcji pomiędzy umowami o pracę a cywilnoprawnymi, outsourcingu usług itp. Wielu teoretyków uważa, że tak można eliminować błędy systemowe w finansowaniu świadczeń. Niestety, systemy płatnicze powinny ewoluować w czasie, ponieważ ich bezwładność oparta jest między innymi na trudnych do przewidzenia skutkach danej zmiany oraz skomplikowanych powiązaniach niemożliwych wręcz do teoretycznego przewidzenia. Znany jest przykład z porównaniem systemów płatniczych do skalibrowanego oscyloskopu, który pokazuje obraz przebiegu zjawisk w systemie płatniczym, gdzie gwałtowne regulacje amplitudą czy częstotliwością doprowadzają do zatracenia obrazu przebiegu monitorowanego zjawiska. Jest to przestroga przed wprowadzaniem nieprzetestowanych zmian, obojętne czy w zamiarze korzystnej modyfikacji danego zakresu świadczeń czy systemu wynagradzania za te świadczenia. Zachowując w praktyce trójpodział interesariuszy publicznego systemu ochrony zdrowia, czyli ubezpieczonych (pacjenci, świadczeniobiorcy), płatnika i świadczeniodawców, należy pamiętać, że są to relacje skomplikowane, zależne od wielu zmiennych, jak chociażby świadomość prozdrowotna ubezpieczonych czy należne miejsce profilaktyki. Dotyczą one wszystkich powyżej wymienionych, ponieważ związani są oni związkami przyczynowo skutkowymi, zwyczajowymi, kulturowymi itp. Pacjenci z jednego kraju (pomijając barierę językową) mieliby problem w korzystaniu z usług medycznych u świadczeniodawcy w innym kraju właśnie z powodu tych różnic. Innymi słowy wzorce podawane jako przykład dobrych rozwiązań mogą nie sprawdzać się w Polsce. Może to też dotyczyć planowanych zmian dotyczących sposobu finansowania, kwalifikacji personelu, informatyzacji rozliczeń itp. zmierzających do radykalnych rozwiązań, jak zabudżetowanie lecznictwa szpitalnego, zastąpienie rynku usług szpitalnych siecią czy w mniejszym stopniu preferowanie świadczeń koordynowanej opieki zdrowotnej. Autorzy nie poddają ocenie żadnego z tych rozwiązań, a jedynie próbują wykonać analizę w celu wyciągnięcia wniosków dotyczących fluktuacji w finansowaniu wybranego rodzaju świadczeń.

Wprowadzony 2015 roku tzw. pakiet onkologiczny nie spełnił pokładanych w nim nadziei, chociaż dla części pacjentów onkologicznych skrócił czas przyjęć i rozpoczęcia leczenia. Być może przygotowanie najpierw programu pilotażowego oraz zabezpieczenie środków pieniężnych dałoby lepsze wyniki (ocena programu onkologicznego – raport NIK).

FINANSOWANIE LECZNICTWA SZPITALNEGO

Na Wykresie 2. przedstawiono finansowanie leczenia szpitalnego w latach 2003–2016 (wykonanie) oraz 2017 (plan). Zaznaczony też został trend tego procesu w postaci wielomianowej (na wykresie czerwona linia ciągła). W poszczególnych latach wzrost nakładów na lecznictwo szpitalne był zawsze większy od ewentualnego wzrostu finansowania zgodnego z linią wzrostu finansowania wszystkich pozycji (planu finansowego) rodzajów usług medycznych i refundacji leków i innych kosztów systemu.

Wzrost finansowania w 2008 r. widoczny na Wykresie 2.
jest związany
z wprowadzaniem nowych zasad finansowania świadczeń w oparciu o system jednorodnych grup pacjentów (JGP) – zostały one wprowadzone w Polsce 1 lipca 2008 r. na mocy zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr 32/2008/DSOZ z dnia 11 czerwca 2008 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne. Analogicznie wprowadzone zostały w AOS od 1 lipca 2011 r., zarządzeniem Prezesa NFZ nr 29/2011/DSOZ z dnia 14 czerwca 2011 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna.

Wyraźnie widoczna jest zależność przyczyna – skutek. Ważny jest również fakt, że starając się modyfikować działanie danego rodzaju świadczeń należy zabezpieczyć odpowiednią ilość środków finansowych. Zmiana w dłuższym okresie czasu może wpłynąć na oszczędności, ale z reguły wymaga wsparcia finansowego.

Wykres 3. przedstawia zmiany w wysokości finansowania w poszczególnych Wojewódzkich Oddziałach NFZ. Największe przyrosty finansowania występują w największych Oddziałach Wojewódzkich NFZ, tj. Mazowieckim, Śląskim, Wielkopolskim, Małopolskim itd. w kolejności. Na Rycinie 1. te same dane umieszczono na mapie administracyjnej Polski, co łatwiej obrazuje różnice pomiędzy poszczególnymi OW NFZ.

FINANSOWANIE AMBULATORYJNEJ OPIEKI SPECJALISTYCZNEJ (AOS)

Na Wykresie 4. przedstawione są wielkości nakładów na AOS w latach 2003–2017. Dla porównania w przypadku leczenia szpitalnego nigdy nakłady roku poprzedniego nie były niższe niż trend wyznaczony linią prostą, jak również od faktycznej linii trendu przedstawiającej zbiorczo nakłady na ochronę zdrowia (przypomina prostą). Natomiast analizując finansowanie w ramach AOS można stwierdzić, że w latach 2006, jak też 2007 i 2010 oraz 2011 wzrost nakładów był niższy od wynikającego z linii trendu.

Z kolei na wykresie dla OW NFZ (Wykres 5., Ryc. 2.) widać w pewnym przedziale czasu zmniejszenie finansowania w woj. śląskim oraz brak wzrostu finansowania w wielu oddziałach. Charakterystyki finansowania AOS są bardziej płaskie od analogicznych dla leczenia szpitalnego, co oznacza utrzymywanie przez kilka lat podobnego poziomu finansowania.

FINANSOWANIE PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ (POZ)

Podstawowa opieka zdrowotna jest od początku wprowadzenia reformy PUZ (od 1 stycznia 1999 r.) finansowana kapitacyjnie. Płatnik określił dla tego rodzaju świadczeń zadania oraz minima dotyczące kwalifikacji lekarzy i pielęgniarek (położnych i środowiskowych), jaki i transportu sanitarnego, infrastruktury. Zostały sprecyzowane ilości minimalne i maksymalne populacji osób ubezpieczonych przypadające na jednego lekarza oraz inne uwarunkowania. Wyodrębniono i zmieniono zasady sprawowania NiŚPL (nocnej i świątecznej pomocy lekarskiej). POZ jest gatekeeperem w systemie, posiada możliwość kierowania pacjentów do specjalistów oraz na część diagnostyki laboratoryjnej i obrazowej i inne.

Na Wykresie 6. przedstawiono finansowanie podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) w latach 2003 – 2016 (wykonanie) oraz 2017 (plan). Widać wzrosty finansowania tego rodzaju świadczeń w latach 2007–2009 po okresie plateau w latach 2010–2014 oraz wzrost finansowania w latach 2015–2017 (rok 2017 planowana wielkość finansowania).

Wpływ na finansowanie w POZ miały zmiany legislacyjne, również w przepisach wykonawczych NFZ. Jedna z nich było wprowadzenie szybkiej terapii onkologicznej tzw. pakietu onkologicznego z dniem 1 stycznia 2015 r. (zmieniony z dniem 1 lipca 2017 r.) na mocy ustawy z dnia 22 lipca 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 1138 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 759), a także rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2014 r. w sprawie wzoru karty diagnostyki i leczenia onkologicznego (Dz. U. z 2014 r. poz. 1751) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 czerwca 2017 r. w sprawie wzoru karty diagnostyki i leczenia onkologicznego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1250). W zakresie pakietu po pierwsze zwiększyły się kompetencje lekarzy rodzinnych oraz wykonywana jest większa liczba badań, co wynika z: rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 października 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1440) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 grudnia 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2014 r.
poz. 1914). Po drugie równie istotne jest zarządzenie nr 86/2014/DSOZ Prezesa NFZ
z dnia 17 grudnia 2014 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna, gdzie zwiększono wycenę stawki kapitacyjnej, wprowadzono dwa poziomy finansowania motywacyjnego oraz nowy wskaźnik korygujący w grupie wiekowej 40−65 lat. W efekcie finansowanie POZ miało wzrosnąć do poziomu 6,2 mld zł. Zmiany te widoczne są na Wykresie 6. – wzrost finansowania w latach 2014/2015 do chwili obecnej. Na Wykresie 7. przedstawiona została charakterystyka finansowania świadczeń (POZ) w układzie wszystkich szesnastu OW NFZ. Dla lepszego zilustrowania tych danych na Rycinie 3. przedstawiono dane z Wykresu 7. z zachowaniem proporcji.

PORÓWNANIE FINANSOWANIA ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH W RODZAJU LECZNICTWO SZPITALNE,
AOS, POZ ZBIORCZO, ROK DO ROKU
I PROCENTOWO

Przedstawione powyżej rozkłady finansowania wybranych poszczególnych rodzajów świadczeń należy zestawić razem tak, aby można było porównać dynamikę w relacjach zawartych w planach finansowych w poszczególnych latach. Na Wykresie 8. przedstawione zostały wielkości wykonane (lata 2003–2016) oraz planowane na rok 2017 na jednym wykresie. Wyznaczone zostały linie trendu. Ponieważ budżety dla leczenia szpitalnego, AOS i POZ różnią się od siebie wielkością, trudno dokładnie stwierdzić, jak regulowanie strumieniami środków pieniężnych wpływało na rynki tych świadczeń w Polsce. Jedynie bezsprzecznie widoczna jest dominacja we wzrostach finansowania szpitali w stosunku do AOS i POZ. Widoczne (Wykres 8.)
wzrosty finansowania we wszystkich analizowanych rodzajach świadczeń
w latach 2016–2017 spowodowane były wprowadzeniem tzw. podwyżek dla pielęgniarek i położnych rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1146) oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 14 października 2015 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1628).

Dla lepszego zobrazowania te same dane przedstawione zostały na Wykresie 8A, jednak w ujęciu procentowym, przyjmując za odniesienie rok 2003 równy 100 procent i prezentując przyrosty finansowania w poszczególnych latach (2004, 2005 … 2016 wykonanie i plan na rok 2017) branych pod uwagę w tym opracowaniu.

Na Wykresie 9. przedstawiono przyrosty finansowania leczenia szpitalnego, AOS i POZ w ujęciu procentowym jako zestawienie rok do roku. Przyrosty finansowania w roku 2004 (2004/2003) są wyższe od pozostałych lat. Wynika to z faktu, iż w pierwszym kwartale 2003 r. działały jeszcze Kasy Chorych (w likwidacji), których było 17. Przychody kasy branżowej (BKChdSM) zostały w drugim kwartale tego roku zagregowane do poszczególnych kas regionalnych według klucza terytorialnego (oddziały kasy branżowej nie pokrywały się z województwami). Agregacja środków podniosła przychody w tych rodzajach świadczeń, stąd niestandardowo wyższy w tym roku przyrost finansowania we wszystkich trzech badanych rodzajach świadczeń. Na Wykresie 9. widać w ujęciu procentowym różnice w wysokości wzrostu finansowania (w roku 2010 w AOS i POZ nastąpił spadek finansowania – ujemna dynamika). W latach 2003, 2004 do roku 2008 wzrastało finansowanie szpitali o kilka procent rocznie (analogiczna sytuacja w AOS). Finansowanie POZ w latach 2003, 2004 aż do roku 2009 charakteryzowało się wzrostem o kilka procent rocznie. Wynika to z dobrej koniunktury wzrostu przychodów w całym systemie NFZ (Wykres 1). Niebieska linia ciągła na tym wykresie przedstawia środki pieniężne zbiorczo w systemie płatniczym. W latach 2003 – 2009 mamy do czynienia z ich wzrostem (stan środków pieniężnych i zobowiązań systemu płatniczego w Polsce w latach 1999 – 2014 dokładnie został opisany w: 2015; 2: 101-107 Higien Public Health Forum – „Podział środków pieniężnych na poszczególne regionalne kasy chorych oraz oddziały wojewódzkie NFZ w latach 1999−2014 uzyskany w wyniku przyjętych algorytmów podziałowych oraz plan wyrównania finansowego dla oddziałów NFZ na rok 2015” – Mariusz Tarhoni, Krzysztof Kuszewski oraz „Sytuacja ekonomiczna płatnika publicznego a finansowanie świadczeń medycznych w latach 1999 – 2010” – Mariusz Tarhoni, Krzysztof Kuszewski, Przegląd Epidemiologiczny 2010; 64: 109 – 114). Ten sam wykres ilustruje też zmiany finansowania świadczeń przez NFZ w okresie wzrostów stanu środków pieniężnych w latach 2012–2015, gdzie AOS jest w fazie plateau natomiast wzrastają nakłady na POZ i nieznacznie na leczenie szpitalne.

Na Wykresie 10. przedstawiono te same dane w wartościach pieniężnych jak na Wykresie 9., co pozwala zobrazować dynamikę finansowania świadczeń w wybranych rodzajach. Z wykresu można wyciągnąć wniosek, że na finansowanie w wybranych rodzajach świadczeń zdrowotnych w poszczególnych latach przekłada się sytuacja finansowa w Funduszu. Dokładnie stan środków pieniężnych przedstawia Wykres 1. Stan środków pieniężnych w zasobach płatnika zależy od sytuacji ekonomicznej kraju. Można przyjąć, że jest on odzwierciedleniem stanu PKB z przesunięciem ok. 4 do 6 miesięcy (Sytuacja finansowa publicznego systemu płatniczego w latach 1999 – 2016
[wersja pełna] – Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład Higieny Zakład Organizacji
i Ekonomiki Ochrony Zdrowia oraz Szpitalnictwa – Mariusz Tarhoni, Warszawa, lipiec 2015 r. (uzupełnione styczeń 2017 r.) str. 9, wykres: Rycina Nr 3. Stan finansowy systemu NFZ a PKB do 31 marca 2015 r.). Nie jest to jedyna determinanta różnych od liniowych, czyli proporcjonalnych zmian w finansowaniu świadczeń. Drugim ważnym czynnikiem wpływającym na odchylenia od liniowego rozkładu są zmiany w planach finansowych w funduszu wynikające z regulacji ustawowych i resortowych. Zmiany legislacyjne na wszystkich szczeblach przekładają się na wielkość strumieni pieniężnych przekazywanych przez fundusz świadczeniodawcom na finansowanie rodzajów i zakresów świadczeń zdrowotnych.

WNIOSKI

Powyższa analiza danych finansowych dotycząca wydatków NFZ na leczenie szpitalne, AOS oraz POZ prowadzi do następujących wniosków:

Inne niż liniowe przyrosty wartości środków w systemie zależą od sytuacji ekonomicznej Państwa wyrażonej w PKB.
Na Wykresie 11. przedstawiono zmiany przychodów płatnika
w latach 1999–2017 na tle zmian PKB w tym samym okresie czasu. Widać, że zmiany stanu środków pieniężnych w systemie płatniczym odpowiadają zmianom PKB z przesunięciem (opóźnieniem) około 4 do 6 miesięcy. Niezależnie od odchyleń wynikających z sytuacji gospodarczej na finasowanie poszczególnych świadczeń mają wpływ różnego rodzaju działania o charakterze systemowym wdrażane za pomocą ustaw, rozporządzeń czy zarządzeń Prezesa NFZ. W Zakładzie Organizacji i Ekonomiki Ochrony Zdrowia oraz Szpitalnictwa prowadzone są prace mające na celu precyzyjne opisanie systemu finansowania świadczeń zdrowotnych.

System sprzężeń zwrotnych i wzajemnych zależności. Zasada domina. Przesunięcia w finansowaniu poszczególnych rodzajów świadczeń są wzajemnie zależne.
Można przywołać niektóre zmiany legislacyjne, które wpływały na odchylenia
w finansowaniu leczenia szpitalnego, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz podstawowej opieki zdrowotnej. Chronologicznie, akty prawne o randze ustawy, których wprowadzenie/uchylenie mogło wpłynąć na wysokość finansowana świadczeń obrazuje Tabela 1.

Zmiany na wejściu systemu (dystrybucja środków finansowych) powodują wielokrotnie większe skutki na wyjściu (gra rynkowa świadczeniodawców) – rozwój lub stagnacja modyfikacji w stronę ulepszeń systemowych. Oznacza to, że decydenci wprowadzając różne rozwiązania mające na celu modyfikować system w jakiejś części nie biorą pod uwagę wszystkich skutków, które wywołują. W osiemnastoletniej historii systemu finansowania świadczeń zdrowotnych znanych jest wiele takich przykładów.

Pochopne wprowadzanie w życie reform organizacyjnych prowadzi do zjawiska samonapędzania popytu poprzez niewłaściwą stymulację finansową w danym rodzaju świadczeń. Prowadzi do wybiórczego oddziaływanie na świadomość prozdrowotną związaną z niepotrzebną konsumpcją świadczeń.

Reasumując, finasowanie wybranych i należących do największych pozycji rocznych planów finansowych NFZ jest zależne od przychodów systemu finansowania świadczeń zdrowotnych, refundacji leków, innych pozycji planu oraz regulacji legislacyjnych różnych szczebli podejmowania decyzji dotyczących zarządzania systemem.

Prezentowany materiał należy jest próbą szerszego spojrzenia na związki, które wywołuje w skomplikowanym systemie opieki zdrowotnej dystrybucja środków przeznaczonych na ochronę zdrowia. Autorzy traktują ten materiał, jako wstęp do bardziej szczegółowych opracowań. W myśl zasady od ogółu do szczegółu stanowi on pierwszą część niezbędną do dalszych prac tematycznych.

PIŚMIENNICTWO:

1. Kawiorska D. Narodowe Rachunki Zdrowia. 1st edn. Kraków: Zakamycze 2004.

2. Wasem Juergen, Projekt Ministerstwa Zdrowia i Banku Światowego, „Rozwój Służby Zdrowia 3466-POL” TOR 3.4.1.14/A, Inicjatywy sektora prywatnego w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego i świadczeń zdrowotnych w Polsce, Zadania 3. Regulacja rynków prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce, Warszawa, kwiecień 2001.

3. PLANY FINANSOWE:

Lata 2003-2010 – Ministerstwo Zdrowia (http://www2.mz.gov.pl/wwwmz/index?mr=b3&ms=973&ml=pl&mi=973&mx=0&mt=&my=973&ma=031871 )

Lata 2011-2017 – Narodowy Fundusz Zdrowia (http://www.nfz.gov.pl/bip/finanse-nfz/ )

4. UCHWAŁY:

2003 – http://www2.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/uchwaly-rady-nfz/uchwala-nr-192004,953.html

2004 – http://www2.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/uchwaly-rady-nfz/uchwala-nr-52005i,1335.html

http://www2.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/uchwaly-rady-nfz/uchwala-nr-282005i,1606.html

2005 – http://www2.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/uchwaly-rady-nfz/uchwala-nr-102006i,2010.html

2006 – http://www2.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/uchwaly-rady-nfz/uchwala-nr-122007i,2532.html

2007 – http://www2.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/uchwaly-rady-nfz/uchwala-nr-192008i,3279.html

2008 – http://www2.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/uchwaly-rady-nfz/uchwala-nr-152009i,3774.html

2009 – http://www2.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/uchwaly-rady-nfz/uchwala-nr-92010ii,4113.html

2010 – http://www2.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/uchwaly-rady-nfz/uchwala-nr-82011ii,4495.html

2011 – http://www2.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/uchwaly-rady-nfz/uchwala-nr-162012ii,4992.html

2012 – http://www2.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/uchwaly-rady-nfz/uchwala-nr-112013ii,5493.html

2013 – http://www2.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/uchwaly-rady-nfz/uchwala-nr-192014ii,6265.html

2014 – http://www2.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/uchwaly-rady-nfz/uchwala-nr-42015iii,6350.html

2015 – http://www2.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/uchwaly-rady-nfz/uchwala-nr-142016iii,6390.html

2016 – http://www2.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/uchwaly-rady-nfz/uchwala-nr-102017iii,6416.html

5. Suchecka J. Nierównomierności w finansowaniu i dostępności świadczeń medycznych. Katedra Ekonometrii Przestrzennej, Uniwersytet Łódzki

6. Laskowska I. Równość w finansowaniu i dostępności świadczeń medycznych. In: Suchecki B (ed.). Dane panelowe i modelowanie wielowymiarowe w badaniach ekonomicznych. Łódź: Wydawnictwo ABSOLWENT, 2000.

7. Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2006 r. Warszawa: GUS, 2006.

8. Sobczak A. Sektor publiczny ochrony zdrowia a prywatne ubezpieczenia zdrowotne – analiza relacji na przykładzie wybranych krajów Unii Europejskiej In: Ryć K., Skrzypczak Z (eds), Ochrona zdrowia i gospodarka. Sektor publiczny a rynek, Warszawa :Wydawnictwo Naukowe, Wydział Zarządzania UW, 2007.

9. Malinowska-Misiąg E, Misiąg W, Tomalak M. Centralne finansowanie ochrony zdrowia i edukacji w Polsce – Analiza regionalna, Warszawa: Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, 2008.

10. Sobiech J, Rój J. Zarządzanie finansami szpitala. 1st edn, Kraków: Wolters Kluwer Polska, 2006.

11. Thomas Getzen, Ekonomika zdrowia. 1st edn, Warszawa: Wyd. Nauk PWN, 2000.

12. Wojtyniak B, Goryński P. Sytuacja zdrowotna ludności w Polsce. Warszawa: NIZP-PZH, 2008.

13. Włodarczyk CW, Shickle D, Czabanowska K, Morgan NE. Zdrowie publiczne w krajach europejskich, Wybrane zagadnienia. 1st edn., Kraków: Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2007.

Adres do korespondencji

Mariusz Tarhoni

Zakład Organizacji i Ekonomiki Ochrony Zdrowia

Oraz Szpitalnictwa

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego − PZH, Warszawa

ul. Chocimska 24, 00-791 Warszawa

e-mail: mtarhoni@pzh.gov.pl

Nadesłano: 10.09.2017

Zaakceptowano: 25.09.2017

Mariusz Tarhoni, Andrzej M. Fal

DYNAMIKA WZROSTU FINANSOWANIA ORAZ JEJ WPŁYW NA WYBRANE RODZAJE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH

Mariusz Tarhoni, Andrzej M. Fal

DYNAMIKA WZROSTU FINANSOWANIA ORAZ JEJ WPŁYW NA WYBRANE RODZAJE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH

Tabela 1. Akty prawne wpływające na wysokość finansowana świadczeń (opracowanie własne).

Obowiązywanie aktu
w systemie prawnym

Akt prawny

uchylenie z dniem 1 października 2004 r.

ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. z 2003 r. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.)

wejście w życie z dniem
1 października 2004 r.

ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1793 z późn. zm.) – ustawa ta była w istotny sposób wielokrotnie zmieniana

wejście w życie ustawy obowiązującej od dnia 21 maja 2005 r.

ustawa z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 78, poz. 684 z późn. zm.)

wejście w życie ustawy obowiązującej od dnia 6 września 2006 r.

ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o przekazaniu środków finansowych świadczeniodawcom na wzrost wynagrodzeń (Dz. U. z 2006 r. Nr 149, poz. 1076 z późn. zm.)

wejście w życie z dniem
1 stycznia 2007 r.

ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1868)

wejście w życie z dniem
5 czerwca 2009 r.

ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o akredytacji w ochronie zdrowia (obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 2135)

wejście w życie z dniem
1 stycznia 2010 r.

ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 522)

uchylenie z dniem 1 lipca 2011 r.

ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 z późn. zm.)

uchylenie z dniem 1 lipca 2011 r.

ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1217 z późn. zm.)

wejście w życie z dniem 1 lipca 2011 r.

ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1638 z późn. zm.)

wejście w życie z dniem
1 stycznia 2012 r.

ustawa z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1535 z późn. zm.)

wejście w życie z dniem
1 stycznia 2012 r.

ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1536 z późn. zm.)

wejście w życie z dniem
1 stycznia 2012 r.

ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1251)

wejście w życie z dniem
1 stycznia 2017 r.

ustawa z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” (Dz. U. z 2016 r. poz. 1860)

Mariusz Tarhoni, Andrzej M. Fal

DYNAMIKA WZROSTU FINANSOWANIA ORAZ JEJ WPŁYW NA WYBRANE RODZAJE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH

Fig. 1 Hospital treatments financing during 2003 – 2016 (implementation) and 2017 (plan, gray colour) for all NFZ Voivodship Branches. Fig. 1 is an illustrative illustration presented on Chart 3, keeping proportions. Own elaboration, MZ, NFZ Head Office data

Ryc. 1. Finansowanie lecznictwa szpitalnego w latach 2003 – 2016 (wykonanie) oraz 2017 (plan, zaznaczono kolorem szarym) dla wszystkich Oddziałów Wojewódzkich NFZ. Rycina 1. jest ilustracją poglądową danych przedstawionych na wykresie 3. z zachowaniem proporcji. Opracowanie własne, dane MZ, Centrala NFZ

Fig. 2 Outpatient specialist health care (AOS) financing in the years 2003 – 2016 (implementation) and 2017 (plan, gray colour) for all Voivodship Branches, Fig. 2 is an illustrative illustration of data presented on Chart 5 keeping proportions. Own elaboration, MZ and NFZ Head Office data.

Ryc. 2. Finansowanie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) w latach 2003 – 2016 (wykonanie) oraz 2017 (plan, zaznaczono kolorem szarym) dla wszystkich Oddziałów Wojewódzkich NFZ. Rycina 2 jest ilustracją poglądową danych przedstawionych na wykresie 5. z zachowaniem proporcji. Opracowanie własne, dane MZ, Centrala NFZ

Mariusz Tarhoni, Andrzej M. Fal

Fig.3. Basic health care (POZ) financing in the years 2003 – 2016 (implementation) and 2017 (plan, gray colour) for all NFZ Voivodship Branches, Fig 3. is an illustrative illustration of data presented on Chart 7 keeping proportions. Own elaboration, MZ and NFZ Head Office data.

Ryc. 3. Finansowanie podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) w latach 2003 – 2016 (wykonanie) oraz 2017 (plan, zaznaczono kolorem szarym) dla wszystkich Oddziałów Wojewódzkich NFZ. Rycina 3. jest ilustracją poglądową danych przedstawionych na wykresie 7. z zachowaniem proporcji. Opracowanie własne, dane MZ, Centrala NFZ.

DYNAMIKA WZROSTU FINANSOWANIA ORAZ JEJ WPŁYW NA WYBRANE RODZAJE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH

Chart 1. Revenues and costs of payment system in Poland during the period from 01.01.1999n until 31.03.2003 in Health Care Funds and during the period from 01.04.2003 until 30.03.2017. Close to linear chart of costs system (red color) can be seen, real states of liabilities is presented by red broken line. Sources : Own elaboration, DEF, UNUZ, NFZ Head Office.

Wykres 1. Przychody i koszty systemu płatniczego w Polsce w okresie od 01.01.1999 r. do 31.03.2003 r. w Kasach Chorych oraz w okresie od 01.04.2003 r. do 30.04.2017 r. Widoczny jest zbliżony do liniowego wykres kosztów systemu (kolor czerwony), faktyczne stany zobowiązań przedstawia czerwona linia przerywana. Źródła: Opracowanie własne, dane DEF UNUZ, Centrala NFZ.

Financing of hospital treatments in the years 2003 – 2016 (implementation) and plan for the year 2017 in thousands of PLN

Chart 2 Financing of hospital treatments in the years 2003 – 2016 (implementation) and 2017 (plan). Color lines show trend as polynomial. Own elaboration, MZ, NFZ Head Office data.

Wykres 2. Finansowanie leczenia szpitalnego w latach 2003 – 2016 (wykonanie) oraz 2017 (plan). Kolorem przedstawiono linie trendu, jako wielomian. Opracowanie własne, dane MZ, Centrala NFZ.

Mariusz Tarhoni, Andrzej M. Fal

DYNAMIKA WZROSTU FINANSOWANIA ORAZ JEJ WPŁYW NA WYBRANE RODZAJE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH

Financing of the hospital treatments for all NFZ Voivodship branches in the years 2003 – 2016 (implementation) and plan for the year 2017 in thousands of PLN

Chart 3. Financing of hospital treatment in the years 2003 – 2016 (implementation) and 2017 (plan) or each of the NFZ Voivodship Branches. The chart also illustrates changes of trends in financing hospital treatments during 2003 – 2004, increased dynamics of financing caused by aggregation since II quarter of the year 2003 of the resources coming from BKChdSM, 2008 – 2009 increase of the dynamics after the statutory wage increase, 2014 – 2015 the increase of financing bound to wages increase. Own elaboration, MZ , NFZ Head Office data.

Wykres 3. Finansowanie leczenia szpitalnego w latach 2003 – 2016 (wykonanie) oraz 2017 (plan) dla poszczególnych Oddziałów Wojewódzkich NFZ. Wykres ilustruje również zmiany trendu w finansowaniu lecznictwa szpitalnego w okresach 2003 – 2004, zwiększona dynamika finansowania spowodowana agregacją od II kw. 2003 środków pochodzących z BKChdSM, 2008 – 2009 zwiększenie dynamiki po ustawowych podwyżkach wynagrodzeń, 2014 – 2015 wzrost finansowania związany z podwyżkami wynagrodzeń. Opracowanie własne, dane MZ, Centrala NFZ.

Outpatients specialist health care benefits (AOS) financing in the years 2003 – 2016 (implementation) and plan for 2017

Chart 4. Outpatient specialist health care (AOS) in the years 2003 – 2016 (implementation) and 2017 (plan). Red dotted line presents line of trend as polynomial. Own elaboration, MZ, NFZ Head Office data,

Wykres 4. Finansowanie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) w latach 2003 – 2016 (wykonanie) oraz 2017 (plan). Kolorem czerwonym w postaci kropek przedstawiono linię trendu, jako wielomian. Opracowanie własne, dane MZ, Centrala NFZ.

Mariusz Tarhoni, Andrzej M. Fal

DYNAMIKA WZROSTU FINANSOWANIA ORAZ JEJ WPŁYW NA WYBRANE RODZAJE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH

Outpatient specialist health care benefits (AOS) financing in the years 2003 – 2016 (implementation) and plan for 2017 for all NFZ Voivodship Branches

Chart 5. Outpatient specialist health care (AOS) financing in the years 2003 – 2016 (implementation) and 2017 (plan) for all NFZ Voivodship Branches. Own elaboration, MZ and NFZ Head Office data.

Wykres 5. Finansowanie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) w latach 2003 – 2016 (wykonanie) oraz 2017 (plan) dla wszystkich Oddziałów Wojewódzkich NFZ. Opracowanie własne, dane MZ, Centrala NFZ.

Mariusz Tarhoni, Andrzej M. Fal

Financing of basic health care (POZ) in the years 2003 – 2016 (implementation) and plan for 2017

Chart 6. Financing of basic health care (POZ) in the years 2003 – 2016 (implementation) and 2017 (plan). Red dotted line presents the line of trend as polynomial. Own elaboration, MZ and NFZ Head Office data.

Wykres 6. Finansowanie podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) w latach 2003 – 2016 (wykonanie) oraz 2017 (plan). Kolorem czerwonym w postaci kropek przedstawiono linię trendu, jako wielomian. Opracowanie własne, dane MZ, Centrala NFZ.

DYNAMIKA WZROSTU FINANSOWANIA ORAZ JEJ WPŁYW NA WYBRANE RODZAJE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH

Basic health care (POZ) financing according to Voivodship Branches of NFZ in the years 2003 – 2016 (implementation) and plan for 2017

Chart 7. Basic health care (POZ) financing in the years 2003 – 2016 (implementation) and 2017 (plan) for all 17 Voivodship Branches of NFZ. The chart illustrates also changes of trend in POZ financing in the periods 2003 – 2004, increased financing dynamics caused by aggregation from the II quarter of 2003 of resources coming from BKChdSM, 2004 – 2008, 2008 – 2009, increase of dynamics after statutory rises of wages, 2009 – 2014 plateau phase, 2014 – 2015 increase of financing bound to wages increase. Own elaboration, MZ and NFZ Head Office data.

Wykres 7. Finansowanie podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) w latach 2003 – 2016 (wykonanie) oraz 2017 (plan) dla wszystkich 16 Oddziałów Wojewódzkich NFZ. Wykres ilustruje również zmiany trendu w finansowaniu POZ w okresach 2003 – 2004, zwiększona dynamika finansowania spowodowana agregacją od II kw. 2003 środków pochodzących z BKChdSM, 2004 – 2008, 2008 – 2009 zwiększenie dynamiki po ustawowych podwyżkach wynagrodzeń, 2009 – 2014 faza plateau, 2014 – 2015 wzrost finansowania związany z podwyżkami wynagrodzeń. Opracowanie własne, dane MZ, Centrala NFZ.

Financing of hospitals, outpatient specialist health care ((AOS) and basic health care (POZ) by NFZ in the years 2003 – 2016 (implementation) and plan for 2017 collectively.

Chart 8. Financing of hospital treatment, outpatient specialist health care (AOS), basic health care (POZ) in the years 2003 – 2016 (implementation) and 2017 (plan). Dotted lines show lines of trend as fifth degree of polynomials. On the chart the amounts of outlays on each type of benefits in respective analyzed period are clearly visible. Own elaboration, MZ and NFZ Head Office data.

Wykres 8. Finansowanie lecznictwa szpitalnego, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS), podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) w latach 2003 – 2016 (wykonanie) oraz 2017 (plan). Linie kropkowe przedstawiają linie trendu, jako wielomiany stopnia piątego. Na wykresie wyraźnie widoczne są wielkości nakładów na poszczególne rodzaje świadczeń w kolejnych latach analizowanego okresu. Opracowanie własne, dane MZ, Centrala NFZ.

Mariusz Tarhoni, Andrzej M. Fal

DYNAMIKA WZROSTU FINANSOWANIA ORAZ JEJ WPŁYW NA WYBRANE RODZAJE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH

Hospitals, outpatient specialist health care (AOS) and basic healthy care (POZ) in the years 2003 – 2016 (implementation) and plan for 2017 financed by NFZ
collectively presented in % in (2003 = 100%).

Chart 8A. Financing of hospital treatment, outpatient specialist health care (AOS), basic health care (POZ) in the years 2003 – 2016 (implementation) and 2017 (plan). The dotted lines present trend lines as polynomials of the fifth degree. Presenting data from the Chart no 8. in percentage – financing of the year 2003 was adopted as 100%. With such aggregation of data lack of financing increase of POZ in the years 2004 -2006 and 2009 – 2014, decrease of financing of AOS in 2010 and small increase in 2011 can be observed, the decrease regards also hospitals financing in the years 2010 – 2011. Own elaboration, MZ and NFZ Head Office data.

Wykres 8A. Finansowanie lecznictwa szpitalnego, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS), podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) w latach 2003 – 2016 (wykonanie) oraz 2017 (plan). Linie kropkowe przedstawiają linie trendu, jako wielomiany stopnia piątego. Przedstawienie danych z wykresu Nr 8 w ujęciu procentowym – finansowanie roku 2003 przyjęto, jako 100%. Widać przy takim zagregowaniu danych brak wzrostu finasowania POZ w latach 2004 – 2006 oraz 2009 – 2014, zmniejszenie finansowania AOS w roku 2010 i mały wzrost w 2011, zmniejszenie dotyczy również finansowania szpitali w latach 2010 – 2011. Opracowanie własne, dane MZ, Centrala NFZ.

Increases of hospitals AOS and POZ financing in percentage in the years 2003 – 2016 implementation, 2017 plan.

Chart 9. Financing of hospital treatment, outpatient specialist health care (AOS), basic health care (POZ) in the years 2003 – 2016 (implementation) and 2017 (plan) calculated in percent as year to year. Year 2004 on this chart presents the increase of financing of the chosen types of benefits, as year to year 2004/2003 – significant percentage differences (financing increase) result from specific settlement situation in 2003 caused by the fact that the first quarter was entered in the books before documentation of Health Fund – 17 Health Funds and not 16 Voivodship Branches – liquidation of 17 BKChdSM I disposal of its revenues to 16 OW NFZ. Own elaboration, MZ and NFZ Head Office data.

Wykres 9. Finansowanie lecznictwa szpitalnego, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS), podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) w latach 2003 – 2016 (wykonanie) oraz 2017 (plan) procentowo wyliczone, jako rok do roku. Rok 2004 na tym wykresie przedstawia wzrost finansowania wybranych rodzajów świadczeń, jako rok do roku 2004/2003 – znaczne różnice procentowe (wzrosty finansowania) wynikają ze specyficznej sytuacji rozliczeniowej w roku 2003 wynikającą z faktu, iż pierwszy kwartał był księgowany jeszcze pod dokumentacją Kas Chorych – 17 Kas Chorych a nie 16 Oddziałów wojewódzkich – likwidacja 17 BKChdSM i rozdysponowanie jej przychodów na 16 OW NFZ. Opracowanie własne, dane MZ, Centrala NFZ.

Mariusz Tarhoni, Andrzej M. Fal

DYNAMIKA WZROSTU FINANSOWANIA ORAZ JEJ WPŁYW NA WYBRANE RODZAJE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH

Increases in hospital, AOS and POZ year by year financing in the years 2003 – 2017* (*2003 -2016 implementation, 2017 plan).

Chart 10. Hospital care, outpatient specialist health care (AOS), basic health care (POZ) financing in the years 2003 – 2016 (implementation) and 2017 (plan) year by year. Own elaboration, MZ and NFZ Head Office data.

Wykres 10. Finansowanie lecznictwa szpitalnego, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS), podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) w latach 2003 – 2016
(wykonanie) oraz 2017 (plan) rok do roku. Opracowanie własne, dane MZ, Centrala NFZ.

State of financial resources and liabilities in public payer system in the years 30.06.1999 – 31.05.2017 taking into account changes of the country product gross [PKB].

Chart 11. State of NFZ financial system and PKB until the September 30th, 2016, the Chart illustrates the state of financial resources (blue line) and liabilities (red line) of payment system (01.01.1999 – 31.03.2003 of Health Fund, 01.04,2003 – 31.05.2017* NFZ) with changes of PKB (gray colour) – for the needs of chart the scales differ because PKB has significantly higher values than resources and liabilities of the payer. (*). NFZ data from the beginning of August 2017. GUS, DEF UNUZ , NFZ Head Office data. Own elaboration.

Wykres 11. Stan finansowy systemu NFZ a PKB do 30 września 2016r. Wykres obrazuje stan środków pieniężnych (linia niebieska) oraz zobowiązań (linia czerwona) systemu płatniczego ( 1.01.1999 – 31.03.2003 r. Kasy Chorych, 1.04.2003 – 31.05.2017* r. NFZ) z naniesionymi zmianami PKB (kolor szary) – dla potrzeb wykresu przyjęto inne skale, ponieważ PKB stanowi znacznie większe wartości niż środki i zobowiązania płatnika. (*) Dane NFZ z początku sierpnia 2017 r. Źródło GUS, DEF UNUZ, Centrala NFZ, opracowanie własne.

Mariusz Tarhoni, Andrzej M. Fal

/ cash resources

/ liabilities

/ PKB [scale]

/ multib. [cash resources]

/ multib. [liabilities]