Impact of IgE-mediated reaction on basophils activity in contact urticaria syndrome caused by haptens

Bernard Panaszek, Emilia Królewicz, Krzysztof Gomułka

Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Alergologii, Uniwersytet Medyczny, Wrocław, Polska

STRESZCZENIE

Cel: znaczenie reakcji IgE-zależnej w aktywacji bazofilów w zespole pokrzywki kontaktowej wywołanej haptenem.

Materiał i metody: na podstawie informacji uzyskanych z wywiadu oraz wyników testów płatkowych wyodrębniono grupę pacjentów z nadwrażliwością na parafenylodiaminę (PPD) i na metale ciężkie (nikiel, kobalt), u których występowały objawy anafilaktyczne (pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, nieżyt nosa, astma oskrzelowa, spadek ciśnienia krwi) po kontakcie z tymi haptenami. Grupę kontrolną reprezentowały osoby bez skazy atopowej i nadwrażliwości na alergeny o małej masie cząsteczkowej. U wszystkich badanych osób, metodą cytometrii przepływowej oznaczano ekspresję cząstek CD63 oraz CD203c na bazofilach stymulowanych zróżnicowanymi stężeniami PPD oraz anty-IgE.

Wyniki: pod wpływem stymulacji roztworem PPD w każdym z zastosowanych stężeń nie wykazano znacznego wzrostu ekspresji CD63 oraz CD203c w stosunku do kontroli negatywnej, zarówno u osób z nadwrażliwością alergiczną, jak i wśród osób zdrowych. Natomiast osoby z nadwrażliwością alergiczną w próbie pozytywnej, w wyniku stymulacji anty-IgE demonstrowały wzrost ekspresji cząstek CD63 w granicach 54,6% (min=35,4%; max=85,7%), a cząstek CD203c – w granicach 41,1% (min=22,8; max=76,6%). U osób zdrowych ekspresja CD63 w próbie pozytywnej wynosiła 14,7% (min=10,1%; max=17,3%), a ekspresja CD203c 15,4% (min=12,4%; max=18,2%), była zatem odpowiednio trzykrotnie i dwukrotnie niższa.

Wnioski: w złożonym patomechanizmie reakcji anafilaktycznej wywołanej przez hapteny IgE wydaje się odgrywać znaczącą rolę, co sugeruje wzrost aktywności bazofilów w obecności anty-IgE w naszym eksperymencie. Taka zbieżność zjawisk przemawia również za zwiększoną ekspresją receptora FcεRI na powierzchni bazofila, która charakteryzuje komórkę w stanie wzrostu poziomu mediatorów w komórce i zwiększonej gotowości do degranulacji (priming) w warunkach sprzyjających, a więc takich, kiedy w milieu pojawi się czynnik zewnętrzny (anty-IgE) albo wewnętrzny (hapten z nośnikiem białkowym), który może spowodować obecność autoreaktywnych IgE. Brak efektów bezpośredniej stymulacji bazofilów przez PPD przemawia przeciwko nieimmunologicznej oraz immunologicznej patogenezie objawów systemowych, związanych z bezpośrednim działaniem haptenu na krwinkę zasadochłonną.

Słowa kluczowe: zespół pokrzywki kontaktowej, IgE, spoczynkowa aktywacja bazofila, hapten

ABSTRACT

Aids: significance of IgE-dependent response on basophil activation in hapten-induced contact urticaria syndrome.

Methods: on the basis of the information obtained from the interview and the results of patch tests, patients with hypersensitivity to parafenyldiamine (PPD) and heavy metals (nickel, cobalt) who experienced anaphylaxis (urticaria, angioedema, rhinitis, bronchial asthma, blood pressure drop) after contacting these haptens were identified. Control group consisted of persons who had neither atopy nor hypersensitivity to small molecular weight allergens. In all study subjects, flow cytometry was used to characterize an expression of CD63 and CD203c on basophils stimulated with different concentrations of PPD and anti-IgE.

Results: Under stimulation with PPD solution at each of the concentration used, no significant increase in CD63 and CD203c expression was observed with respect to the negative control both in hypersensitive persons and healthy volunteers. However, hypersensitive patients in the positive test, as a result of anti-IgE stimulation, demonstrated an increase in expression of CD63 particles within 54.6% (min=35.4%; max=85.7%) and CD203c particles – within 41, 1% (min=22.8; max=76.6%). In healthy subjects, the CD63 expression in the positive sample was 14.7% (min=10.1%; max=17.3%), and CD203c expression was 15.4% (min=12.4%; max=18.2%), therefore respectively it was three and twice times lower than in patients.

Conclusion: in the complex pathomechanism of anaphylactic reaction caused by haptens, IgE seems to play a significant role, what suggests an increase of basophil activity in the presence of anti-IgE in our experiment. Such a convergence of phenomena suggests an increased expression of FcεRI receptor on the basophil surface, which characterizes the cell in the state of cell-mediators elevation and increased standing-by to degranulate (priming) under favorable conditions, so when an external (anti-IgE) or internal (hapten with a protein carrier) factor emerges in the milieu, which may cause the appearance of autoreactive IgE. The lack of effects of direct stimulation of basophils by PPD convinces against the nonimmunological and immunological pathogenesis of systemic symptoms associated with the direct action of the hapten on basophils.

Key words: contact urticaria syndrome, IgE, basophil priming, hapten

Public Health Forum. 2017;III(XI)2(41):101-107

Wstęp

Alergiczne reakcje kontaktowe należą do IV typu reakcji immunologicznej wg Gella i Coombsa, która poprzez fazę indukcji oraz fazę efektorową wywołuje zmiany w miejscu działania alergenu, to jest kontaktowe zapalenie skóry. U niektórych pacjentów kontakt skóry z alergenem/haptenem wywoływać może, oprócz zmian miejscowych, również reakcje uogólnione, systemowe. Następuje amplifikacja reakcji, a po kontakcie z haptenem pojawiają się objawy charakterystyczne dla I typu reakcji immunologicznej. Reakcje te mogą zagrażać życiu przybierając objawy anafilaksji, co odpowiada obrazowi klinicznemu zespołu pokrzywki kontaktowej.

Zespół ten, opisany po raz pierwszy przez Maibacha i Johnsona [1], charakteryzują objawy lokalne i systemowe, spowodowane przez różne związki, takie jak konserwanty, metale ciężkie, alergeny pokarmowe, roślinne i zwierzęce. Zespół pokrzywki kontaktowej stanowi ok. 1,1% wszystkich przypadków pokrzywek i może być podzielony na dwie grupy w zależności od etiologii tj. zespół o podłożu nieimmunologicznym i o podłożu immunologicznym [2, 3]. Uważa się, iż za wystąpienie objawów pokrzywki kontaktowej nieimmunologicznej odpowiedzialne jest bezpośrednie uwalnianie substancji wazoaktywnych głównie przez granulocyty po kontakcie ze składnikami kosmetyków i leków, kwasem sorbowym, dimetylosulfotlenkiem oraz metalami ciężkimi (kobalt, nikiel, pallad). Immunologiczny zespół pokrzywki kontaktowej spowodowany jest przez reakcje IgE-zależne, które oprócz manifestacji lokalnej mogą wywoływać objawy uogólnionej pokrzywki, obrzęku i wstrząsu anafilaktycznego w wyniku kontaktu skóry np. z lateksem, propionianem fenylortęciowym, antybiotykami, parabenami, glikolem polietylenowym, lub alkoholami krótkołańcuchowymi [4, 5, 6, 7].

Dla przebiegu klinicznego zespołu pokrzywki kontaktowej charakterystyczna jest zbieżna sekwencja objawów miejscowych pod postacią zmian skórnych o typie pokrzywki i objawów systemowych. Zgodnie z klasyfikacją wg Amin i Maibach [8] stadium I zespołu pokrzywki kontaktowej jest związane z miejscowymi objawami pokrzywkowymi, zapaleniem skóry i objawami niespecyficznymi jak świąd i pieczenie skóry. Stadium 2 posiada znamiona pokrzywki uogólnionej. W stadium 3 występują objawy astmatyczne, ponadto obrzęk naczynioruchowy, blokada i nieżyt nosa, zapalenie spojówek i objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka, kurczowy ból brzucha). Natomiast 4 stadium przebiega z pełnoobjawowym wstrząsem anafilaktycznym.

W leczeniu zespołu pokrzywki kontaktowej zastosowanie mają preparaty podawane w anafilaksji [9]. Prewencja w zespole pokrzywki kontaktowej polega na unikaniu kontaktu z substancją odpowiedzialną za wystąpienie objawów i odpowiedniej edukacji pacjenta [10].

Objawy zespołu pokrzywki kontaktowej mogą być wywołane przez hapteny, czyli substancje chemiczne o małej masie cząsteczkowej poniżej 500 Da [11]. Wśród nich znajdują się metale tj. nikiel, kobalt, chrom [12, 13], składniki kosmetyków tj. parafenylodiamina – PPD [14, 15], detergenty, składniki odzieży czy niektóre leki [16]. Hapteny mogą przedostać się do organizmu człowieka poprzez kontakt ze skórą lub błoną śluzową, ponadto drogą doustną jako składnik codziennej diety, drogą wziewną, czy domięśniowo podczas iniekcji [17]. W fazie indukcji reakcji alergicznej hapteny tworzą kompleksy z białkami znajdującymi się w obrębie skóry. Po internalizacji przez komórki dendrytyczne, są one prezentowane za pomocą układu zgodności tkankowej MHC klasy II limfocytom Th1, które indukują produkcję cytokin i aktywują inne komórki uczestniczące w alergicznej reakcji zapalnej, co powoduje kontaktowe zapalenie skóry. Patomechanizm indukcji reakcji ogólnoustrojowej przez hapteny działające kontaktowo jest dotychczas słabo poznany, chociaż podkreśla się wiodącą rolą bazofilów w tym zjawisku [16]. Kontakt tych komórek z haptenami może prowadzić do sekrecji mediatorów natychmiastowej reakcji alergicznej (histamina, eikozanoidy) oraz do produkcji cytokin przesuwających równowagę immunologiczną w kierunku aktywności komórek Th2. Co więcej, także limfocyty Th17 wydzielające interleukinę 17 mogą być zaangażowane w amplifikację natychmiastowej kontaktowej reakcji alergicznej, a komórki Treg także mogą zwiększać objawy poprzez niedostateczną kontrolę aktywności komórek efektorowych [18].

Celem niniejszej pracy była próba wyjaśnienia znaczenia reakcji IgE-zależnej w aktywacji bazofilów w zespole pokrzywki kontaktowej wywołanej haptenem.

Materiał i metody

Pacjenta zakwalifikowanego do badań informowano o sposobie ich przeprowadzania i ewentualnym ryzyku z nimi związanym, a także o celach i założeniach projektu naukowego. Na prowadzenie badań uzyskano zgodę Komisji Bioetycznej przy Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu – KB 371/2014. Po zapoznaniu pacjenta z procedurami składającymi się na projekt badawczy i po podpisaniu przez niego świadomej zgody na udział w badaniach, przeprowadzono wywiad z osobą badaną. Każdemu uczestnikowi projektu założono kartę badania, w którą wpisano informacje na temat stanu zdrowia, wieku, chorób aktualnych lub przebytych oraz objawów nadwrażliwości na parafenylodiaminę (PPD) lub nikiel i kobalt.

Badanie cytometryczne

U wszystkich osób z grupy badanej i kontrolnej wykonano test aktywacji bazofila (BAT) zgodnie z instrukcją producenta zestawu Flow CAST Basophil Activation Test, Bühlmann Laboratories A.G, Szwajcaria, przy użyciu zestawu FLOW CAST w układzie:

I. anty-CD45 FITC / anty-CCR3 PE /anty-CD63 APC

II. anty- CD45 FITC / anty-CCR3 PE / anty-CD203c APC

W tym celu od każdej osoby zakwalifikowanej do badania pobierano krew w objętości 4 ml do probówek S-Monovette firmy Sarstedt, Republika Federalna Niemiec, zawierających EDTA. Aktywność bazofila oceniano za pomocą cytometru przepływowego FACSCanto II firmy Becton Dickinson, Stany Zjednoczone. Test BAT wykonano w szeregu próbek, zawierających próbę negatywną Pb (patient background), próbę pozytywną Pc (positive control), zawierającą poliklonalne przeciwciała anty-IgE firmy DAKO, Dania w stężeniu 10 µg/ml oraz próbę C1 z roztworem parafenylodiaminy (PPD) w PBS w stężeniu 10 µg/ml, próbę C2 z roztworem PPD w PBS w stężeniu 1 µg/ml i próbę C3 z roztworem PPD w PBS w stężeniu 0,1 µg/ml.

Stymulację bazofila przeprowadzano dodając do każdej próbki za wyjątkiem Pb odpowiednio 50 μl kontroli stymulującej anty-IgE lub 50 μl roztworu parafenylodiaminy w stężeniu C1,C2 lub C3. Następnie do prób stymulowanych dodawano po 100 µl buforu z interleukiną 3 (IL-3), zawierającego wapń i heparynę o nazwie Stimulation Buffer B-CCR-STB firmy Bühlmann Laboratories A.G, Szwajcaria, a do próby niestymulowanej Pb dodawano 150 µl buforu reakcyjnego. Następnie do wszystkich próbek dodawano 50 µl krwi pełnej, pobieranej na EDTA i 20 µl koktajlu przeciwciał połączonych z barwnikami. Po dokładnym wymieszaniu próbek poddawano je inkubacji w cieplarce Galaxy 48S, Wielka Brytania, w atmosferze wzbogaconej w 5% CO2, w temperaturze 37°C przez 20 minut. Po zakończonej inkubacji, do każdej próbki dodawano 2 ml płynu lizującego erytrocyty Lysing Solution, BD Biosciences, Stany Zjednoczone i pozostawiano na 10 minut w temperaturze pokojowej. Po inkubacji próbki odwirowywano przy użyciu wirówki laboratoryjnej MPW 342, MPW Med. Instruments, Polska, z szybkością 1600 obrotów/min przez 8 minut.

Z próbek usuwano supernatant i w kolejnym etapie do każdej z nich dodawano 2 ml PBS i kolejny raz wirowano z szybkością 1600 obrotów/min przez 8 minut. Zlewano supernatant,
a komórki osadzone na dnie próbek utrwalano w 200 μl płynu do płukania komórek Cell Wash, BD Biosciences, Stany Zjednoczone. Zawartość próbek mieszano za pomocą wytrząsarki Vortex. Przeprowadzano odczyt próbek za pomocą cytometru przepływowego FACSCanto II, Becton Dickinson, Stany Zjednoczone. W każdej z przygotowanych próbek oceniano 100 000 zdarzeń.

Analiza danych

Analizę uzyskanych danych przeprowadzano przy wykorzystaniu oprogramowania FACSDiva 8.0.1 firmy Becton Dickinson, Stany Zjednoczone, zgodnie z instrukcjami producenta. Bazofile identyfikowano na wykresie anty-CD45 FITC/SSC (Ryc. 1) oraz anty-CCR3 PE/SSC
(Ryc. 2). Odsetek aktywowanych komórek brutto określano za pomocą ekspresji CD63 APC na wykresie zależności anty-CD63 APC wobec anty-CCR3 PE oraz za pomocą ekspresji anty-CD203c APC na wykresie zależności anty-CD203c APC wobec anty-CCR3 PE.

Opis grupy badanej

Do badania zakwalifikowano łącznie 11 osób (9 kobiet) w wieku od 21 do 68 lat. Wśród nich 4 osoby (3 kobiety; wiek 21-26 lat) stanowiły zdrową grupę kontrolną, bez schorzeń przewlekłych i z ujemnym wywiadem atopowym. Na podstawie informacji uzyskanych z wywiadu oraz wyników testów płatkowych wyodrębniono grupę pacjentów uczulonych na parafenylodiaminę (PPD; 4 osoby; 4 kobiety; wiek 23-49 lat) oraz grupę osób z kontaktowym uczuleniem na metale ciężkie tj. nikiel i/lub kobalt (3 pacjentów; 2 kobiety; wiek 33-68 lat). Dane populacyjne zostały przedstawione w tabeli 1.

Wyniki badań

Liczba zebranych komórek

Liczba zidentyfikowanych bazofilów w populacji badanej (n=11) wahała się w granicach od 245 do 2951 komórek (mediana=1170 komórek). We wszystkich próbach badanych bazofile stanowiły 0,3-1,1% populacji wszystkich komórek występujących w krwi obwodowej pacjentów.

Aktywność bazofila

Przykładowo, zmiany ekspresji markerów CD63 oraz CD203c na bazofilach w wyniku stymulacji anty-IgE oraz roztworami PPD u jednego pacjenta przedstawiono na Rys. 3 i 4. W całej populacji badanej (n=11) aktywność bazofila w próbie negatywnej (Pb) przedstawiała się podobnie w układzie anty-CD45 FITC /anty-CCR3 PE /anty-CD63 APC (Tab. 2) oraz w drugim układzie przeciwciał anty-CD45 FITC /anty-CCR3 PE /anty-CD203c APC (Tab. 3)

Wyniki przedstawione w tabeli 2 i 3 wykazały, że osoby z nadwrażliwością alergiczną w próbie pozytywnej Pc, w wyniku stymulacji anty-IgE w układzie anty-CD45 FITC /anty-CCR3 PE /anty-CD63 APC demonstrowały aktywację bazofila w granicach 54,6% (min=35,4%; max=85,7%), a w eksperymencie anty-CD45 FITC /anty-CCR3 PE /anty-CD203c APC – średnio w granicach 41,1% (min=22,8; max=76,6%). U osób zdrowych ekspresja CD63 w próbie Pc wynosiła 14,7% (min=10,1%; max=17,3%), a ekspresja CD203c 15,4% (min=12,4%; max=18,2%).

Pod wpływem stymulacji roztworem PPD w każdym z zastosowanych stężeń C1, C2 i C3 nie wykazano znacznego, istotnego statystycznie, wzrostu ekspresji CD63 (Tab. 2) oraz CD203c (Tab. 3) w stosunku do kontroli negatywnej (Pb), zarówno u osób z nadwrażliwością alergiczną, jak i wśród osób zdrowych.

Dyskusja

W prezentowanym modelu badawczym prześledzono możliwość bezpośredniej aktywacji bazofilów przez hapten, albo z udziałem IgE u osób prezentujących reakcje anafilaktyczne w kontakcie z haptenem. Przebieg reakcji uogólnionej u osób z nadwrażliwością na związki chemiczne o małej masie cząsteczkowej (hapteny) ma charakter reakcji typu I, natychmiastowego, występujący w zespole pokrzywki kontaktowej, w którym reakcja anafilaktyczna może być wywołana przez kontakt z uwrażliwioną skórą zarówno antygenów białkowych, o dużej masie cząsteczkowej (high-molecular weight allergens), jak i haptenów, szczególnie PPD, nadsiarczanów i soli wielu metali, co sugeruje udział IgE w odpowiedzi na hapten [9, 10, 19]. W reakcji anafilaktycznej na hapten decydującą rolę wydają się odgrywać bazofile, które po kontakcie z haptenem, podobnie jak z  antygenem polipeptydowym, uwalniają mediatory natychmiastowej reakcji alergicznej (histamina, eikozanoidy), ponadto są zdolne do wytwarzania cytokin odpowiadających profilowi limfocytów Th2, odgrywających główną rolę w reakcji nadwrażliwości typu I [20].

W naszym badaniu wykorzystano pomiar cytometryczny aktywności bazofilów wyizolowanych z krwi osób, u których, po haptenach (PPD, nikiel, kobalt) występowały reakcje systemowe. Oznaczano ekspresje cząstek CD63 oraz CD203c na krwinkach zasadochłonnych po ich stymulacji za pomocą modelowego haptenu, jakim jest PPD [21] oraz anty-IgE [22]. Bezpośrednia stymulacja bazofilów różnymi stężeniami PPD nie wykazała wzrostu aktywności krwinek w postaci zwiększenia ekspresji cząstek CD63 i CD203c w grupie osób nadwrażliwych na hapteny w porównaniu z grupą kontrolną (Tab. 2, Tab. 3). Dane te korespondują z przykładowymi wynikami chorych, które przedstawiono na Ryc. 3 oraz Ryc. 4. Powyższa obserwacja sugeruje brak swoistego IgE dla PPD oraz swoistego receptora błonowego komórki zasadochłonnej dla tego haptenu. W piśmiennictwie opisuje się obecność swoistych IgE przeciwko haptenom w postaci nadsiarczanów u pojedynczych pacjentów z dodatnimi skórnymi testami punktowymi z tymi haptenami, które powodują, oprócz zmian kontaktowych, również zmiany typowe dla pokrzywki i obrzęku naczynioruchowego [23]. Wiadomo również, iż PPD w bardzo rzadkich przypadkach wywołuje reakcje nadwrażliwości typu I, a zatem indukuje odpowiedź zależną od aktywacji limfocytów Th2 [24]. Możliwe są również krzyżowe reakcje alergiczne wywołane przez hapteny w odpowiedzi immunologicznej typu I i typu IV [3], albo aktywacja bazofilów przez mediatory i chemokiny uwalniane w klasycznej dla haptenów ścieżce pobudzenia limfocytów Th1 [25].

W tym złożonym patomechanizmie reakcji anafilaktycznej wywołanej przez hapteny IgE wydaje się odgrywać jednak znaczącą rolę, co sugeruje wzrost aktywności bazofilów w obecności anty-IgE w naszym eksperymencie. Mianowicie, w przypadku stymulacji anty-IgE w próbach Pc, u osób nadwrażliwych na hapteny, uzyskano o wiele wyższe wyniki procentowe aktywności bazofila w porównaniu z osobami grupy kontrolnej. W przypadku oznaczania aktywności krwinki zasadochłonnej za pomocą ekspresji cząstek CD63 aktywność bazofila była trzykrotnie wyższa w środowisku anty-IgE u osób nadwrażliwych (Tab. 2), a ekspresja cząstek CD203c była odpowiednio dwukrotnie wyższa (Tab. 3). Taka zbieżność zjawisk sugeruje zwiększoną ekspresję receptora FcεRI na powierzchni bazofila, która charakteryzuje komórkę w stanie wzrostu poziomu mediatorów w komórce i zwiększonej gotowości do degranulacji (priming) w warunkach sprzyjających, a więc takich, kiedy w milieu pojawi się czynnik zewnętrzny (anty-IgE) albo wewnętrzny (hapten z nośnikiem białkowym), który spowoduje pojawienie się autoreaktywnych IgE [22].

Wykazanie zwiększonej gotowości bazofila do degranulacji w nadwrażliwości na hapteny, przebiegającej w postaci reakcji anafilaktycznej, jest zjawiskiem nie notowanym do tej pory w piśmiennictwie, co daje podstawę do szerokiego planowania badań, które powinny wyjaśnić niektóre aspekty pojawiania się reakcji typu natychmiastowego w kontakcie ze środkiem chemicznym o małej masie cząsteczkowej.

PIŚMIENNICTWO

1. Maibach H, Johnson H. Contact urticaria syndrome. Arch Dermatol. 1975;111:726–730.

2. Gomułka K, Panaszek B. Contact urticaria syndrome caused by haptens. Postępy Dermatol Alergol. 2014;31:108–112.

3. Gimenez-Arnau A, Maurer M, De La Cuadra J et al. Immediate contact skin reactions, an update of contact urticaria, contact urticaria syndrome and protein contact dermatitis – “A Never Ending Story”. Eur J Dermatol. 2010;20:552–562.

4. West I, Maibach H. Contact urticaria syndrome from multiple cosmetic components. Contact Dermatitis. 1995;32:121–125.

5. Watson J, Boulanger A, Trechot A et al. Contact urticaria from Emla1 cream. Contact Dermatitis 2004; 51: 284–287.

6. Konstantinou G, Grattan C. Food contact hypersensitivity syndrome: the mucosal contact urticaria paradigm. Clin Exper Dermatol. 2008;33:383–389.

7. Yamaguchi J, Inomata N, Hirokado M et al. A case of occupational contact urticaria and oral allergy syndrome due to seafood. Jpn J Allergol. 2007;56:49–53.

8. Kim E, Maibach H. Contact urticaria. In: Greaves M, Kaplan A (editors). Urticaria and angioedema. Basel: Marcel Dekker; 2004. s. 149–60.

9. Panaszek B, Biełous-Wilk A. Zespół pokrzywki kontaktowej. Przeg Lek. 2005;62:1480–1483.

10. Panaszek B. Zespół pokrzywki kontaktowej jako stan ostry. Alergia Astma Immunol. 2007;12 (supl.1):40–44.

11. Peiser M. Role of Th17 cells in skin inflammation of allergic contact dermatitis. Clin Dev Immunol. 2013;2013:261037.

12. García-Rabasco AE, Zaragozá-Ninet V, García-Ruíz R et al. Allergic contact dermatitis due to nickel: descriptive study in a tertiary hospital, 2000-2010. Actas Dermosifiliogr. 2014;105:590–596.

13. Carøe C, Andersen KE, Thyssen JP et al. Fluctuations in the prevalence of chromate allergy in Denmark and exposure to chrome-tanned leather. Contact Dermatitis 2010; 63: 340-346.

14. Jenkinson C, Jenkins RE, Aleksic M et al. Characterization of p-phenylenediamine–albumin binding sites and t-cell responses to hapten-modified protein. J Invest Dermatol. 2010;130:732–742.

15. Kumar P, Paulose R. Patch testing in suspected allergic contact dermatitis to cosmetics. Dermatol Res Pract. 2014;2014:695387.

16. Fabbro SK, Zirwas MJ. Systemic contact dermatitis to foods: nickel, BOP, and more. Curr Allergy Asthma Rep. 2014;14:463.

17. Kulberg A, Schliemann S, Elsner P. Contact dermatitis as a systemic disease. Clin Dermatol. 2014;32:414–419.

18. Nowak D, Panaszek B. Anaphylactic reactions to low-molecular weight chemicals. Postępy Hig Med Dosw (Online). 2015;69:197-206.

19. Helaskoski E, Suojalehto H, Virtanen H et al. Occupational asthma, rhinitis, and contact urticaria caused by oxidative hair dyes in hairdressers. Ann. Allergy Asthma Immunol. 2014;112:46–52.

20. Otsuka A, Nakajima S, Kubo M et al. Basophils are required for the induction of Th2 immunity to haptens and peptide antigens. Nat. Commun. 2013;4:1739.

21. McFadden JP, Yeo L, White JL. Clinical and experimental aspects of allergic contact dermatitis to para-phenylenediamine. Clin Dermatol. 2011;29:316–324.

22. Panaszek B, Pawłowicz R, Grzegrzółka J et al. Autoreactive IgE in Chronic Spontaneous/Idiopathic Urticaria and Basophil/Mastocyte Priming Phenomenon, as a Feature of Autoimmune Nature of the Syndrome. Arch Immunol Ther Exp (Warsz). 2017;65:137–143.

23. Alto-Korte K, Mäkinen-Kiljunen S. Specific immunoglobulin E in patients with immediate persulfate hypersensitivity. Contact Dermatitis. 2003;l;49:22–25.

24. Fukunaga T, Kawagoe R, Hozumi H et al. Contact anaphylaxis due to para-phenylenediamine. Contact Dermatitis. 1996;35:185–186.

25. Rothe H, Sarlo K, Scheffler H, et al. The hair dyes PPD and PTD fail to induce a TH2 immune response following repeated topical application in BALB/c mice. J. Immunotoxicol. 2011;8:46–55.

Podziękowania: badania wykonano w ramach działalności statutowej, zadania badawczego ST-887

Adres do korespondencji:

Krzysztof Gomułka

Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Alergologii

Uniwersytet Medyczny

50-369 Wrocław

ul. Marii Curie-Skłodowskiej 66

e-mail: krzysztof.gomulka@umed.wroc.pl

Nadesłano:5.04.2017

Zaakceptowano: 6.06.2017

Bernard Panaszek, Emilia Królewicz, Krzysztof Gomułka

Znaczenie reakcji IgE-zależnej w aktywacji bazofilów w zespole pokrzywki kontaktowej wywołanej haptenem

Ryc. 1. Identyfikacja populacji komórek w krwi pełnej

Ryc. 2. Schemat identyfikowania (bramkowania) bazofilów

Bernard Panaszek, Emilia Królewicz, Krzysztof Gomułka

Tabela 1. Opis grupy badanej

Uczuleni na PPD

Uczuleni na metale ciężkie

Grupa kontrolna

n

4

3

4

Kobiety (%n)

4 (100%)

2 (66,6 %)

3 (75%)

Wiek (lata) ± SD

32,5 ± 11,38

53 ± 18,02

23,5 ± 2,88

Stężenie albumin ± SD

4,15 ± 0,58

4,16 ± 0,25

4,82 ± 0,25

– średnia/mean value

SD – odchylenie standardowe/standard deviation

Tabela 2. Aktywność bazofila w grupie badanej i kontrolnej w eksperymencie z CD63

Grupa badana

Grupa kontrolna

Pb

Pc

C1

C2

C3

Pb

Pc

C1

C2

C3

Wartość średnia
aktywności bazofila

1,5%

54,6%

3,1%

2,5%

2,5%

3,15%

14,7%

2,4%

2,4%

2,3%

Minimum

1%

35,4%

1,5%

1,5%

1,5%

2,1%

10,1%

1,8%

1,6%

1,7%

Maksimum

2%

85,7%

6,2%

4,4%

4,8%

4,1%

17,3%

3,3%

3,7%

3,2%

Znaczenie reakcji IgE-zależnej w aktywacji bazofilów w zespole pokrzywki kontaktowej wywołanej haptenem

Tabela 3. Aktywność bazofila w grupie badanej i kontrolnej w eksperymencie z CD203c

Grupa badana

Grupa kontrolna

Pb

Pc

C1

C2

C3

Pb

Pc

C1

C2

C3

Wartość średnia
aktywności bazofila

1,89%

41,1%

2,1%

2,2%

2,2%

2,98%

15,4%

2,1%

2,2%

2,2%

Minimum

1,2%

22,8%

1,3%

1,1%

1,2%

1,9%

12,4%

0,9%

0,9%

0,9%

Maksimum

2,6%

76,6%

4,4%

4,9%

4,9%

4,5%

18,2%

3,6%

3,5%

3,5%

Ryc. 3. Zmiany ekspresji CD63 na bazofilach po stymulacji kolejnymi bodźcami u jednego przykładowego pacjenta z nadwrażliwością alergiczną

Ryc. 4. Zmiany ekspresji CD203c na bazofilach po stymulacji kolejnymi bodźcami u jednego przykładowego pacjenta z nadwrażliwością alergiczną

Bernard Panaszek, Emilia Królewicz, Krzysztof Gomułka

Znaczenie reakcji IgE-zależnej w aktywacji bazofilów w zespole pokrzywki kontaktowej wywołanej haptenem